Wrzody: Jakie przyczyny i objawy

Choroba dyrektorów – tak była dawniej nazywana choroba wrzodowa, ponieważ najczęściej zapadali na nią mężczyźni zajmujący wysokie stanowiska, żyjący w chronicznym stresie.

Dziś lekarze podkreślają, że na chorobę wrzodową żołądka i dwunastnicy cierpią ludzie bez względu na zawód, płeć i wiek. Zdarzają się nawet chorzy 15-, 16-latkowie!

Stres, chroniczne zmęczenie, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu oraz niesterydowych leków przeciwzapalnych – wszystko to sprzyja rozwojowi wrzodów.

Reklama

Najważniejszy zdrowy tryb życia

Na szczęście można ich uniknąć. Zdrowy tryb życia to najlepsza recepta. Z badań naukowców wynika, że za powstawanie wrzodów, zarówno dwunastnicy, jak i żołądka w 80 procentach odpowiada bakteria Helicobacter pylori.

Znajduje się ona w organizmie około 70 proc. ludzi. Można się nią zarazić, np. używając tych samych naczyń czy podczas pocałunków. To, czy H. pylori zaatakuje, czy też nie da o sobie znać, w dużym stopniu zależy od trybu życia.

Zmiany zapalne

Stres, zmęczenie, osłabienie organizmu przez wirusy czy bakterie, ale także przez alkohol i nikotynę – to wszystko sprawia, że choroba może się uaktywnić w żołądku lub dwunastnicy. Najczęściej dzieje się to wiosną i jesienią. Pod wpływem bakterii najpierw pojawiają się zmiany zapalne.

Zmniejszają one odporność błony śluzowej wyściełającej żołądek. Następny etap to powierzchowne uszkodzenia śluzówki żołądka, nazywane nadżerkami.

Nadżerki stopniowo stają się coraz głębsze i przekształcają się we wrzód. Po wielu latach infekcji błona śluzowa żołądka zmienia się tak bardzo, że lekarze zaliczają jej uszkodzenia do stanów przedrakowych. Osoby zakażone H. pylori są bardziej narażone na rozwój raka żołądka.

Może nie dawać objawów przez lata

Choroba wrzodowa jest groźna dlatego, że może przez wiele lat rozwijać się, nie powodując poważnych objawów. Zgaga, ból w nadbrzuszu, które mijają, mogą być traktowane jak zwykła niestrawność.

Dlatego warto, a nawet trzeba uważnie obserwować organizm, by wychwycić niepokojące dolegliwości mogące świadczyć o wrzodach. Najbardziej charakterystycznym objawem w chorobie wrzodowej jest ból zlokalizowany w nadbrzuszu. Ma charakter ucisku (jakby coś ugniatało okolice żołądka), bywa palący lub kurczowy.

Kiedy pojawia się ból

Przy wrzodach żołądka ból występuje wkrótce po posiłku, a nawet w czasie jego spożywania.

U chorych na wrzody dwunastnicy dolegliwości pojawiają się na czczo, nad ranem, budzą nawet chorego ze snu. Po jedzeniu ból ustępuje na 2-3 godziny.

Niektórzy chorzy, by go uniknąć, stale coś jedzą: sucharki, zupy mleczne, kleiki, piją miętę. Lekarze jednak przestrzegają, że to poważny błąd.

"Leczone" w ten sposób wrzody nie znikną, mogą natomiast powodować powikłania. Poza tym ciągłe podjadanie to prosta droga do otyłości.

Bóle wrzodowe zazwyczaj utrzymują się długo, nawet kilka tygodni. Potem same ustępują, często bez leczenia.

Powracają (lub zaostrzają się) sezonowo (jesienią i wiosną). Jeśli cierpisz na bóle, które mogą być spowodowane wrzodami, nie zwlekaj z wizytą u lekarza rodzinnego, który skieruje cię do chirurga lub gastrologa.

Aby stwierdzić wrzody, nie wystarczy test na obecność bakterii Helicobacter pylori (z krwi lub oddechowy) – to jest tylko badanie pomocnicze.

Jakie badania wykonać

Rzadko stosuje się badanie RTG z podwójnym kontrastem, bo co drugi wynik w przypadku wrzodów dwunastnicy i co trzeci – wrzodów żołądka, okazywał się błędny.

Najlepsza jest gastroskopia. Polega ona na wprowadzeniu wziernika z kamerą bezpośrednio do żołądka. Lekarz dokładnie ogląda ścianki żołądka, a także ma możliwość pobrania wycinków do badania.

Wynik badania jest dokładny, a lekarz od razu może stwierdzić, czy ma do czynienia z wrzodami, określa także ich rozmiar i położenie.

Prawdy i mity

Prawda: Nie tylko bakteria H. pylori odpowiedzialna jest za powstawanie wrzodów. Są też inne przyczyny. Jedna z nich to kwas solny, składnik soku żołądkowego. Kiedy jest go za dużo, może on uszkadzać błonę śluzową, co prowadzi do powstawania ubytków w śluzówce. Skłonność do wrzodów możemy również odziedziczyć – wia domo, że u 50 proc. osób choroba występuje ro dzinnie. Stwierdzono też, że częściej chorują osoby z grupą krwi 0.

Kolejna przyczyna wrzodów to cofanie się żółci do żołądka z dwunastnicy. Uszkadza ona jego ścianki. Powodem powstawania ubytków w błonie śluzowej żołądka może być także częste zażywanie niesteroidowych leków przeciwzapal nych (NLPZ, czyli preparaty zawierające kwas acetylosalicylowy, diklofenak, ibuprofen).

Mit: Nieprawdziwy jest pogląd, że objawy choroby są zawsze takie same. Tylko połowa chorych ma typowe dolegliwości, czyli: ból pośrodku brzucha, poniżej mostka lub nad pępkiem, mdłości, odbijanie, zgaga. U 50 proc. chorych objawy te nie pojawiają się, dlatego do lekarza trafiają bardzo późno.

Prawda: Kurację trzeba zawsze przeprowadzić do końca. Jeśli bierzesz lek za krótko, niszczysz tylko część bakterii. Wtedy też zaczynasz się już znacznie lepiej czuć, objawy dolegliwości mijają. Pozostałe bakterie stają się natomiast bardziej odporne na stosowane wcześniej środki.

Dlatego, jeśli lekarz zalecił ci przyjmowanie leków nawet przez osiem tygodni (albo i dłużej), to tak właśnie zrób. Ważne jest także ścisłe przestrzeganie zale ceń, np. kolejności zażywania leków. Upewnij się, czym możesz je popijać, czy należy je brać przed, w czasie czy po posiłku.

Dowiedz się, czego możesz się spodziewać w trakcie leczenia (skutków ubocznych, np. nudności, biegunki). Gdy są one bardzo uciążliwe, nie przerywaj leczenia, tylko zgłoś się do specjalisty. Jeśli to możliwe, na pewno przepisze ci inny preparat lub leki łagodzące nieprzyjemne dolegliwości. Nie rezygnuj też z wizyty kontrolnej.

Odkrycie na miarę Nagrody Nobla

Bakterię Helicobacter pylori odkryto dopiero w 1982 roku. Wkrótce jej odkrywcy – Barry J. Marshall i J. Robin Warren – doszli do wniosku, że to ona jest odpowiedzialna za powstawanie wrzodów (wcześniej sądzono, że winę ponosi wyłącznie stres i nadmierne wydzielanie kwasu żołądkowego, dlatego leczenie często było nieskuteczne). Naukowcy udowodnili to swoimi badaniami, a 2005 roku otrzymali Nagrodę Nobla.

Ekspert: Powikłania są znacznie gorsze niż choroba

Choroby wrzodowej nie można lekceważyć, ponieważ grozi poważnymi powikłaniami.

Krwotok należy do najpoważniejszych powikłań. Co dziesiąta osoba umiera z tego powodu.

Jego głównymi objawami są wymioty treścią podobną do fusów kawy („wymioty fusowate”), krwią i skrzepami. Czasami objawami krwawienia są czarne podobne do smoły stolce (smoliste).

Kolejnym bardzo poważnym powikłaniem jest przedziurawienie ściany dwunastnicy lub żołądka. Towarzyszy temu bardzo silny ból, który nie przechodzi, a wręcz nasila się w czasie.

Nie wolno wtedy choremu podawać nic do picia ani do jedzenia. W tych wypadkach konieczny jest natychmiastowy kontakt ze Szpitalnym Oddziałem Ratunkowym, ponieważ może dojść do stanu bezpośredniego zagrożenia życia.

Info: Leczenie zwykle jest skuteczne i mało skomplikowane

Leczenia farmakologi czne jest bardzo skuteczne. Wrzody (w 95 proc.) goją się już po 2-8 tygodniach. Stosuje się leki ograniczające wydzielanie kwasu żołądkowego, chroniące śluzówkę oraz niszczące Helicobacter pylori (jeśli podczas badania wykryto obecność tych bakterii).

Zabieg chirurgiczny przeprowadza się, gdy występują powikłania, np.: zwężenie odźwiernika. Przy krwawieniu lub perforacji wrzodu operacja jest jednak konieczna.

Skutkiem perforacji jest dostawanie się pokarmu i kwasu żołądkowego do jamy otrzewnowej. Wylanie się treści żołądkowej powoduje zapalenie otrzewnej i stanowi zagrożenie dla życia.

Odpoczywaj i relaksuj się, a unikniesz wrzodów

Stres osłabia organizm i ułatwia atak bakterii na błonę śluzową żołądka. Poza tym może utrudniać właściwe rozpoznanie, ponieważ daje niekiedy objawy podobne do choroby wrzodowej. Dlatego stres trzeba zwalczać. Każdy musi znaleźć własny sposób.

Zazwyczaj osobom pracującym fizycznie dla odprężenia proponuje się np. czytanie książek albo wizytę w kinie, natomiast osobom angażującym w pracy umysł – raczej ćwiczenia fizyczne, jazdę na rowerze, nordic walking, spacery lub prace w og ródku. Chodzi o to, by oderwać się od codzienności.

Polecane są także: odprężająca kąpiel lub masaż z użyciem olejków eterycznych – lawendowego, rozmarynowego lub melisowego. Zawierają substancje, które rozluźniają mięśnie, poprawiają krążenie krwi i pozwalają pozbyć się nadmiaru hormonów stresu – kortyzolu oraz adrenaliny.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej