Dlaczego kręci mi się w głowie?

Przyczyny bywają błahe, mogą też świadczyć o początkach poważnych schorzeń

Chyba każda z nas zna to uczucie. Zawroty głowy mogą pojawić się nagle, bez żadnej przyczyny lub przeciwnie – po jeździe na karuzeli lub ognistym walczyku. Na dolegliwości te częściej skarżą się osoby starsze (40 proc. seniorów).

Trzeba pamiętać, że zawroty głowy mogą być także zwiastunem poważnych chorób. Kiedy więc udać się do lekarza, a kiedy można poradzić sobie samodzielnie?

Kłopoty z ciśnieniem, czyli hipotonia ortostatyczna

Reklama

Gwałtowna zmiana pozycji. Rano wstajesz gwałtownie z łóżka i natychmiast musisz usiąść, bo zaczyna kręcić ci się w głowie. Na tę przypadłość cierpią osoby, u których tzw. receptory regulujące ciśnienie nie działają prawidłowo.

Dlatego, gdy wstajesz i przyjmujesz pionową postawę, receptory te nie utrzymują skurczu naczyń koniecznego, aby ciśnienie w górnej połowie ciała było odpowiednie. Dochodzi do przejściowego niedokrwienia mózgu, zawrotów głowy, a nawet omdlenia.

Na przypadłość tę uskarża się ok. 2 proc. dorosłych, (po 65. roku życia – aż 1/4), a nosi nazwę hipotonii ortostatycznej pierwotnej. Gwałtowny ruch powoduje, że krew z górnej połowy ciała szybko odpływa do nóg. Oprócz zawrotów głowy pojawiają się mroczki przed oczami, przyśpieszone tętno, bladość skóry.

Jest jeszcze hipotonia wtórna, która towarzyszy innym schorzeniom, np. anemii, padaczce, cukrzycy. Bywa skutkiem zażywania leków obniżających ciśnienie. Mija, gdy zostaje wyleczone schorzenie, które ją powoduje.

Jeśli cierpisz na zawroty głowy spowodowane hipotonią ortostatyczną, można sobie z nimi poradzić w prosty sposób. Wystarczy pamiętać o kilku prostych zasadach:

Co robić, by przywrócić równowagę?

• Staraj się nie zmieniać gwałtownie pozycji, np. rano nigdy nie wyskakujmy z łóżka. Pozycję trzeba zmieniać powoli i stopniowo, by krew wolno spłynęła z tułowia do nóg, najlepiej spać na wyżej ułożonej poduszce;

• Unikaj skłonów. Lepiej kucać;

• Lekko podwyższaj ciśnienie, np. za pomocą masażu, naprzemiennych pryszniców rano, regularnych ćwiczeń (najlepsze będą jazda na rowerze, aerobik);

• Pij dużo płynów, zwłaszcza bogatych w elektrolity, czyli np. napojów dla sportowców;

• Jedz 5 małych posiłków dziennie. Zapobiegnie to wahaniom glukozy we krwi i obniżeniu ciśnienia;

• Jak najwięcej przebywaj na świeżym powietrzu, nie pal papierosów.

Kłopoty z błędnikiem są przyczyną występowania aż 13 proc. wszystkich zawrotów głowy

Bardzo często są następstwem zapalenia samego błędnika oraz nerwu przedsionkowo-ślimakowego. Może być ono np. powikłaniem po grypie. Objawami są bardzo silne zawroty głowy, osłabienie, lęk, światło- i hałasowstręt.

Jeśli lekarz ma pewność, że chorobę wywołały bakterie, podaje antybiotyki lub steroidy. W innym wypadku terapia polega na czekaniu, aż mózg skompensuje uszkodzenie błędnika (przejmie jego funkcje).

Można ewentualnie stosować leki zwiększające ukrwienie błędnika, leki antyhistaminowe starszych generacji i leki poprawiające metabolizm nerwów).

Dolegliwości mijają dopiero po 6-12 miesiącach, a czasem nigdy, a jedynie łagodnieją. Bywa jednak, że konieczna jest rehabilitacja. Jej celem jest nauka zachowania równowagi dzięki specjalnym ćwiczeniom ruchów głowy i ciała.

Innym powodem zawrotów głowy bywają tzw. wędrujące otolity, czyli kamica

Otolity są to kryształy węglanu wapnia wyglądające jak kamyczki. Znajdują się w kanalikach błędnika. „Wędrujące” otolity powodują łagodne (położeniowe) zawroty głowy. Pojawiają się one, gdy np. zwieszamy głowę w dół, przekręcamy się z boku na bok. Zawroty trwają krótko, ale są bardzo silne.

Dolegliwości nasilają się, jeśli otolity się pokruszą (np. u starszych ludzi). Kawałki „kamyczków” przemieszczają się w czasie ruchów głową i drażnią błędnik.

W takiej sytuacji pomaga manewr tzw. repozycyjny Epley’a. Lekarz układa pacjenta na leżance w kolejnych pozycjach, każda z nich musi trwać 3 minuty – tyle czasu potrzebują wolne fragmenty otolitów, by przewędrować z kanałów półkolistych do woreczka.

Choroba Maniere’a

Zawroty głowy to główny jej objaw. Przyczyną dolegliwości jest zbierająca się nadmierna ilość płynu w uchu wewnętrznym. Powoduje on nie tylko zawroty głowy, ale także nudności, szumy w uszach oraz pogorszenie słuchu.

W leczeniu stosuje się leki moczopędne, antyhistaminowe, steroidy. Zaleca się unikanie soli. Jeśli to nie pomaga, konieczna jest operacja (trzeba usunąć błędnik).

Ważne badania

W przypadku częstych zawrotów głowy najpierw należy odwiedzić laryngologa, bo takie objawy mogą towarzyszyć różnym chorobom aparatu słuchu. Bywa jednak, że przed postawieniem diagnozy konieczne jest badanie przez okulistę i neurologa.

Podstawą jest rozmowa z lekarzem (wywiad), który spyta m.in. o częstość i intensywność zawrotów, czas ich trwania, objawy towarzyszące, o przebyte choroby, urazy, stosowane leki, warunki pracy. Mogą być też potrzebne badania dodatkowe.

1 Audiometria (badanie słuchu) – badana osoba ma na uszach słuchawki. Kiedy słyszy dźwięk, naciska guzik.

2 Próby błędnikowe – polegają na wywoływaniu oczopląsu, czyli nieprawidłowych ruchów gałek ocznych, np. trzeba się kręcić na krześle obrotowym.

3 Elektronystagmografia (ENG) – elektrody, które są przymocowane na skroniach chorego, rejestrują zapis potencjałów elektrycznych w czasie oczopląsu (podobnie jak w EKG).

4 Videonystagmografia (VNG) – polega ona na rejestracji oczopląsu kamerą umieszczoną w masce, przypominającej gogle narciarskie. Ruchy gałek ocznych przekazywane są do komputera i wyświetlane w postaci wykresu.

Dr n. med. Marzena Gajewska, specjalista chorób wewnętrznych i alergolog, CM ENEL-MED: Zawroty głowy – dwa główne rodzaje dolegliwości

Same w sobie zawroty głowy nie są chorobą, a jedynie objawem, który może towarzyszyć schorzeniom ucha środkowego i wewnętrznego oraz ośrodkowego układu nerwowego.

Pojęcie zawrotu głowy obejmuje dwa rodzaje dolegliwości:

złudzenie ruchu, najczęściej kołowego, czyli wirowanie otoczenia, ciała lub głowy. Jest to tzw. zawrót prawdziwy. Jest on związany z uszkodzeniem narządu równowagi i powiązanych z nim nerwów oraz struktur w pniu mózgu;

złudzenie niestabilności powierzchni, po której stąpamy. Uczuciu towarzyszy lęk przed upadkiem. Nie ma on obiektywnej przyczyny. Jest to tzw. zawrót rzekomy. Zwykle związany z uszkodzeniem struktur mózgu.

Kłopoty ze wzrokiem bywają przyczyną tej dolegliwości

Może się nam zdarzyć, gdy nadwyrężamy wzrok, np. długo pracujemy przy komputerze, oglądamy telewizję lub czytamy, że zaczynamy odczuwać zawroty głowy. Bywa, że dolegliwość jest tylko oznaką przemęczenia.

Często jednak zawroty są pierwszym objawem rozwijającej się jaskry.

Oprócz zawrotów głowy pojawiają się wtedy także poranne migreny, widzenie tęczowych pól, obijanie się o przedmioty, odczucie intensywnego bólu oka i głowy, mdłości.

Nie wolno lekceważyć tych objawów, bo jaskra prowadzi do utraty wzroku! Jeśli podczas regularnych wizyt u okulisty rozpozna on wcześnie chorobę, można zahamować rozwój jaskry i zapobiec utracie wzroku.

Zawroty głowy mogą mieć przyczyny neurologiczne, dlatego trzeba przeprowadzić badanie mózgu.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Niespokojne nogi

    Nie możesz spać, bo wciąż ruszasz nogami? Przyczyną może być niedobór żelaza, niewydolność nerek czy cukrzyca. Jednak w 50 proc. objawy związane są z układem nerwowym. więcej