Wady i zalety tabletek po stosunku

O tym, że istnieje pigułka, którą można przyjąć kilkadziesiąt godzin po stosunku i w ten sposób uniknąć ciąży, jeszcze niedawno wiedziało tylko kilka procent Polek (tak pokazywały sondaże). Dziś większość z nas słyszała, że ta „specjalna” tabletka będzie niedługo dostępna bez recepty. A co z wiedzą o tym, jak ten środek naprawdę działa? Nie opowiadając się ani za, ani przeciw, przedstawiamy jego zalety i wady. O konsultację poprosiliśmy ginekologa, prof. Grzegorza Jakiela z warszawskiego szpitala im. W. Orłowskiego.

Reklama

1. W aptekach są dostępne dwa rodzaje tabletek po stosunku: Escapelle i EllaOne. Ale tylko tę ostatnią będzie można niedługo kupić w Polsce bez recepty. Dlaczego?

Chodzi wyłącznie o unijne przepisy – wyjaśnia nasz ekspert. Producent nowszego preparatu EllaOne złożył wniosek o zniesienie obowiązku wypisywania recept na ten preparat do Europejskiej Komisji Leków. A wydana przez nią pozytywna decyzja oznacza, że lek może być sprzedawany od ręki w całej Unii Europejskiej (chyba że parlament któregoś z krajów zdecyduje inaczej).

Natomiast producent znanego od dawna środka Escapelle nie starał się o „centralne” zezwolenie Komisji. Składał tylko indywidualne wnioski o zgodę na sprzedaż tabletki bez recepty w poszczególnych europejskich państwach. Czy zrobił to w Polsce? No właśnie jak dotąd nie. Dlatego, choć w wielu krajach (m.in. w Szwecji, Belgii czy na Litwie) Escapelle można kupić w aptece bez recepty, u nas na razie jest to niemożliwe, a preparat ten jest znacznie tańszy niż jego nowy odpowiednik. Escapelle kosztuje ok. 70 zł, a EllaOne – 140 zł.

2. Czy te dwie pigułki różnią się składem lub działaniem? Czy są tak samo bezpieczne?

EllaOne jest preparatem nowszej generacji niż Escapelle (którą dawniej można było dostać w aptekach pod nazwą Postinor Duo). Zawiera substancję, która hamuje wyrzut hormonu LH (lutropiny), koniecznego do wystąpienia owulacji. Po przyjęciu tabletki jajeczkowanie przesuwa się o kilka dni (zawarty w EllaOne związek, octan uliprystalu, stosuje się też w leczeniu mięśniaków macicy – substancja m.in. ogranicza nadmierne krwawienie, na które skarżą się pacjentki z mięśniakami).

Natomiast „stary” preparat Escapelle zawiera syntetyczny odpowiednik progesteronu (lewonorgestrel). W dużej dawce również hamuje on owulację i dodatkowo zagęszcza śluz szyjkowy, utrudniając w ten sposób wędrówkę plemników do jajowodu. Oprócz tego Escapelle doprowadza do takiej zmiany śluzówki macicy, że zapłodnionej komórce jajowej trudniej się w niej zagnieździć. Ale to, że ten preparat jest starszej generacji, nie znaczy, że jest mniej bezpieczny dla organizmu – podkreślają specjaliści. Samodzielne stosowanie obydwu tabletek (pod warunkiem, że kobieta robi to zgodnie z zaleceniami zawartymi w ulotce) nie stanowi ryzyka dla zdrowia, dowodzą badania.

3. Jaka jest skuteczność antykoncepcji awaryjnej?

Szacuje się, że tego rodzaju tabletki zapobiegają tylko 60 proc. spodziewanych ciąż. Jaka jest tego przyczyna? Najczęściej po prostu taka, że nie zawsze kobiecie udaje się przyjąć pigułkę w odpowiednim momencie. Choć w założeniu środek ten ma szansę zadziałać nawet do pięciu dni od współżycia, idealnie byłoby zastosować go w ciągu kilkunastu godzin po stosunku, zaznaczają specjaliści. W innych przypadkach zdarza się, że jest już za późno, bo doszło do zapłodnienia i zarodek zagnieździł się w macicy. A w tej sytuacji pigułka „po” nie ma już żadnego wpływu na jego rozwój – podkreśla prof. Jakiel.

