Diagnoza i sposoby leczenia zespołu suchego oka

Dolegliwość dotyka głównie panie w okresie menopauzy. Objawia się pieczeniem, łzawieniem i swędzeniem oczu. Jak złagodzić uciążliwości?

Reklama

Niedawno zgłosiła się do mnie pani Agnieszka (52). Skarżyła się, że od dłuższego czasu ma zaczerwienione oczy i odczuwa ich pieczenie, łzawienie i swędzenie. Nie pomagały krople, więc zdecydowała się na wizytę u okulisty. Najbardziej prawdopodobną przyczyną opisywanych dolegliwości wydał mi się zespół suchego oka (ZSO).

Ryzyko wystąpienia tego schorzenia wzrasta po 40. roku życia

Sprzyja mu wielogodzinna praca przy komputerze oraz częste przebywanie w zakurzonych, zadymionych oraz klimatyzowanych pomieszczeniach. Zespół suchego oka często pojawia się w okresie menopauzy, w związku z zaburzeniami hormonalnymi. Spada wówczas poziom żeńskich hormonów płciowych, estrogenów, czego efektem jest m.in. wysychanie śluzówek i zaburzenia wydzielania łez.

ZSO może pojawić się u chorych z cukrzycą, nadciśnieniem i chorobami tarczycy. Sprzyja mu również zażywanie niektórych leków, takich jak beta-blokery, preparaty przeciwalergiczne, przeciwhistaminowe, uspokajające czy obniżające ciśnienie.

ZSO podejrzewa się, gdy pod powieką odczuwamy mrowienie i kłucie, tak jakby dostało się tam ziarenko piasku. Oko zaczyna wtedy łzawić, piecze i swędzi. Spojówki stają się przekrwione, a oczy zmęczone i nadwrażliwe na światło. Możemy mieć trudności z mruganiem, a w zewnętrznych kącikach oka zbiera się śluzowa wydzielina.

Dolegliwości nasilają się wieczorem, podczas jazdy samochodem, pracy przy komputerze i oglądaniu telewizji. Gdy choroba jest zaawansowana, odczuwamy światłowstręt, zaburzenia ostrości widzenia i ból oczu.

Przyczyną zespołu suchego oka bywa też niewłaściwa praca tzw. gruczołów Meiboma na brzegach powiek. W chorobie tej, gdy organizm wydziela za dużo lub za mało tłuszczu (lipidów), może dojść do niedrożności kanalików łzowych i wysuszenia oka.

Podstawowym badaniem diagnozującym zespół suchego oka jest test Schirmera

Przykre objawy w początkowym i średnio zaawansowanym stadium możemy łagodzić preparatami nawilżającymi, nazwanymi też sztucznymi łzami. Osoby cierpiące na to schorzenie muszą zakraplać je do oczu mniej więcej co dwie godziny i robią to zwykle już do końca życia.

Jeśli u chorego zdiagnozowano zaawansowane stadium choroby, najczęściej wykonuje się zabieg zamknięcia punktów łzowych hydrożelowymi zatyczkami. Umieszcza się je we wszystkich czterech ujściach kanalików łzowych. Hydrożel pod wpływem łez pęcznieje i zatyka przewód łzowy. Utrudnia to odpływ łez. Po trzech latach koreczek ulega biodegradacji i znika z oka.

U pacjentów z nieprawidłową pracą gruczołów Meiboma stosuje się preparaty wzbogacone o substancje tłuszczowe, np. oleje lub lipidy. Preparaty te zawierają też filtry UVB, chroniące oczy przed słońcem. W tym przypadku konieczne jest jednak systematyczne oczyszczanie brzegów powiek. Można to robić kompresami z 3-proc. roztworu kwasu bornego.

Należy go podgrzać do 45ºC i przyłożyć na oczy na 15 minut. Następnie masuje się powieki, aż pojawi się na nich kropla tłuszczu. Do czyszczenia powiek można użyć jałowych chusteczek jednorazowych (np. Blephaclean) lub płynu (np. Blephasolu).

Skuteczny jest też zabieg wykonywany za pomocą urządzenia E-eye.

Polega on na przezskórnej stymulacji gruczołów Meiboma. Pobudzając nerw przywspółczulny światłem o odpowiedniej długości fal podczerwonych, pobudzimy produkcję wydzieliny tłuszczowej. Zapobiegnie to nadmiernemu parowaniu wody z łez.

Po rozprowadzeniu na policzkach i w okolicach skroni hydrożelu lekarz zaaplikuje serię 5 błysków, począwszy od wewnętrznego kącika oka po okolicę skroni. To samo wykonuje przy drugim oku. Następnie usuwa żel i przemywa skórę wodą.

Po zabiegu należy stosować kremy do twarzy z wysokim filtrem UV. Aby terapia była skuteczna, zaleca się 4 zabiegi. Koszt to 500 zł za jeden zabieg na oboje oczu. Niestety, terapia nie jest refundowana.

Ważne! Osoby z zaburzeniami filmu łzowego muszą unikać kropli z konserwantami. Mogą podrażniać oko, uczulać, a także nasilać objawy.

Zdaniem specjalisty

Dolegliwości związane z zespołem suchego oka nasilają się latem. Sprzyja im powietrze w klimatyzowanych pomieszczeniach i intensywne słońce. Gdy tylko zaczniemy odczuwać dokuczliwe mrowienie i kłucie pod powieką oraz pieczenie, swędzenie czy zaobserwujemy przekrwienie śluzówki oka, jak najszybciej skonsultujmy się z okulistą.

Nie lekceważmy tych pozornie błahych objawów, bo poza tym, że utrudniają normalne funkcjonowanie, mogą doprowadzić do zapalenia i zmętnienia rogówki, a w skrajnych wypadkach do zeskórzenia gałki ocznej i nieodwracalnej utraty wzroku.

Warto wiedzieć

Ulgę przyniesie dieta bogata w witaminę A i kwasy omega-3 oraz nawilżanie pomieszczeń.

Dieta. Wybierajmy produkty bogate w witaminę A, którą znajdziemy m.in. w nabiale, maśle, jajkach i wątróbce. Jedzmy też orzechy włoskie, marchew, dynię, sałatę, fasolkę szparagową, szczypior i koperek. Przynajmniej 2 razy w tygodniu spożywajmy ryby morskie, np. łososia, makrelę, halibuta, sardynki i śledzie.

Odpoczynek. Pracując przy komputerze, starajmy się częściej mrugać i zamykać oczy na kilka sekund. Zwykle robimy to za rzadko. Dlatego co pół godziny róbmy przerwy w pracy, by dać odpocząć oczom. Choćby na chwilę przenieśmy wzrok w dal lub na inne przedmioty.

Nawilżanie. Przy tym schorzeniu ważne jest nawilżanie organizmu od wewnątrz, czyli wypijanie ok. 2 litrów wody dziennie.

Zadbajmy też o pomieszczenia, zwłaszcza klimatyzowane, ustawiając w nich nawilżacze powietrza.

Uwaga! Suche powietrze wysusza śluzówkę oka.

Czym nawilżać oko?

Preparaty nawilżające oko kupimy w formie kropli, żelu lub maści. Zawierają m.in. kwas hialuronowy, beta glucan lub glicerynę.

Niektóre preparaty zmieniają się z płynu w żel. Dzięki temu lepiej przylegają do oka i dłużej działają (np. Biolan gel, Thealoz Duo gel, Lakripos Gel).

Skąd ten problem?

Przyczyną zaburzeń filmu łzowego, które potocznie nazywa się suchym okiem, jest zbyt mała ilość łez lub ich nieprawidłowy skład.

Film łzowy składa się z trzech warstw ważnych dla kondycji oczu i komfortu widzenia. Zewnętrzna warstwa, tzw. tłuszczowa lub lipidowa, zabezpiecza oczy przed odparowaniem łez.

Środkowa to warstwa wodna – nawilża i odżywia oczy. Wewnętrzna – mucynowa – odpowiedzialna jest za przyleganie łez do powierzchni oka.

Jeżeli któraś z warstw nagle traci swoje właściwości, odczuwamy takie dolegliwości jak pieczenie i swędzenie, nazywane zespołem suchego oka.

Test Schirmera

To badanie poziomu nawilżenia oka za pomocą paska bibuły. Umieszcza się go w worku spojówkowym pod dolną powieką od strony skroniowej i sprawdza, jaka część ulega zwilżeniu po 5 minutach. Wartość mniejsza niż 5 mm oznacza zaawansowany zespół suchego oka.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Więcej na temat:

Zobacz również