Ostre zapalenie trzustki: Jak leczyć

Trzydziestodwuletnia pani Ewa trafiła do szpitala z silnym bólem lewej strony brzucha promieniującym do pleców. Wystąpił po obfitym posiłku, do którego wypiła trochę alkoholu. Miała też gorączkę, nudności i wymioty.

Brzuch był twardy i bolesny, a perystaltyka cicha i zwolniona. Badania krwi wykazały podwyższone wartości parametrów zapalnych: wysoką leukocytozę, CRP i OB oraz podwyższony poziom amylazy trzustkowej.

Reklama

W USG opisano zatarty obraz trzustki i płyn w jamie otrzewnej. Stan pacjentki był niezbyt ciężki, więc nie zdecydowano o operacji. Zalecono dietę ścisłą, podano płyny dożylne, leki rozkurczowe, przeciwbólowe, przeciwgorączkowe: metamizol i papawerynę domięśniowo.

Winny błąd dietetyczny lub zatkanie ujścia przewodu

Ostre zapalenie trzustki oznacza jej ciężkie uszkodzenie. Istnieje duże ryzyko uwolnienia do jamy brzusznej enzymów trzustkowych, które mają ogromną siłę trawienia białek.

Jeśli do tego dojdzie, narządy jamy brzusznej ulegną uszkodzeniu i martwicy, co może prowadzić do śmierci. Konieczne jest więc szybkie przyjęcie na oddział chirurgiczny, najlepiej z dostępem do Oddziału Intensywnej Terapii.

Nie u każdego pacjenta dochodzi do tak poważnych powikłań, większość z nich leczy się zachowawczo.

Najczęstszą przyczyną zapalenia trzustki jest błąd dietetyczny: spożycie obfitego posiłku z dodatkiem alkoholu albo zatkanie wspólnego ujścia przewodu żółciowego i trzustkowego przez kamień (w przebiegu kamicy żółciowej).

Wewnątrz narządu gromadzi się sok trzustkowy, który zawiera enzymy. Z czasem zaczynają one trawić trzustkę, powodując jej uszkodzenie i zapalenie.

Chorobę mogą też wywołać leki: moczopędne (furosemid), sterydy, sulfonamidy (chemioterapeutyki przeciwbakteryjne), azatiopryny, niesterydowe leki przeciwzapalne. Inne przyczyny zapalenia trzustki to: uraz jamy brzusznej, świnka, jad skorpiona, choroby autoimmunologiczne, hipertriglicerydemia, hiperkalcemia, endoskopowe zabiegi w okolicy ujścia przewodu trzustkowego i żółciowego.

U niektórych chorych występuje idiopatyczne zapalenie trzustki (nie da się ustalić jego przyczyny).

W tej chorobie rokowanie jest zawsze poważne

Główny objaw ostrego zapalenia trzustki to silny ból w górnej części brzucha, zwykle po lewej stronie (tam, gdzie leży trzustka), opasujący lub przeszywający z promieniowaniem do pleców, czasem też w górę.

Towarzyszą mu nudności, skąpe wymioty, zaparcia i zatrzymanie gazów z objawami niedrożności porażennej jelit, gorączka, a w ciężkiej postaci – także objawy wstrząsu. Spotyka się bóle mięśni i podbiegnięcia krwawe w okolicy pępka lub lędźwi.

W badaniu krwi stwierdza się podwyższone poziomy białych krwinek, CRP, OB (parametrów stanu zapalnego) i enzymów trzustkowych (szczególnie amylazy). Natomiast w USG jamy brzusznej – obrzęk narządu, zatarcie jego granic i płyn w jamie otrzewnej.

USG nie zawsze jest jednak miarodajne, bo pacjent zwykle bywa do niego nieprzygotowany. Lepsza od niego jest tomografia komputerowa, która może też uwidocznić cechy kamicy żółciowej. Inne badania dodatkowe to RTG brzucha (w celu wykrycia niedrożności jelit) i badanie endoskopowe (przy niedrożności ujścia przewodu trzustkowego).

Sposób leczenia ostrego zapalenia trzustki zależy od stanu chorego i postaci choroby. Jeśli mamy do czynienia z martwicą rozpływną, podejrzeniem uszkodzenia narządów jamy brzusznej i ciężkim stanem pacjenta, operacyjnie usuwa się martwicę, przepłukuje jamę otrzewną i przeprowadza drenaż. W lżejszych przypadkach, gdy objawy kliniczne i badania sugerują postać obrzękową, stosuje się leczenie zachowawcze i uważnie obserwuje stan chorego.

Zaleca się dietę ścisłą, przy czym nie powinna ona trwać dłużej niż kilka dni. Potem, zależnie od stanu chorego, wprowadza się żywienie doustne lub zakłada sondę dojelitową (przez nos i przełyk, żołądek i dwunastnicę do jelita cienkiego). Rzadko zachodzi potrzeba żywienia dożylnego. Podaje się leki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe (metamizol, paracetamol, ibuprofen, ketoprofen), rozkurczające (papawerynę, drotawerynę) i antybiotyki o szerokim spektrum działania.

Przewlekłe zapalenie

Przewlekłe zapalenie trzustki to choroba przebiegająca z okresami zaostrzeń i remisji.

Objawem jest ból brzucha, ale nie jest on tak silny jak w ostrym zapaleniu. Pojawia się zwykle po obfitym posiłku i może trwać od kilku godzin do kilku dni.

Przyczyną choroby jest nadużywanie alkoholu i kamica żółciowa. Może być także efektem ostrego zapalenia trzustki.

Objawy niedomogi narządu występują dopiero, gdy uszkodzone zostało 90 proc. miąższu. Pojawiają się wtedy biegunki tłuszczowe z dużą ilością niestrawionego pokarmu. Wiąże się to z niedoborem enzymów trawiących tłuszcze i białka.

Rozwija się cukrzyca, co ma związek z uszkodzeniem wysp trzustkowych – skupisk komórek, które wytwarzają insulinę, hormon regulujący poziom glukozy.

Leczenie: stosuje się dietę ubogą w tłuszcze, bogatą w białka, nie wolno pić alkoholu. W wypadku zaostrzenia podaje się leki przeciwbólowe i rozkurczające.

Przy objawach niewydolności trzustki – preparaty z enzymami trzustkowymi, przy cukrzycy – insulinę. W ciężkiej postaci choroby konieczny może być przeszczep trzustki.

Budowa i rola trzustki

Trzustka leży w górnej części jamy brzusznej, za żołądkiem. Wytwarza enzymy istotne w trawieniu białek i tłuszczów.

Są wydzielane w postaci soku trzustkowego do przewodów zbiegających się w jeden przewód trzustkowy, który w końcowym odcinku łączy się z przewodem żółciowym odprowadzającym żółć z wątroby. Oba uchodzą do dwunastnicy w małym uwypukleniu zwanym brodawką Vatera. Trzustka wytwarza też ważny hormon – insulinę.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej