Bolesny kręcz szyi. Objawy i leczenie

Pięćdziesięcioczteroletnia pani Barbara trafiła na oddział neurologiczny z powodu bolesnego skrętu głowy w prawą stronę. Pierwsze objawy zauważyła poprzedniego dnia: odczuwała ból po lewej stronie szyi, miała wrażenie nadmiernego napięcia mięśnia w tej okolicy. Dolegliwości narastały stopniowo, a rano, gdy zgłosiła się do szpitala, nie mogła obrócić głowy w lewo.

Reklama

Okazało się, że od kilku dni, z powodu zawrotów głowy z nudnościami, przyjmowała tietylperazynę – neuroleptyk działający przeciwwymiotnie. Podczas badania stwierdziłem przymusowe ustawienie głowy ze zwrotem w prawą stronę i w górę. Po lewej stronie mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy był wyraźnie napięty i bolesny.

Pacjentka nie mogła ustawić głowy w normalnej pozycji, ale przy delikatnym pociągnięciu za brodę udało się obrócić głowę, która potem wracała do poprzedniej pozycji. Rozpoznałem kręcz szyi.

Rezonans magnetyczny głowy i kręgosłupa szyjnego nie wykazał nieprawidłowości. Uznałem, że chorobę spowodował lek hamujący wymioty. Po doustnym podaniu diazepamu objawy zaczęły ustępować, a po paru dniach ustały.

Choroba może być nabyta albo wrodzona

Kręcz szyi to pojęcie obejmujące grupę chorób przebiegających z nieprawidłowym, przymusowym ułożeniem głowy. Jest ona zazwyczaj skręcona w jedną stronę, przeważnie z twarzą zwróconą lekko do góry. Nieprawidłowość ta może być wrodzona lub nabyta.

Wrodzony kręcz szyi dzieli się na mięśniowy i kostny. Może być spowodowany skróceniem i zwłóknieniem mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego na skutek nieprawidłowego ułożenia głowy w okresie płodowym. W niektórych przypadkach jest efektem niedokrwienia mięśnia (kręcz mięśniowy) lub zniekształcenia kości kręgosłupa szyjnego z powodu niewłaściwego ułożenia głowy w okresie płodowym.

Kręcz szyi może być również spowodowany przez wady rozwojowe lub zmiany zapalne (kręcz kostny). Wśród przyczyn kręczu nabytego wymienia się choroby układowe tkanki łącznej, choroby zapalne (na przykład gruźlicę), zmiany bliznowate w tkankach miękkich szyi lub niedowład mięśnia po drugiej stronie.

Nabyty kręcz szyi jest czasem skutkiem nieprawidłowego, nawykowego ustawienia głowy, które ma kompensować wadę wzroku lub słuchu (jeśli ktoś źle widzi na jedno oko, bezwiednie przechyla głowę, by patrzeć zdrowym okiem).

Osobną grupę stanowi kręcz spastyczny, który może wystąpić w przebiegu różnych chorób. Obecnie uważa się, że przyczynę większości przypadków kręczu stanowią prawdopodobnie nieprawidłowości w jądrach podkorowych mózgu (odpowiadają one m.in. za właściwe napięcie mięśni).

Wyróżnia się kręcz samoistny, o nieustalonych przyczynach, i kręcz w przebiegu chorób kręgosłupa szyjnego (dyskopatii, zmian zwyrodnieniowych, uszkodzeń urazowych). Może też wystąpić kręcz polekowy, którego przyczyną jest przyjmowanie neuroleptyków (zarówno z powodu chorób psychicznych, jak i np. w leczeniu wymiotów czy choroby lokomocyjnej).

Branie leków i rehabilitacja czy interwencja chirurgiczna?

Rozpoznanie kręczu szyi nie stanowi problemu, ponieważ jego objawy są charakterystyczne. Nasilenie kręczu jest różne. U jednych chorych niewielkie – pacjent mówi wówczas o bolesnym napięciu mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego po jednej stronie, a nieprawidłowe ustawienie głowy bywa niedostrzegalne lub pojawia się tylko w pewnych sytuacjach, np. w stresie lub po zmęczeniu.

U niektórych chorych natomiast głowa znajduje się stale w przymusowej pozycji i chociaż inna osoba może ją przekręcić tak, by była prawidłowo ułożona, to po chwili wraca do poprzedniego niewłaściwego ustawienia.

Każdemu choremu, u którego występuje kręcz szyi, powinno się wykonać badania obrazowe głowy i szyi (najlepiej rezonans magnetyczny). Tylko one pozwalają wykluczyć inne przyczyny kręczu, takie jak guz mózgu, uszkodzenie kręgosłupa lub rdzenia szyjnego. Dotyczy to szczególnie przypadków chorych, którzy nie reagują na leczenie farmakologiczne albo u których kręcz szyi często nawraca. Leczenie kręczu szyi uzależnione jest od przyczyny.

W przypadku kręczu wrodzonego pochodzenia mięśniowego stosuje się rehabilitację z biernym rozciąganiem przykurczonego mięśnia. Wykorzystuje się też specjalne kołnierze ortopedyczne i zaleca się układanie dziecka w łóżeczku tak, aby musiało cały czas zwracać głowę w stronę chorego mięśnia. W przypadkach opornych na leczenie tuż przed ukończeniem pierwszego roku życia wykonuje się operację przecięcia zajętego mięśnia.

Chorym z nabytym kręczem szyi podaje się leki rozluźniające mięśnie szkieletowe, na przykład benzodiazepiny (diazepam, klonazepam) lub karbamazepinę.

Kiedy kręcz szyi okazuje się oporny na leczenie lub jeżeli ma tendencję do częstych nawrotów, zaleca się stosowanie toksyny botulinowej. Wstrzykuje się ją w mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy, który wywołuje kręcz szyi.

Toksyna poraża mięsień, dzięki czemu kręcz ustępuje, a głowa przyjmuje właściwą pozycję. Jednak czas działania toksyny botulinowej nie przekracza kilku miesięcy, więc zastrzyk trzeba powtarzać. Wiele przypadków kręczu szyi nie wymaga żadnego leczenia i ustępuje samoistnie.

Ratunek w toksynie botulinowej

Toksyna botulinowa (jad kiełbasiany) to białko wytwarzane przez bakterie Clostridium botulinum, które jest silną neurotoksyną, uniemożliwiającą przekazywanie sygnałów z zakończeń nerwowych do mięśni, co powoduje ich porażenie.

Gdy zjemy produkty zanieczyszczone toksyną botulinową, szczególnie peklowane i konserwy, rozprzestrzenia się ona w organizmie, wywołuje porażenie mięśni twarzy i gardła, co zaburza połykanie, a zajęcie mięśni oddechowych może prowadzić do ostrej niewydolności oddechowej i śmierci.

W kontrolowanych dawkach jest skuteczna w leczeniu chorób przebiegających z nieprawidłowym napięciem mięśni, np. dystonii, kręczu szyi, kurczu powiek, kurczu pisarskiego.

Dlaczego ruszasz głową

Mięsień mostkowo-obojczykowo-sutkowy jest najdłuższym mięśniem szyi, który odpowiada za obracanie głowy na boki oraz unoszenie jej do góry. Na dole przyczepia się do mostka i obojczyka, a na górze do wyrostka sutkowatego czaszki (stąd wzięła się jego nazwa).

Skurcz i skrócenie mięśnia po jednej stronie powoduje obrót głowy w stronę przeciwną, natomiast skurcz obustronny mięśnia wywołuje przechylenie głowy twarzą do góry.

Mięsień jest dobrze wyczuwalny z boku szyi jako obła struktura biegnąca skośnie do góry i do tyłu. Szczególnie dobrze wyczuwalny, a często także wyraźnie widoczny staje się przy skręceniu głowy w jedną stronę.

Za kręcz szyi jest odpowiedzialny właśnie nieprawidłowy, nadmierny skurcz mięśnia mostkowo-obojczykowo-sutkowego.

dr Paweł Lipko, neurolog: Kręcz uniemożliwia normalne ruszanie głową, powoduje ból i sztywność szyi oraz obrzęk mięśni.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Staw biodrowy do wymiany?

    Wstawienie sztucznych elementów w miejsce naturalnego stawu najczęściej jest konsekwencją rozwoju choroby zwyrodnieniowej biodra (koksartrozy) lub złamania szyjki kości udowej. Ale dlaczego do tego... więcej