Ryż i jego właściwości

Na przednówku warto pomyśleć o menu przyjaźniejszym dla organizmu. Na przykład o potrawach z ryżu. Nie bez powodu jest on podstawą jadłospisu dla połowy ludzi na świecie. Za co należy go cenić?

Ryż wykorzystywany jest w tzw. szczupłej kuchni. Dlaczego? Ma mało kalorii. Porcja 100 g ugotowanego ryżu to 93–112 kcal i zaledwie 1 g tłuszczu o korzystnych proporcjach nienasyconych kwasów tłuszczowych. Na dłużej syci głód.

Reklama

W trakcie gotowania aż trzykrotnie zwiększa swoją objętość, dzięki czemu już 50 g ziarenek sprawia, że po posiłku długo nie chce się nam jeść. Ryżowy posiłek jest też „sycący” z natury: jako że „składa się” z ziarenek, jego powierzchnia jest większa niż powierzchnia takiej samej wagowo ilości pieczywa i ziemniaków.

Trudnostrawna, zawierająca składniki balastowe osłonka długo pozostaje w jelitach, powodując uczucie sytości bez dostarczania organizmowi dodatkowych kalorii.

Ryż jest lekkostrawny i łatwo przyswajalny. Pieczywo i ziemniaki nigdy nie docierają do żołądka w tak drobnej postaci. Dlatego to na ryż silniej działa przyspieszający trawienie enzym amylaza, wydzielany w jamie ustnej i przez trzustkę.

Ryż odchudza - dzięki niskiej zawartości sodu (2 mg/100 g) i stosunkowo wysokiej ilości potasu lekko odwadnia, co kwalifikuje go jako podstawę diety dla osób dbających o linię. Tkanki zatrzymują nieznaczną ilość wody, więc komórki tłuszczowe nie mogą wiązać substancji lipidowych. Efekt? Utrata wagi.

Wartości zdrowotne

Zebrane z pola ziarnko ryżu otoczone jest srebrno-brązową osłonką. W środku ziarenka znajduje się zarodek bogaty w pełnowartościowe białka o składzie zbliżonym do aminokwasów zwierzęcych i witaminy z grupy B. A także witaminy K i E, wapń, żelazo, potas, cynk, fosfor, mangan, magnez.

Nie każdy ryż jest jednak tak samo zdrowy. Istnieje wiele różnych gatunków ryżu – uprawianych na całym świecie – ale dla zdrowia najważniejszy jest rodzaj ich przemysłowej obróbki. Tu wyróżnia się ryż naturalny brązowy, biały i parboiled.

Ryż brązowy (w zasadzie „razowy”) ma zachowaną osłonkę, zarodek i balastową warstwę otrębów. Jako że większość witamin i minerałów tkwi w zarodku i osłonce, jest dla zdrowia najcenniejszy. Ryż biały uzyskuje się przez zeszlifowanie lub łuskanie z zewnętrznych osłonek. Ma mniej witamin, biopierwiastków i błonnika niż ryż brązowy.

Na terenach, gdzie biały ryż jest głównym składnikiem pożywienia, występuje większe ryzyko zachorowania na beri-beri, chorobę spowodowaną niedoborem tiaminy (wit. B1) i innych składników mineralnych.

Dlaczego więc czyści się ryż? Brązowy ma krótszy okres przydatności do spożycia, więc producenci poddają go obróbce. Ryż parboiled, poddawany obróbce pod ciśnieniem, w 80 proc. zachowuje witaminy i minerały (cenne substancje z łupiny „wprasowane” zostają w ziarno). Jak każdy biały ryż traci jednak swoje substancje balastowe.

Jak przechowywać?

Ryż biały ma nieograniczoną przydatność do spożycia. W oryginalnym opakowaniu można przechowywać go latami. Po otwarciu należy przesypać go do szczelnie zamykanego naczynia.

Ryż naturalny w swej brązowej warstwie zawiera olej. W temperaturze pokojowej przechowujemy go do 6 miesięcy. Ugotowany ryż trzymamy w lodówce do 5 dni.

Co potrafi wyleczyć?

Ryż brązowy korzystnie wpływa na stan serca i ukła du krwionośnego. Obniża poziom złego cholesterolu i reguluje po ziom cukru we krwi, chroniąc przed cukrzycą.

Pomaga w prawidłowym funkcjonowaniu nerwów i mięśni. Ma działanie przeciwzapalne i przeciwutleniające – neutralizuje uszkadzające komórki i wywołujące zmiany nowotworowe wolne rodniki.

Ryż parboiled jest dobrą propozycją dla osób, którym nie smakuje ryż brązowy, a chcą dostarczyć organizmowi więcej składników odżywczych, niż znajduje się w ryżu białym.

Ryż biały - choć odżywczo i zdrowotnie o wiele mniej wartościowy, zalecany jest dzieciom, alergikom, rekonwalescentom i pacjentom z chorobami układu pokarmowego ze względu na swoją lekkostrawność.

Olej ryżowy

Olej ryżowy otrzymywany jest w procesie ekstrakcji otrąb ryżowych. Popularny w kuchniach azjatyckich, w Tajlandii, Chinach, Japonii, coraz częściej trafia do naszych sklepów. Uważany jest za jeden ze zdrowszych olejów.

W jego skład wchodzą nienasycone kwasy tłuszczowe ome ga-3 i -6, które obniżają poziom złego cholesterolu i trójglicerydów, a więc ryzyko miażdżycy i zawału.

W oleju ryżowym znajduje się także gamma oryzanol, który niszczy wolne rodniki i po wstrzymuje powstawanie komórek nowotworowych, a ponadto opóźnia procesy starzenia się i łagodzi objawy klimakterium.

Oprócz tego olej ryżowy jest bogatym źródłem witaminy E, enzymów i fitosteroli regulujących gospodarkę wodną skóry, regenerujących włókna kolagenu i elastyny. W kuchni doceniany ze względu na wysoką tempe raturę dymienia, co oznacza smażenie bez dymu i pryskania.

Kiedy może zaszkodzić?

Dotychczas dietetycy i lekarze nie widzieli przeciwwskazań dotyczących spożywania ryżu. Ich nastawienie zmieniły ostatnie badania.

Biały ryż a cukrzyca

Codzienne jedzenie białego ryżu zwiększa o kilkanaście procent ryzyko wystąpienia cukrzycy typu II (dorosłych). Powoduje bowiem gwałtowny (choć krótkotrwały) skok poziomu insuliny, z czym związane są zmiany poziomu glukozy we krwi.

Brązowy ryż i arsen

Ryż wchłania arsen z gleby i wody w dużo większym stopniu niż inne rośliny. Magazynuje go w swoich osłonkach. I choć arsen jest nam niezbędny do życia (bierze udział w syntezie białka i hemoglobiny), jego nadmiar szkodzi.

Konsultacja: dr Maria Sterczewska, spe cjalista medycy ny naturalnej

Artykuł pochodzi z kategorii: Zdrowy tryb życia

Życie na gorąco
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Z wiekiem mięśnie ramion wiotczeją, skóra jest słabiej napięta i tworzą się tzw. motylki. Ćwiczenia wykonywane codziennie przez 5 minut ujędrnią ramiona!   ■ Napinanie i rozluźnianie. Zaciśnij... więcej