Czy szczepienia są bezpieczne? Kto powinien się szczepić

Dotychczas nie wymyślono lepszej ochrony przed chorobami zakaźnymi niż szczepienia. Dzięki nim niektóre choroby zostały praktycznie wyeliminowane. Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku na chorobę Heinego-Medina zapadało rocznie ponad 6 tysięcy dzieci, a umierało kilkaset. Niemowlęta chorowały też na błonicę czy krztusiec – dziś z tymi chorobami prawie się nie stykamy. Jest szansa, że dzięki nowoczesnej medycynie, a przede wszystkim szczepieniom, coraz więcej groźnych chorób zakaźnych będzie znanych tylko z literatury.

Zdjęcie

Kalendarz szczepień obowiązkowych można przeczytać na stronach NFZ /123/RF PICSEL
Kalendarz szczepień obowiązkowych można przeczytać na stronach NFZ
/123/RF PICSEL

Ale każdy powinien sobie zdawać sprawę z tego, że jeśli zaszczepione będzie mniej niż 90 proc. populacji, to choroby te z czasem mogą powrócić. Jeśli corocznie przybywać będzie ok. 40 tys. dzieci, które nie zostaną zaszczepione, to po 10 latach będzie ich już 400 tys., co umożliwi wirusowi lub bakterii wywołanie epidemii. Ponadto osoby nieszczepione są bezpieczne tylko w Polsce i w tych krajach, gdzie większość ludzi jest zaszczepiona, ponieważ tam nie mają się od kogo zarazić.

Niemowlę już w 1. roku życia dostaje szczepionki przeciw 7 chorobom objętych obowiązkowym programem szczepień. Rodzice obawiają się, że jest to duże obciążenie dla jego układu odpornościowego. Tymczasem każda infekcja to jeszcze większy wysiłek dla sił obronnych malucha i znacznie większe ryzyko powikłań.

Reklama

Lepiej, by „trenowały” na osłabionych lub martwych drobnoustrojach podawanych w szczepieniach, niż miałyby się zmagać z dzikimi wirusami np. odry. W ten właśnie sposób buduje się odporność.

Jednak, jak każdy lek, szczepionka może wywołać niepożądany odczyn (najczęściej są to: podwyższona temperatura ciała, obrzęk i zaczerwienienie w miejscu ukłucia). Ingeruje bowiem w system odpornościowy. Ale niepożądane odczyny zdarzają się tysiące razy rzadziej niż komplikacje po chorobach zakaźnych. Np. odra powoduje ostre zapalenie mózgu, świnka – niepłodność u mężczyzn.

Ospa wietrzna bardzo osłabia odporność i toruje drogę kolejnym zakażeniom. Powikłaniem po niej mogą być np. zapalenia płuc, mózgu i móżdżku, bakteryjne zakażenia skóry, a nawet sepsa. Ale szczepienia, które przeszliśmy w dzieciństwie, nie będą nas chronić całe życie. Np. przeciwko tężcowi należy się szczepić co 10 lat. Warto to zrobić, bo laseczki tężca znajdują się m.in. glebie i piasku.

Łatwo więc mogą dostać się do organizmu, gdy się skaleczymy, np. pracując w ogrodzie, czy zdzierając sobie skórę z kolan podczas upadku z roweru. W dodatku nawet przechorowanie tężca nie uodparnia, nie chroni nas przed kolejnymi zachorowaniami. Aby sprawdzić, czy po kilkunastu latach (10-20) nadal jesteśmy odporni przeciw takim chorobom jak WZW typu A i B lub różyczce, warto sprawdzić poziom przeciwciał.

Ta wiedza przyda się np. przed zabiegiem chirurgicznym lub planowaną ciążą. Dorośli, u których nie stwierdzi się przeciwciał ochronnych, powinni się zaszczepić, ponieważ dla nich choroby wieku dziecięcego mogą być bardzo niebezpieczne – przebiegają zazwyczaj ciężej, bardziej nietypowo i często trudniej je prawidłowo rozpoznać.

Przed zaszczepieniem się nie trzeba wykonywać żadnych badań, jeśli jesteśmy zdrowi. Konieczna jest tylko opinia lekarza pierwszego kontaktu, że możemy się zaszczepić. Kobiety w ciąży nie powinny się szczepić preparatami zawierającymi żywe drobnoustroje (przeciw ospie wietrznej, odrze, różyczce, śwince i gruźlicy).

Przeciwwskazaniem do szczepień są choroby układu odpornościowego i choroba nowotworowa oraz zaostrzenie przebiegu chorób przewlekłych: alergii, astmy czy cukrzycy. Nie mogą się szczepić także osoby cierpiące na postępujące choroby neurologiczne (np. SM) oraz schorzenia przebiegające z ciężkimi zaburzeniami odporności (np. AIDS). Szczepionki są zalecane za to osobom starszym – wspomagają bowiem układ odpornościowy.

W niektórych wypadkach szczepienia dla dorosłych są obowiązkowe i bezpłatne. Są to:

szczepienia przeciw WZW B dla osób wykonujących zawód medyczny, z otoczenia chorych na WZW typu B i nosicieli wirusa WZW typu B, zakażonych wirusem WZW typu C, szczepienia przeciw tężcowi dla osób zranionych i narażonych na zakażenie (np. leśników, ogrodników).

Szczepienia, które warto zrobić

1. Grypa – najlepiej zaszczepić się jeszcze przed początkiem sezonu grypowego, czyli od końca sierpnia do początku października. Szczepić się trzeba co rok na nowo. Wirus grypy szybko mutuje, dlatego szczepionki są aktualizowane.

• Od zaszczepienia do nabrania odporności muszą minąć co najmniej dwa tygodnie.

• Koszt to ok. 30 zł (po 60. r.ż. – są bezpłatne).

2. Odkleszczowe zapalenie mózgu. Kleszcze przenoszące tę chorobę mogą znajdować się nawet w miejskim parku. Dlatego powinni zaszczepić się wszyscy, a zwłaszcza maluchy powyżej 1. r.ż., kobiety planujące ciążę – szczepienie chroni zarówno ją, jak i płód.

• Trzeba przyjąć 3 dawki. Odporność zyskujemy po 2 tygodniach. Utrzymuje się 3 lata.

• Szczepionka kosztuje ok. 120-140 zł za dawkę.

3. Przeciw wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV), który wywołuje raka szyjki macicy. Największy sens ma podanie szczepionki dziewczynom, które jeszcze nie współżyły.

• Trzeba przyjąć 3 dawki szczepionki, odporność zyskujemy po drugiej dawce, utrzymuje się co najmniej 5 lat.

• Jedna dawka kosztuje 400-450 zł.

Czym jest szczepienie?

To „uczenie” układu odpornościowego. W zastrzyku lub doustnie podaje się osłabione, bądź martwe chorobotwórcze drobnoustroje (lub ich części). Są to tzw. antygeny. One wywołują odpowiedź układu odpornościowego. Wytwarzane są przeciwciała i długo żyjące komórki, które zapamiętują wzór drobnoustroju. Tak powstaje pamięć imunnologiczna. Gdy organizm zetknie się z żywym zarazkiem, wie jak się bronić.

Ekspert: Kiedy warto zgłosić się na szczepienie?

Dr n. med. Paweł Grzesiowski, Centrum Medycyny Zapobiegawczej i Rehabilitacji, Fundacja Instytut Profilaktyki Zakażeń

Trwała odporność poszczepienna powstaje około 2-4 tygodnie po zakończeniu podstawowego schematu szczepień. Dlatego termin zgłoszenia się na szczepienie trzeba zaplanować odpowiednio wcześniej, zgodnie z kalendarzem zajęć czy ewentualnych wyjazdów.

Warunki, jakie trzeba spełnić, aby się zaszczepić, to:

Dobry stan zdrowia. Ostre infekcje wykluczają szczepienie. Podczas szczepienia dochodzi do mobilizacji układu odporności przez składniki szczepionki, dlatego układ odporności nie powinien być „zajęty” walką z innymi mikrobami.

Zaszczepienie w trakcie infekcji może osłabić działanie szczepionki, nasilić objawy zakażenia i wywołać poważne powikłania; dobra tolerancja poprzednich szczepionek. Jeśli po szczepieniach występowały jakieś problemy, należy o tym poinformować lekarza. Zdecyduje on, jakie szczepionki można podać, a jakie odroczyć.

Info: Jakie szczepienia wymagane są w innych krajach?

Zanim wyruszysz w daleką podróż, sprawdź (najlepiej 3-4 miesiące przed planowanym wyjazdem), czy nie powinnaś się zaszczepić.

Na stronie www.szczepieniadlapodrozujacych.pl znajdziesz wykaz poszczególnych państw wraz z informacjami, jakie szczepienia są obowiązkowe i zalecane przed wyjazdem.

Bardzo często wymagane jest szczepienie przeciw durowi brzusznemu lub żółtej gorączce. Warto być zaszczepionym (np. przed wyjazdem do Bułgarii czy na Ukrainę) przeciw m.in.

WZW typu A i B, błonicy, tężcowi, polio, zakażeniu meningokokami. Informacje, gdzie można się zaszczepić, znajdziesz w oddziale Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej lub na www.szczepieniadlapodrozujacych.pl (lokalizator placówek).

Artykuł pochodzi z kategorii: Rozwój dziecka

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Soda wiele może

    Przydaje się nie tylko w kuchni. Wodorowęglan sodu jest bardzo uniwersalny. Leczy, pielęgnuje i ratuje nas z różnych opresji. więcej