To między innymi z tego powodu tabletki tego typu powinny być stosowane wyłącznie w sytuacjach awaryjnych (np. gdy pękła prezerwatywa lub kobieta podejrzewa, że została zgwałcona po podaniu środka odurzającego). Nie jest to natomiast metoda regularnej antykoncepcji i nie można nią zastępować innych środków. W przypadku, gdy kobieta współżyje rzadko, lepszym wyjściem jest zabezpieczanie się prezerwatywą, krążkiem dopochwowym czy kremem plemnikobójczym, które nie ingerują w działanie układu hormonalnego – radzą ginekolodzy. Jeśli chodzi zaś o skuteczność, to najpewniejszą metodą zapobiegania ciąży jest tradycyjna pigułka hormonalna przyjmowana codziennie przez cały cykl.

4. Czy wysokie dawki syntetycznego hormonu lub substancji hamującej jego wytwarzanie mogą wpłynąć negatywnie na organizm?

Tabletki awaryjne, zwłaszcza starszej generacji (czyli zawierające hormony), nie są obojętne dla zdrowia. Najczęstszym skutkiem ubocznym nadmiernego stężenia progesteronu w organizmie są plamienia, nadmierne krwawienie i ból podczas okresu (w przypadku nowego preparatu EllaOne ten efekt nie występuje, a spodziewana miesiączka przesuwa się jedynie o kilka dni).

Niezależnie od rodzaju pigułki mogą też wystąpić wymioty, nudności, bóle brzucha i głowy utrzymujące się z reguły kilka dni. Uwaga, jeśli do wymiotów doszło w ciągu trzech godzin od przyjęcia tabletki, dla ochrony przed ciążą należy wziąć kolejną dawkę (bo najprawdopodobniej zawarte w preparacie substancje nie zdążyły się jeszcze wchłonąć).

5. Jak często można stosować tabletki „po”?

Nie należy tego typu preparatów łykać częściej niż dwa razy w tym samym cyklu miesiączkowym – zalecają eksperci. A ile razy w roku? Co do tego nie ma ścisłych wytycznych, ale lekarze przekonują, by przyjmować pigułkę awaryjną „po” najwyżej raz na 3–4 miesiące. A to dlatego, że każdy organizm inaczej reaguje na ingerencję w układ hormonalny. Konsekwencją zbyt częstego przyjmowania EllaOne czy Escapelle mogą być zaburzenia cyklu, kłopoty z owulacją, plamienia między miesiączkami.

6. Jakie są przeciwwskazania do stosowania tej metody antykoncepcji?

Zawarte w pigułkach „po” związki mogą zaszkodzić kobietom, które leczą się z powodu zaawansowanej astmy (tabletka według niektórych doniesień naukowych zwiększa ryzyko ataku duszności). Tego typu środków nie powinno się też przyjmować w przypadku ciężkich zaburzeń czynności wątroby, bo leki nadmiernie ją obciążają. Lekarze uspokajają natomiast, że przy przyjmowaniu tabletek awaryjnych nie obowiązują te same środki ostrożności jak przy tradycyjnej antykoncepcji hormonalnej.

A tę, co warto przypomnieć, odradza się kobietom, które mają kłopoty z krążeniem i palącym papierosy. Dlaczego? Bo udowodniono, że te czynniki w połączeniu z działaniem syntetycznych hormonów zwiększają ryzyko zakrzepicy (choroby, w której w naczyniach formują się skrzepliny krwi mogące doprowadzić do udaru mózgu). To ryzyko dotyczy jednak tylko środków zawierających estrogeny. Żadna z pigułek po stosunku nie ma tych hormonów w składzie, zatem ich stosowanie nie grozi udarem.

7. Czy tabletki awaryjne wchodzą w interakcje z innymi lekami?

Substancje pobudzające aktywność enzymów wątrobowych (ryfampicyna, fenytoina, fenobarbital, karbamazpina, rytonawir, ziele dziurawca) mogą obniżyć skuteczność tej metody ochrony przed ciążą. Podobnie jak preparaty zmniejszające kwaśność soku żołądkowego. I uwaga, EllaOne może pogorszyć skuteczność tradycyjnych pigułek antykoncepcyjnych. Dlatego jeśli wzięłaś tę tabletkę, bo zapomniałaś o jednej lub dwóch zwykłych pigułkach, do końca cyklu powinnaś stosować dodatkowe metody zabezpieczenia przed ciążą.

Artykuł pochodzi z kategorii: Seks i antykoncepcja

Zobacz również

  • Czy antykoncepcja hormonalna jest bezpieczna?

    Antykoncepcja hormonalna jest najchętniej stosowaną przez kobiety formą ochrony przed ciążą. Mimo to niewiele z nich ma świadomość niebezpieczeństw wynikających z jej zażywania. Jednym z nich jest... więcej