USG w ciąży. Jak czytać wyniki badania?

Czy to badanie jest bezpieczne? Jak często trzeba je wykonywać i czego dzięki niemu można się dowiedzieć? Co oznaczają różne dziwne skróty znajdujące się przy jego opisie? Ekspert rozwieje wasze wątpliwości!

Zdjęcie

Dzięki USG można sprawdzić stan zdrowia dziecka, które rozwija się w łonie matki /123/RF PICSEL
Dzięki USG można sprawdzić stan zdrowia dziecka, które rozwija się w łonie matki
/123/RF PICSEL


Konsultacja: dr Leszek Lewandowski, specjalista ginekolog-położnik z Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Tekst: Blanka Wolniewicz

Badanie USG to jeden z ważniejszych testów, które powinna wykonać każda kobieta oczekująca dziecka. Mimo to budzi ono u przyszłych mam różne wątpliwości: jedne zastanawiają się, czy w ogóle jest potrzebne, inne martwią, czy aby nie zaszkodzi dziecku. Wraz z naszym ekspertem dr Leszkiem Lewandowskim, specjalistą ginekologiem-położnikiem, wyjaśniamy, kiedy i dlaczego należy robić USG i odpowiadamy na pytania, które najczęściej zadają sobie ciężarne.

Reklama

➽Potwierdza ciążę

Pierwsze USG to jeden z bardziej poruszających emocjonalnie momentów dla przyszłej mamy. – Dla ciężarnej to takie pierwsze spotkanie z dzieckiem. Choć kobieta jest w ciąży, odczuwa z tego powodu różne objawy, samo maleństwo jest dla niej istotą zagadkową. Dopiero, gdy zobaczy je na ekranie, usłyszy bicie jego serca, ciąża przestaje być czymś abstrakcyjnym – mówi dr Leszek Lewandowski.

Pierwsze USG zwykle wykonuje się między 11. a 14. tygodniem ciąży. – Choć coraz częściej zdarza się, że kobiety robią to badanie wcześniej, już ok. 5. - 8. tygodnia w celu potwierdzenia ciąży – mówi dr Lewandowski.

Pierwsze USG jest ważne z kilku powodów. Pozwala potwierdzić ciążę, ale też upewnić się, że jest ona prawidłowo zlokalizowana we wnętrzu macicy oraz że maluszek żyje i nie ma ryzyka wystąpienia wad genetycznych. Na podstawie wymiarów określonych części ciała dziecka, lekarz może też obliczyć przybliżony termin porodu.

– Na początku ciąży wymiary płodów są najmniej zróżnicowane, więc termin wyliczony na podstawie pierwszego USG może być bardziej wiarygodny niż ten z daty ostatniej miesiączki – mówi nasz ekspert.

➽ Jest całkowicie bezbolesne

Do ciąży 12. tygodnia USG zwykle wykonuje się przez pochwę (albo przez brzuch – w zależności od jakości aparatu). Lekarz smaruje żelem specjalną głowicę grubości kciuka, wkłada ją do pochwy, a następnie delikatnie przesuwa. Jednocześnie na ekranie monitora ogląda wnętrze macicy i obserwuje, jak wygląda ciąża.

Kolejne badania, w II i III trymestrze, z reguły są już wykonywane przez powłoki brzuszne. Wówczas specjalista smaruje brzuch kobiety żelem, a następnie przesuwa po nim głowicą aparatu. – Może się jednak zdarzyć, że i na późniejszym etapie ciąży, lekarz wykona USG dopochwowe. Zwykle robi się to wtedy, gdy trzeba ocenić długość szyjki macicy albo dokładnie określić położenie łożyska – wyjaśnia dr Lewandowski.

Zarówno badanie przez pochwę, jak i przez powłoki brzuszne jest bezbolesne. Trwa kilkanaście minut, a wynik dostaje się od razu. Do badania nie trzeba się szczególnie przygotowywać. – Jeśli jednak przyszła mama będzie miała USG dopochwowe, warto, by przed badaniem opróżniła pęcherz. Gdy będzie przepełniony, może zasłaniać obraz macicy – wyjaśnia położnik.

➽ Bezpieczne dla maluszka

Część przyszłych mam niechętnie poddaje się badaniu USG lub, co gorsza, w ogóle z niego rezygnuje, obawiając się, że może ono zaszkodzić im lub dziecku. Niesłusznie! – Badanie USG wykonuje się już od kilkudziesięciu lat. Jak dotąd nie udowodniono, by miało ono jakikolwiek negatywny skutek dla zdrowia. Obraz uzyskuje się za pomocą fal ultradźwiękowych, które podczas badania docierają do narządów wewnętrznych.

Nie jest to szkodliwe promieniowanie, lecz dźwięki o wysokiej częstotliwości. Są niesłyszalne dla człowieka, ale całkowicie dla niego bezpieczne. Nie ma więc ryzyka, że podczas USG zdrowie maleństwa lub mamy ucierpi – uspokaja dr Lewandowski. Mało tego, dzięki USG często można zapobiec różnym problemom zdrowotnym u maluszka.

– Niektóre wady, wykryte podczas USG, takie jak np. zaburzenia rytmu serca, można leczyć już w łonie matki! Są też takie nieprawidłowości, które trzeba leczyć tuż po urodzeniu. Dzięki temu, że zostaną one rozpoznane w czasie ciąży, lekarz może zalecić poród w specjalistycznym szpitalu lub też zdecydować o wcześniejszym zakończeniu ciąży i leczeniu noworodka poza łonem matki. Zdarza się, że takie rozwiązanie jest dla dziecka korzystniejsze – mówi dr Lewandowski.

➽ Co pozwala zobaczyć?

Podczas badania USG w I trymestrze lekarz widzi zarys główki i tułowia maluszka. Sprawdza również, czy kość nosowa dziecka jest widoczna. Jej obecność wraz z badaniem tzw. przezierności karkowej ma duże znaczenie przy określaniu ryzyka wystąpienia u dziecka wad genetycznych. Lekarz ocenia też, czy nóżki i rączki dziecka wykształciły się prawidłowo.

Specjalista zwraca również uwagę na żołądek i pęcherz maleństwa, określając ich położenie, wielkość oraz wypełnienie. Położnik ocenia także położenie, wielkość i budowę serca malucha. Dla rodziców jednak niesamowitym przeżyciem jest to, że mogą posłuchać, jak bije serduszko ich potomka.

– Bicie serca dziecka to największa atrakcja podczas pierwszego USG. Podczas kolejnego badania (w okolicach 20. tygodnia ciąży), rodzice są ciekawi, czy można już określić płeć malucha. Jest to możliwe, jeśli brzdąc ułoży się w taki sposób, by odsłonić swoje intymne części ciała – mówi dr Lewandowski.

Po badaniach USG rodzice dostają zdjęcie i opis. Znajdują się tam skróty, których znaczenie może być wam trudno rozszyfrować. Oto objaśnienia niektórych z nich:

NT – to tzw. przezierność karkowa; jeśli jej wartość okazuje się zbyt duża (powyżej 3 mm), zachodzi konieczność wykonania dodatkowych badań.

GS – średnica pęcherzyka ciążowego; na jej podstawie można oszacować wiek ciążowy. Jeśli pęcherzyk przyrasta zbyt wolno, wzrasta ryzyko poronienia.

AFI – wskaźnik objętości płynu owodniowego; określa on, czy ilość wód płodowych jest w normie;

CRL – długość ciemieniowo-siedzeniowa, czyli odległość mierzona od czubka głowy do kości ogonowej dziecka. Pomiar taki służy do oceny wieku ciążowego.

FHR – częstość akcji serca; prawidłowy wynik waha się między 120 a 160 uderzeń na minutę.

HC (obwód przekroju główki),

AC (obwód przekroju brzuszka),

FL (długość kości udowej),

BPD (wymiar dwuciemieniowy główki) – to również ważne parametry pomagające ocenić m.in. szacunkową wagę dziecka.

➽ Tradycyjne czy 4D?

Tradycyjne USG to badanie dwuwymiarowe (2D) – na ekranie widać, jak dziecko wygląda i się porusza. Dzięki temu lekarz może dokonać oceny wielkości oraz kształtu różnych części ciała dziecka. Jednak to, co jest widoczne dla specjalisty, dla rodziców nie jest już tak oczywiste, bo obraz na ekranie jest płaski.

USG 3D jest już bardziej zaawansowane. Podczas badania można zobaczyć maluszka w trójwymiarze. Obrazy są jednak nieruchome. Najbardziej zaawansowanym badaniem jest USG 4D. Daje ono wrażenie, jakby w brzuchu mamy była kamera, która rejestruje, co dziecko robi.

Przyszli rodzice mogą więc zobaczyć, że ich maleństwo np. właśnie ssie kciuk. – Takie badania zwykle wykonuje się prywatnie. Ich koszt to ok. 200-300 zł – mówi ginekolog.

Na jakie USG się zdecydować? – Wszystko zależy od zasobności portfela rodziców. Jeśli jednak podczas tradycyjnego USG lekarz zauważy nieprawidłowości, warto wykonać to badanie w zaawansowanej technologii, która pozwala na dokładniejszą ocenę zdrowia malca – radzi dr Lewandowski.

Czy wiesz, że...

Jeśli zdecydujesz się na zrobienie USG 3D lub 4D, przebieg całego badania może zostać nagrany. Warto poprosić o to lekarza, bo to naprawdę niezwykła pamiątka. Z praktyki lekarskiej wynika, że coraz więcej rodziców decyduje się na wykonanie badania USG w bardziej zaawansowanej technologii, zwłaszcza w drugiej połowie ciąży.

Warto zapamiętać!

Podczas ciąży badania USG powinnaś wykonać co najmniej cztery. Sprawdź, na jakim etapie ciąży zgłosić się do specjalisty i co będzie on wówczas oceniał.

 Między 11. a 14. tygodniem Wtedy lekarz sprawdza, ile jest zarodków w macicy, czy widać zarys głowy, tułowia i kończyn dziecka oraz ocenia czynność jego serca. Specjalista określa też prawdopodobieństwo wystąpienia wad genetycznych (np. zespołu Downa).

 Między 20. a 22. tygodniem To najważniejsze USG. Narządy dziecka są już na tyle duże, że lekarz może je dokładnie ocenić. Sprawdza także położenie łożyska oraz określa wielkość maluszka.

 Między 28. a 32. tygodniem Specjalista ocenia teraz, czy dziecko wzrasta proporcjonalnie do wieku ciąży.

 Około 36. tygodnia Lekarz sprawdza, czy maluszek przyjął właściwą pozycję do porodu czy też może być konieczne wykonanie cesarki. Ocenia też dojrzałość łożyska i ilość płynu owodniowego.

Kiedy USG trzeba robić częściej

Jeśli ciąża przebiega prawidłowo, USG należy wykonać cztery razy w trakcie całej ciąży. Bywają jednak sytuacje, kiedy badanie to należy robić częściej.

Tak jest np. w przypadku ciąży bliźniaczej, podejrzenia nieprawidłowości anatomicznych u płodu, zaburzeń wzrastania płodu, nieprawidłowej objętości płynu owodniowego (małowodzie lub wielowodzie) czy też nieprawidłowego funkcjonowania lub lokalizacji łożyska. O konieczności wykonania badania USG decyduje lekarz.

Artykuł pochodzi z kategorii: Ciąża i poród

Zobacz również

  • Ciąża po 40 to już nie tylko przywilej gwiazd - coraz więcej kobiet późno decyduje się na pierwsze lub kolejne dziecko. Ciąża po 40 niesie ze sobą nie tylko ryzyko - może być ogromnym szczęściem... więcej