Jak okiełznać hipercholesterolemię?

Dieta w chorobie równie ważna jak leki.

dr Andrzej Wejchert internista: Podstawą leczenia powinna być dieta o niskiej zawartości cholesterolu.

Reklama

Czterdziestotrzyletnia pani Bożena zauważyła na swoich powiekach niepokojące żółte plamki. W czasie badania stwierdziłem obecność podobnych plamek i guzków tuż nad piętami. Zleciłem oznaczenie poziomu cholesterolu we krwi.

Okazało się, że jest on znacznie podwyższony i przekracza 250 mg/dl. Także poziom LDL (czyli tzw. złego cholesterolu) był zbyt wysoki. Pacjentka podała, że jej mama również miała podwyższony cholesterol i zmarła dość młodo na zawał serca.

Zleciłem badania, które wykluczyły uszkodzenie nerek, niedoczynność tarczycy i chorobę wątroby. Rozpoznałem u pani Bożeny rodzinną hipercholesterolemię.

Po co nam cholesterol?

Cholesterol jest związkiem tłuszczowym niezbędnym do życia, dostarczanym wraz z pożywieniem. Jest czynnikiem tworzącym m.in. hormony i kwas żółciowy. Otacza także i izoluje nerwy, co pozwala usprawnić pracę mózgu.

Jednak jego poziom we krwi nie powinien przekraczać pewnej wartości, bowiem wtedy jest odkładany w ścianach naczyń krwionośnych, prowadząc do rozwoju zmian miażdżycowych. Powodują one stopniowe zwężanie się świateł tętnic, czego skutkiem jest niedokrwienie istotnych dla życia tkanek i narządów: serca, mózgu, nerek, siatkówki oka.

Rozwija się po cichu

Hipercholesterolemia to choroba, w której występuje podwyższony poziom cholesterolu oraz jego frakcji LDL (czyli tzw. złego cholesterolu) we krwi. Wiąże się ona ze zwiększonym ryzykiem wystąpienia chorób układu sercowo-naczyniowego oraz miażdżycy. Niestety, zwykle przez długi czas przebiega bezobjawowo, a pierwszym jej sygnałem jest wystąpienie poważnych powikłań, na przykład zawału serca lub choroby wieńcowej.

Przyczyną hipercholesterolemii może być nieprawidłowa dieta, niska aktywność fizyczna, leki (hormonalne, moczopędne, beta-blokery, leki przeciw HIV), niewydolność nerek, niedoczynność tarczycy, choroby wątroby. Jest to hipercholesterolemia wtórna. W przypadku osób, u których nie stwierdzono wymienionych czynników, rozpoznaje się hipercholesterolemię pierwotną.

Zwykle ma ona charakter genetyczny — schorzenie to stwierdza się u innych członków rodziny. W przypadku uwarunkowań genetycznych podwyższony poziom cholesterolu występuje już w dzieciństwie i znacznie zwiększa ryzyko rozwoju chorób układu sercowo-naczyniowego w późniejszych latach.

Kompleksowe leczenia

Hipercholesterolemia często rozwija się bez widocznych objawów. Świadczyć o niej mogą jedynie zmiany na skórze o żółtawym zabarwieniu, zwane kępkami żółtymi oraz żółtakami.

Najczęściej guzki i plamki pojawiają się na ścięgnach Achillesa oraz na powiekach.

Ponadto spotyka się także zmiany nad dużymi stawami: kolanowymi i łokciowymi, fałdach skóry, piszczeli oraz grzbietu stopy. Leczenie hipercholesterolemii powinno rozpocząć się najszybciej po jej stwierdzeniu. Podstawą jest dieta z ograniczeniem tłuszczów zwierzęcych, które stanowią główne źródło cholesterolu.

Pokarmy powinny być za to bogate w tłuszcze roślinne oraz pochodzące z ryb morskich, które korzystnie wpływają na poziom cholesterolu i jego frakcji we krwi. Istotny jest także regularny wysiłek fizyczny, który powoduje obniżanie się poziomu cholesterolu we krwi, zwiększa poziom jego dobrej frakcji (HDL) i obniża poziom złej (LDL).

Jeśli to nie przyniesie spodziewanego efektu, zaleca się leczenie farmakologiczne. Głównymi lekami są statyny (simwastatyna, atorwastatyna, rosuwastatyna). Jeśli i one nie poskutkują, lekarz może zalecić dodatkowo żywice hamujące wchłanianie cholesterolu z jelit. Innym lekiem o podobnym działaniu jest ezetymib.

Obniżają cholesterol

Podstawowym celem diety chorych na hipercholesterolemię powinno być ograniczenie kwasów tłuszczowych nasyconych. Ich źródłem są produkty pochodzenia zwierzęcego (mięso, mleko, sery, masło) oraz produkty zawierające przetworzone tłuszcze roślinne (utwardzone margaryny lub żywność typu „fast food”).

Także olej kokosowy jest tłuszczem nasyconym. Wskazane są natomiast nienasycone kwasy tłuszczowe, czyli tzw. „dobre tłuszcze”, które obniżają poziom LDL i podwyższają HDL. Znajdziesz je głównie w olejach roślinnych, miękkich margarynach roślinnych (tzw. kubkowych) oraz orzechach i nasionach roślin oleistych.

Tłuszcze jednonienasycone występują też w oliwkach, oliwie z oliwek, oleju z pestek winogron, migdałach, orzechach.

Jaka powinna być norma?

Stężenie cholesterolu całkowitego nie powinno przekraczać 190 mg/dl, a stężenie frakcji LDL u osób zdrowych nie powinno być wyższe niż 115 mg/dl. U osób z chorobami układu krążenia i z cukrzycą stężenie cholesterolu ogólnego nie powinno przekraczać 175 mg/dl, a LDL — 100 mg/dl.

Natomiast stężenie frakcji HDL u mężczyzn powinno być równe lub większe niż 40 mg/dl, a u kobiet równe lub większe niż 46 mg/dl.

Artykuł pochodzi z kategorii: Dieta

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Mięso? Tylko okazjonalnie!

    Powiedzmy to sobie szczerze – nie każdy potrafi obyć się bez mięsa i przestawić się tylko na roślinki. Ale z drugiej strony chciałoby się coś zrobić dla swojego zdrowia i lepszego samopoczucia. więcej