Hashimoto – choroba kobiet dojrzałych

Coraz więcej pań cierpi na przewlekłe autoimmunologiczne zapalenie tarczycy. Warto o nim więcej wiedzieć.

Lekarze odnotowują coraz więcej przypadków choroby Hashimoto. Najczęściej zapadają na nią trzydziestolatki i nieco starsze kobiety. Skąd ten wzrost zachorowań? Naukowcy zastanawiają się, czy może to mieć związek z awarią reaktora elektrowni jądrowej w Czarnobylu w 1986 roku.

Reklama

Gdy do Polski dotarła informacja o wybuchu, podawano wszystkim płyn Lugola. Miał on na celu uratowanie tarczycy przed koncentracją radioaktywnego jodu J131. Być może jednak podawana dawka była zbyt duża. Płyn Lugola, w zależności od dawki, może mieć działanie hamujące lub pobudzające aktywność tarczycy.

Tymczasem sporo osób, by zabezpieczyć się przed radioaktywnym jodem, zażywało większe od koniecznych dawki tego płynu. Niektórzy brali nawet po kilka dawek. Nadmiar jodu mógł wpłynąć na rozwój choroby Hashimoto.

Specjaliści z Centralnego Laboratorium Ochrony Radiologicznej w Warszawie (w 1986 r. zalecali podawanie płynu Lugola Polakom) po latach stwierdzili, że gdyby wtedy posiadali obecną wiedzę na temat skali skażenia, nie przeprowadziliby takiej akcji.

Być może jednak tragedia sprzed 30 lat nie ma związku ze wzrostem liczby zachorowań. Choroba Hashimoto jest schorzeniem autoimmunologicznym i jego przyczyny nie są znane.

Choroba autoimmunologiczna polega na tym, że układ odpornościowy z nieznanych przyczyn, zamiast niszczyć wirusy czy bakterie, zwraca się przeciw własnemu organizmowi i go niszczy. Wywołuje przy tym różne schorzenia, np. chorobę Hashimoto, czyli przewlekłe zapalenie tarczycy.

Tarczyca jest gruczołem produkującym hormony, które wpływają na funkcjonowanie całego organizmu. Kiedy zaczyna gorzej pracować, pojawiają się objawy jej nadczynności. To osłabienie, chudnięcie, zaburzenia rytmu serca; gorzej działają jajniki a miesiączki mogą stać się nieregularne, skąpe.

W niedoczynności tarczycy pojawia się senność, zaburzenia pamięci, przybieranie na wadze. Skóra robi się sucha, w gorszym stanie są włosy, czasem mogą nawet wypadać. Zaburzenia funkcjonowania tarczycy najczęściej są wynikiem jej zapalenia. Taką chorobą jest właśnie Hashimoto.

Schorzenie przebiega bezobjawowo, a poziom TSH (hormonu przysadki – jego odchylenia od normy są najlepszym wskaźnikiem zaburzeń pracy tarczycy) może być w normie. Tymczasem własne komórki odpornościowe z jakiegoś powodu uznają tarczycę za wroga i zaczynają ją atakować.

Powstaje stan zapalny, który powoli „zjada”, niszczy gruczoł. Proces ten jest powolny i utajony. Aż dochodzi do tego, że tarczyca zaczyna bardzo źle pracować, produkuje tak mało hormonów, że pojawiają się objawy niedoczynności tarczycy. Chorobę Hashimoto, a właściwie wywołaną przez nią niedoczynność tarczycy, zwykle wykrywa się przypadkowo.

Pacjentki zgłaszają się do lekarza z powodu dolegliwości i problemów, których nie łączą z zaburzeniami funkcjonowania tarczycy. Mogą to być np. poważne problemy z zajściem w ciążę lub liczne poronienia. Do wizyty u lekarza skłaniają też zaburzenia miesiączkowania. Menstruacje są coraz mniej regularne, mniej obfite i rzadsze.

Okazuje się, że objawami niedoczynności tarczycy spowodowanej chorobą Hashimoto mogą być zawroty głowy czy zaburzenia rytmu serca. Pojawiają się znienacka i trudno je przypisać jakiejś konkretnej przyczynie, np. brakowi potasu czy wysiłkowi.

Zdarza się, że kobieta chora na Hashimoto zgłasza się do lekarza z powodu bólu mięśni oraz stawów. Ma trudności z oddychaniem i uczucie wiecznego braku powietrza, niezależne od wysiłku. Najrzadszą przyczyną wizyty u specjalisty są uczucie ciągłego zmęczenia i senność.

Zazwyczaj te objawy są przypisywane menopauzie lub nawałowi obowiązków. Tymczasem brak energii, spadek koncentracji oraz uczucie wiecznego zmęczenia związane są właśnie z niedoborem hormonów tarczycy. Wśród objawów choroby można też wymienić spowolnienie przemiany materii i przybieranie na wadze. Z tego powodu rzadko która kobieta zasięga porady lekarza.

Zwykle wydaje się nam, że przyczyną tych problemów są brak ruchu i nieodpowiednia dieta. Także spadek nastroju, pogorszenie się samopoczucia, a czasem nawet depresja nie są łączone z chorobą Hashimoto.

Innymi objawami, które zwykle lekceważymy, a mogą one świadczyć o chorobie tarczycy są: zaparcia, nadciśnienie tętnicze, ciągłe uczucie zimna, sucha, łuszcząca się i blada skóra oraz łamliwe, matowe i suche włosy.

Postawienie diagnozy na podstawie samych objawów może być trudne, ale rozpoznanie ułatwiają badania (patrz ramka). Wtedy uporanie się z dolegliwościami towarzyszącymi chorobie będzie łatwe.

Prawdy i mity o Hashimoto

1. Przy chorobie Hashimoto można jeść bezpiecznie produkty tzw. wolotwórcze, np. brokuły.

PRAWDA. Warzywa wolotwórcze, zawierają substancje, które blokują wchłanianie jodu w tarczycy. Przy chorobie Hashimoto nie ma niedoboru tego pierwiastka. Dlatego warzywa takie jak kapusta, brukselka, jarmuż i kalafior są przy tym schorzeniu zupełnie bezpieczne.

2. Leki stosowane w tym schorzeniu powodują tycie.

MIT. Jeśli skutkiem Hashimoto jest niedoczynność tarczycy, podaje się hormony tarczycowe. Organizm uznaje je za „własne”, bo jest mu wszystko jedno czy zostały wyprodukowane przez tarczycę, czy wchłonięte z połkniętej tabletki.

Jest to zupełnie bezpieczne, nie ma żadnej chemii czy skutków ubocznych, np. tycia. Dzięki wyrównaniu poziomu hormonów tarczycy przemiana materii wraca do normy i łatwiej można schudnąć.

3. Częściej chorują kobiety w okresie menopauzy.

PRAWDA. W okresie menopauzy gwałtownie spada poziom żeńskich hormonów płciowych, estrogenów. W związku z tym we krwi znajduje się mniej białek, które transportują też hormony tarczycy FT3 i FT4. To spowalnia aktywność tych substancji, może więc prowadzić do zaburzeń funkcjonowania tarczycy, a także jej chorób, np. Hashimoto.

Choroby Hashimoto nie można wyleczyć, ponieważ jest to schorzenie autoimmunologiczne, którego przyczyny nie znamy.

Trzeba natomiast kontrolować czynność tarczycy.

Współczesna medycyna świetnie sobie radzi z niedoczynnością, która jest efektem choroby Hashimoto. Podaje się lewotyroksynę (hormony tarczycy) w dobranej indywidualnej dawce. Lek zażywa się na czczo.

Co trzeba wiedzieć o chorobie Hashimoto?

1. Choroba Hashimoto jest jednym z głównych powodów niedoczynności tarczycy. Często występuje rodzinnie. Dziedziczy się skłonność do tego schorzenia, które ujawnia się pod wpływem pewnych czynników. Dlatego nie można im zapobiec.

2. Naukowcy podejrzewają, że czynnikiem wyzwalającym reakcję immunologiczną przy chorobie Hashimoto może być długotrwały stres. Obwiniają również przebyte choroby wirusowe (zwłaszcza z grupy coxsackie, adenowirusów albo echowirusów).

3. Według innej teorii winę ponosi niezdiagnozowana, utajona i nieleczona alergia. Powoduje ona powstawanie licznych stanów zapalnych, które w końcu doprowadzają do tego, że układ odpornościowy atakuje tarczycę, wywołując chorobę Hashimoto.

Najpierw lekarz dokładnie bada szyję pacjenta. W chorobie Hashimoto tarczyca jest bardzo mała, zanika.

Kolejnym badaniem jest poziom TSH. Jeśli przekracza normę, oznacza niedoczynność tarczycy. Ale często przy Hashimoto TSH jest w normie. Oznacza się także wartości wolnych hormonów tarczycy FT3 i FT4. Wysokie stężenie przeciwciał przeciwtarczycowych aTPO i aTG świadczy o chorobie Hashimoto.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej