Zwężenie tętnicy szyjnej

Zawroty głowy lub drętwienie rąk i nóg to sygnał, by oznaczyć poziom cholesterolu we krwi i wykonać dopplerowskie USG szyi.

Reklama

Niedawno do mojego gabinetu zgłosiła się pani Katarzyna (42). Skarżyła się na częste zawroty głowy, mroczki przed oczami i drętwienie kończyn. Objawy te przypisywała kłopotom z kręgosłupem. Ja zleciłem wykonanie lipidogramu, tj. badania krwi z oznaczeniem stężenia cholesterolu z podziałem na frakcje HDL, LDL i trójglicerydy.

Podejrzewałem bowiem, że przyczyną dolegliwości może być zwężenie tętnicy szyjnej. Potwierdziły to także szmery słyszalne podczas badania stetoskopem. Uwaga! Przy osłuchiwaniu tętnic stetoskopem szum jest słyszalny tylko w połowie przypadków, a jeśli zwężenia wynoszą nie więcej niż 50%, lekarz nie słyszy ich w tym badaniu. Ostateczne postawienie diagnozy było więc możliwe dopiero po wykonaniu dopplerowskiego USG szyi.

W większości przypadków przyczyną zwężenia tętnicy szyjnej jest miażdżyca. Wówczas w tętnicach odkłada się blaszka miażdżycowa. Najnowsze badania naukowe wskazują, że istotną rolę odgrywa też czynnik zapalny (patrz ramka: Skąd ten problem?).

W przypadku odkładania się blaszek miażdżycowych światło naczynia zwęża się i utrudnia przepływ krwi. Młoda, niedojrzała blaszka miażdżycowa ma, w porównaniu z dojrzałą, większe tendencje do pękania – jej oderwany kawałek może zatkać w mózgu naczynie, co prowadzi do niedokrwienia i śmierci komórek mózgu. Zawał serca lub mózgu jest pierwszym objawem miażdżycy.

Przy znacznym zwężeniu tętnicy, zwanym krytycznym i wynoszącym powyżej 90%, może dojść do powstania skrzepliny i zatkania tętnicy, a nawet nagłego ustania przepływu krwi do półkuli mózgu, czyli rozległego udaru, który może skończyć się śmiercią.

Ważne! Zwężenie lub niedrożność tętnic może prowadzić do tzw. epizodów niedokrwiennych, tj. krótkotrwałych (do 24 godzin) i przemijających objawów uszkodzenia mózgu na skutek zaburzeń krążenia mózgowego. Aż 25% tych, którzy ich doświadczają, dostaje udaru mózgu.

Do objawów zwężenia tętnicy szyjnej należą

- zawroty głowy, drętwienia i niedowłady rąk i nóg, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia np. mroczki przed oczami, a także problemy z pamięcią i koncentracją, kłopoty z połykaniem, szumy w uszach i zaburzenia równowagi.

Podstawowe badanie, które pozwala postawić diagnozę to lipidogram tj. badanie poziomu cholesterolu, z podziałem na frakcje: HDL, LDL i trójglicerydy. Pozwala ono stwierdzić, czy pacjent ma miażdżycę.

Istotne są też badania obrazowe: USG dopplerowskie, które umożliwia ocenę przepływu krwi, uwidocznia miejsce zwężenia i ocenia jego stopień, wyrażany w procentach.

Czasem wykonuje się też angio-tomografię komputerową lub angio-rezonans magnetyczny, a w niektórych przypadkach – arteriografię (badanie RTG) z podawaniem do tętnic środka cieniującego (kontrastu).

Zdiagnozowane zwężenie tętnicy szyjnej wymaga wdrożenia profilaktyki zapobiegającej udarom.Zaleca się m.in. zmianę trybu życia, czyli codzienną dawkę ruchu (choćby półgodzinny spacer) i dietę śródziemnomorską. Lekarze zalecają także zażywanie leków zmniejszających ryzyko powstania zakrzepu, a w konsekwencji udaru mózgu.

Chodzi głównie o kwas acetylosalicylowy, który hamuje zlepianie się płytek krwi, prowadzące do powstania zakrzepu. Stosuje się też leki na obniżenie cholesterolu, tzw. statyny. Dodatkowo wykazują one działanie przeciwzapalne i stabilizują blaszkę miażdżycową.

Dzięki temu staje się ona mniej podatna na pękanie. Istotne jest też leczenie chorób współistniejących układu sercowo-naczyniowego, np. nadciśnienia.

Normy cholesterolu

Cholesterol całkowity. Poniżej 200 mg/dl – pożądany; 200-239 mg/dl - podwyższony; 240 mg/dl i powyżej – wysokie ryzyko chorób serca.

Uwaga! Przejmować należy się nie tylko zbyt wysokim, ale także zbyt niskim poziomem cholesterolu we krwi. Jeśli całkowity cholesterol spadnie nam poniżej 160 mg/dl, paradoksalnie możemy być zagrożeni ryzykiem rozwoju innych chorób np. raka.

Tak niski poziom całkowitego cholesterolu jest też związany z depresją i stanami lękowymi.

Dobry cholesterol (HDL). 60 mg/dl i powyżej – wysoki poziom; mężczyźni: poniżej 35 mg/dl – niski poziom, kobiety: poniżej 45 mg/dl – niski poziom.

Zły cholesterol (LDL). Poniżej 100 mg/dl – optymalny; 100-129 mg/dl – powyżej optymalnego; 130-159 mg/dl – graniczny; 160-189 mg/dl – wysoki; 190 mg/dl – bardzo wysoki.

Ważne

Powstawaniu blaszki miażdżycowej w tętnicach sprzyja m.in. nadciśnienie, dieta wysokobiałkowa, cukier i palenie papierosów.

Skąd ten problem?

Główną przyczyną miażdżycy jest za wysoki poziom cholesterolu, tzw. złej frakcji LDL. Chorobie tej sprzyja też homocysteina tj. aminokwas, uszkadzający naczynia krwionośne.

Cholesterol. W przebiegu miażdżycy w tętnicach (a) odkłada się blaszka miażdżycowa (b). Szczególnie niebezpieczna jest w tych tętnicach, które doprowadzają krew do serca lub mózgu.

Homocysteina. Nadmiar tego aminokwasu w organizmie prowadzi do uszkodzenia naczyń krwionośnych i stanu zapalnego. Sprzyja to tworzeniu się blaszki miażdżycowej i zaburzeniom krzepliwości krwi.

Warto wiedzieć

Osobom z problemami sercowo-naczyniowymi zalecana jest dieta śródziemnomorska.

Ruch. By utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu, należy dbać o aktywność fizyczną, która zwiększa poziom dobrego cholesterolu, a zmniejsza poziom złego i zapobiega zaburzeniom krzepliwości krwi. Wskazane są niezbyt forsowne spacery i marsze, jazda na rowerze, pływanie.

Dieta. Osoby z miażdżycą powinny ograniczyć jedzenie cukrów prostych – są one nie tylko w słodyczach, ale i w napojach słodzonych, jogurtach czy w fast- -foodach. Powinny też unikać kwasów tłuszczowych nasyconych, m.in. masła, smalcu, żółtych serów, parówek i czerwonego mięsa. Należy też wystrzegać się tłuszczów roślinnych utwardzanych trans, obecnych m.in. w słodyczach i margarynach. Sprzyjają one zlepianiu się płytek krwi.

W diecie antycholesterolowej nie powinno zabraknąć za to tłuszczów nienasyconych, m.in. ryb morskich, które należy jeść przynajmniej dwa razy w tygodniu, orzechów, migdałów i awokado. Kardiolodzy zalecają używanie oleju rzepakowego, który ma bardzo dobre proporcje kwasów omega-3 i omega-6. Jedzmy też więcej warzyw i owoców.

Badania profilaktyczne. Osoby, u których w rodzinie wystąpił udar, zawał serca oraz te, które mają stwierdzone zmiany w tętnicach szyjnych, powinny, co najmniej raz w roku, wykonywać USG dopplerowskie szyi i konsultować się z chirurgiem naczyniowym.

Kiedy i jak operować?

Operację zaleca się wtedy, gdy zwężenie tętnicy szyjnej przekracza 70%. Do wyboru są dwie metody:

✔operacja klasyczna, tzw. endarterektomia, czyli usunięcie blaszki miażdżycowej z tętnicy. Wymaga ona wykonania cięcia na przednio-bocznej powierzchni szyi. Wykonuje się ją w znieczuleniu miejscowym.

✔wewnątrznaczyniowa, tzw. angioplastyka. Polega na implantacji, czyli wprowadzeniu w miejsce zwężenia naczynia stentu (niewielkiej sprężynki), która zapewni tętnicy drożność. Cewnik, na który nałożony jest stent, wprowadza się przez tętnicę udową.

Zdaniem specjalisty

Tętnica szyjna spełnia bardzo ważną rolę, ponieważ doprowadza krew do mózgu, a w nim znajdują się ośrodki ruchu, wzroku, mowy. Gdy dochodzi do zwężenia tętnicy, przepływ krwi jest utrudniony. Jej zwężenie jest przyczyną około 20% udarów niedokrwiennych mózgu.

Udar może być lekki lub ciężki. Rokowania i powrót do zdrowia zależą od tego, jaki obszar został objęty udarem i jak szybko została udzielona specjalistyczna pomoc w szpitalu. Taka pomoc powinna być udzielona przed upływem trzech godzin od wystąpienia pierwszych objawów.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej