Jak uniknąć udaru mózgu?

W Polsce do udaru mózgu dochodzi średnio co osiem minut. A przecież nie musi tak być! Zdrowy styl życia zapobiega udarowi i jego dramatycznym konsekwencjom.

W całej Europie z powodu udaru mózgu umiera rocznie około 1 250 000 osób. W Polsce co roku odnotowuje się 60-70 tys. przypadków udaru. Połowa dotkniętych nim osób umiera. Wskaźniki umieralności u nas należą do najgorszych w Europie.

Reklama

Tymczasem udarowi można zapobiec. Z wyników badania Interstroke, opublikowanego w magazynie Lancet w 2010 r. wynika, że w 90 procentach za ryzyko wystąpienia choroby odpowiadają czynniki, na które mamy wpływ. Dlatego warto uczynić wszystko, by złe nawyki zamienić na dobre zwyczaje.

Można zmniejszyć ryzyko powikłań

Gdy już dojdzie do udaru, kluczowe znaczenie dla chorego ma czas. Niezwłoczna hospitalizacja ratuje życie i ogranicza ryzyko inwalidztwa.

Nowoczesne leczenie polega na rozpuszczeniu skrzepu w niedrożnym naczyniu mózgu i przywróceniu zaburzonego przepływu krwi. Musi być jednak dokonane do 4,5 godzin od wystąpienia pierwszych objawów udaru. Liczy się każda sekunda!

Nie wszyscy w równym stopniu są zagrożeni wystąpieniem udaru. Ryzyko wzrasta wraz z wiekiem, zwłaszcza u mężczyzn, którzy są dodatkowo obciążeni genetycznie. Ale to nie geny odgrywają tu najważniejsza rolę.

Według badania Interstroke do najważniejszych czynników zwiększających ryzyko udaru i głównych winowajców należą: nadciśnienie tętnicze, palenie tytoniu, otyłość brzuszna, zła dieta i brak aktywności fizycznej.

Co możemy zrobić, by zminimalizować prawdopodobieństwo wystąpienia udaru? Należy znać i systematycznie badać ciśnienie krwi, poziom glukozy w surowicy i lipidów. Jeśli są nieprawidłowe – z pomocą lekarza musimy utrzymywać te parametry na właściwym poziomie.

Aktywność fizyczna powinna stać się codziennym obowiązkiem i przyjemnością. Ruch bez zmiany diety daje niewielki efekt, więc konieczne jest wdrożenie zdrowych zasad żywienia.

Najbardziej korzystna jest dieta o małej zawartości soli i tłuszczów nasyconych, bogata w owoce, warzywa i błonnik. Przy dużej nadwadze czy otyłości trzeba się pozbyć nadmiaru kilogramów.

Rzucenie palenia papierosów i ograniczenie picia alkoholu są absolutnie niezbędne. Za dodatkowe 10 proc. ryzyka udaru odpowiadają także: cukrzyca, choroby serca oraz czynniki psychospołeczne (wysoki poziom stresu, złe relacje z otoczeniem).

Następstwa udaru i rehabilitacja

Jednym z najbardziej dokuczliwych i bolesnych następstw udaru mózgu jest niesprawność ruchowa, spowodowana niedowładem lub wzmożonym napięciem mięśniowym.

Spastyczność poudarowa (zaciśnięta pięść, nadmiernie zgięty nadgarstek i łokieć oraz ramię przyciśnięte do piersi) towarzyszy niedowładowi w 35 proc. przypadków.

Dla osób po udarze oznacza to trudność w wykonywaniu podstawowych czynności – ubieraniu się, myciu, spożywaniu posiłków. Spastyczność po udarze sprzyja także powstawaniu trwałych przykurczów, deformacji stawowych, odleżyn, zakrzepicy żylnej oraz infekcji.

Objawy spastyczności zmniejsza leczenie toksyną botulinową. Kluczową rolę w rekonwalescencji odgrywa rehabilitacja i fizjoterapia.

Gdy pacjent nie poddaje się jej, dochodzi do wzrostu napięcia mięśniowego po stronie, która nie została dotknięta niedowładem. A to powoduje przeciążenie i dalsze powikłania ruchowe.

Pierwsze objawy udaru

Zaburzenia mowy – pojawiają się problemy z mową, która staje się bełkotliwa, traci się płynność wypowiedzi lub też pojawia się kłopot z przypomnieniem sobie podstawowych słów.

Asymetria – drętwieje twarz lub dochodzi do osłabienia mięśni (np. charakterystyczny opadający kącik ust), kończyny górnej lub dolnej, zwłaszcza po jednej stronie ciała.

Słabsza ręka, noga – pojawiają się nagle problemy z chodzeniem oraz zaburzenia równowagi (przewracasz się lub – siedząc – spadasz z krzesła), koordynacji, a także zaburzenia czucia, następuje niedowład kończyn.

Ból głowy – czujesz bardzo silny ból lub zawroty głowy bez ewidentnej przyczyny. Zaburzenia widzenia – masz problemy z widzeniem w jednym lub obu oczach.

Dystekstia – pisanie zniekształconych, niezrozumiałych wiadomości SMS oraz jednoczesna niezdolność do zauważenia błędów i nieprawidłowości w napisanym tekście. Dystekstia to najnowsze odkrycie naukowców, nie jest jeszcze uznawana za typowy symptom udaru.

Jak dochodzi do udaru?

Do udaru dochodzi, gdy naczynia krwionośne zostają zablokowane przez skrzep krwi lub kiedy dojdzie do ich uszkodzenia. W efekcie następuje niedotlenienie części mózgu i jego obumieranie.

Około 80 proc. przypadków to udary niedokrwienne, gdy skrzepliny (powstałe w sercu na skutek arytmii, takiej jak np. migotanie przedsionków), przedostaną się wraz z krwią do mózgu i zablokują jedną z tętnic, lub też w wyniku miażdżycy dochodzi do zamknięcia światła naczynia.

Ekspert: Kolejny udar jest groźniejszy

Aby się uchronić przed udarem mózgu, trzeba zmniejszać do minimum czynniki ryzyka choroby. Zwiększona aktywność fizyczna, leczenie cukrzycy czy nadciśnienia tętniczego, wprowadzenie nisko- tłuszczowej diety ubogiej w węglowodany, oraz zaprzestanie palenia są najlepszą profilaktyką.

Należy pamiętać, że w ciągu 5 lat od wystąpienia udaru połowa pac jentów dozna kolej nego udaru, który jest cięższy niż poprzedni. Następny skutkuje większą śmiertelnością i utratą sprawności.

Konsultacja: dr n. med. Adam Kobayashi, Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej