Płytkowy konflikt krwi

Test przesiewowy przeprowadzony u matki chroni nienarodzone dziecko.

Większość z nas zdaje sobie sprawę, że istnieje coś takiego jak konflikt serologiczny. Mamy jednak przekonanie, że dotyczy on tylko dzieci matek z ujemnym czynnikiem Rh krwi. I że wyłącznie te kobiety muszą wykonywać badania w ciąży. Tymczasem u pewnej grupy ciężarnych zaburzenia serologiczne związane są z niezgodnością budowy nie czerwonych krwinek, lecz... płytek krwi.

Taki konflikt płytkowy między przyszłą mamą i jej dzieckiem bez odpowiedniego leczenia w 10 proc. przypadków okazuje się tragiczny w skutkach. O ile jednak grupę krwi, jak i czynnik Rh sprawdza się u każdej ciężarnej rutynowo, to badania płytkowe nie są powszechnie dostępne.

Sprawdź antygen

Reklama

Trombocyty, zwane płytkami albo krwinkami płytkowymi, to bardzo istotny składnik krwi. Ich zadanie polega na regulowaniu procesu jej krzepnięcia. U noworodków biorą udział w tworzeniu nowych naczyń krwionośnych i w uszczelnianiu ich, a także w przenoszeniu aktywnych biologicznie substancji.

Gdy naczynie jest usz kodzone, potrafią wytworzyć czop, który inicjuje krzepnięcie. Tak jak ludzie różnią się między sobą grupami krwi, tak różnią się też pod względem antygenów płytek krwi – HPA (Human Platelet An tigens). Antygeny obecne u jednych osób mogą być nieobecne u innych. Są więc osoby RhD ujemne i RhD dodatnie, ale też HPA-1a ujemne i HPA-1a dodatnie. Co dzieje się w przypadku konfliktu płytkowego?

Jeśli płytki krwi dziecka zawierające antygen odziedziczony po ojcu, którego nie ma matka, przejdą przez barierę łożyskową do krwiobiegu matki, to jej organizm może wytworzyć do tego antygenu przeciwciała. Mogą one niszczyć płytki płodu i prowadzić do tzw. alloimmunologicznej małopłytkowości płodu i noworodka (AIMP/N) i poważnych powikłań – wybroczyn, wylewów, w tym również wylewu do ośrodkowego układu nerwowego, który może zakończyć się śmiercią.

Choroba płodu nie wywołuje objawów u matki. Inaczej niż przy konflikcie Rh, może wystąpić już w pierwszej ciąży. W „Postępach Nauk Medycznych” z 2009 roku dr Marzena Dębska z II Kliniki Ginekologii i Położnictwa ze Szpitala Bielańskiego w Warszawie pisała, że w żadnym kraju nie wykonuje się rutynowo badań przesiewowych pod kątem zagrożenia konfliktem płytkowym. Obecnie, dzięki polsko-norweskiemu projektowi PREVFNAIT i metodom opartym na analizie DNA i płytek krwi, można określić obecność antygenu HPA-1a, który wywołuje konflikt.

Program pilotowany jest w Polsce przez Instytut Hematologii i Transfuzjologii (IHiT) w Warszawie. Test ten, dający możliwość wykluczenia choroby lub rozpoznania jej odpowiednio wcześnie i wyeliminowania zagrożenia, wykonuje się z niewielkiej próbki krwi matki, pobranej przy okazji obowiązkowych badań grupy AB0 i Rh.

Jest on bezpłatny dla kobiet między 8. i 20. tygodniem ciąży. Pacjentki po 20. tygodniu ciąży płacą za badanie 49 zł i dodatkowo pokrywają koszt pobrania próbki krwi. Wynik HPA-1a dodatni nie stwarza groźby konfliktu płytkowego. HPA-1a ujemny niesie podwyższone ryzyko.

Są dwa rodzaj terapii

Przyszłe mamy z HPA-1a ujemnym zostają objęte specjalistyczną opieką lekarską i diagnostyczną IHiT w Warszawie. W przypadku wykrycia nieprawidłowości, badania są powtarzane w 16., 28., 32., 40. tygodniu ciąży oraz sześć tygodni po porodzie.

Może okazać się, że potrzebna jest terapia. Szpital Bielański to na razie jedyny w Polsce ośrodek, który zajmuje się leczeniem dzieci w łonie matki i noworodków kobiet z przeciwciałami do płytek krwi.

Sposób leczenia dobierany jest indywidualnie dla każdej pacjentki i zależy od liczby płytek krwi u dziecka. Jego celem jest niedopuszczenie do wylewu wewnątrzczaszkowego u płodu.

Terapia polega najczęściej na dożylnym podawaniu immunoglobulin (IVIG – IntraVeonus ImmunoGlobulins) w dużych dawkach raz w tygodniu. Ten sposób leczenia jest dobrze tolerowany przez pacjentki. Działania niepożądane pojawiają się rzadko, zwykle są to łagodne i przemijające dolegliwości w postaci wysypki czy bólów głowy. Jak wynika z przeprowadzonych badań, terapia immunoglobulinami nie zawsze jest stuprocentowo skuteczna, dlatego trwają próby jej modyfikacji.

Przy zaawansowanej małopłytkowości wykorzystuje się dodatkowo steroidy (najczęściej dexametazon lub prednizon), które zwiększają skuteczność działania leków.

W ciężkich przypadkach konieczne są transfuzje koncentratów płytek krwi do płodu i powtarza się je co tydzień. Przy zbyt niskiej liczbie płytek krwi u dziecka, nie zaleca się porodu drogami natury ze względu na duże ryzyko krwawień u noworodka. Ciąże z konfliktem płytkowym rozwiązywane są więc zazwyczaj cięciem cesarskim. Żeby zabezpieczyć dziecko, przygotowuje się też koncentrat krwinek płytkowych, który można mu podać w razie potrzeby jak najszybciej po urodzeniu.

Nasz ekspert

Kobieta HPA-1a ujemna, która z powodu obecności przeciwciał do płytek urodziła dziec ko z niską liczbą płytek krwi, na- leży do grupy wysokiego ryzyka i w związku z tym będzie mieć ten sam problem w następnej ciąży.

Jest też możliwe, że jeśli nawet w obecnej ciąży nie wytwo rzyła przeciwciał i dziecko urodzi ło się zdrowe, może wytworzyć je w kolejnej ciąży.

Dlatego powinna być objęta specjalistyczną opie ką ginekologiczno-położniczą.

dr Robert Kowalski, lekarz ginekolog: Kobiety HPA-1a ujemne powinny mieć wykonywane badania przeciwciał i regularne USG w każdej kolejnej ciąży.

Gdzie się zgłosić

Laboratoria w całej Polsce, do których można się zgło- sić na pobranie krwi, znajdziesz na stronie internetowej www.konfliktplytkowy.ihit.waw.pl.

By przystąpić do badań, nale ży podpisać deklarację zgody na udział w projekcie (dostęp- na na stronie internetowej) i zabrać ze sobą kartę ciąży. Nie jest potrzebne skierowanie od lekarza. Do badania pobiera się 4 ml krwi (jak na oznaczenie grupy krwi). Nie trzeba być na czczo.

Wyniki można odebrać po 2 tygod niach osobiście lub z pisem nym upoważnieniem podpisanym przez kobietę badaną.

Istnieje też możliwość przesy łania skanów wyników na pocztę elektroniczną. Projek tem kieruje Instytut Hemato logii i Transfuzjologii w Warsza wie, ul. Chocimska 5, i norweski Uniwersytet w Trompo.

Pobrany materiał przechowy wany będzie do badań w późniejszym terminie, gdy dostęp ne staną się bardziej zaawansowane techniki badań.

Artykuł pochodzi z kategorii: Ciąża i poród

Życie na gorąco

Zobacz również

  • ​Co jeść i jak jeść, aby urodzić zdrowe dziecko?

    To, co jesz w czasie ciąży ma ogromny wpływ na ciebie i twoje dziecko. Dieta przyszłej mamy, podobnie zresztą jak wszystkich kobiet, które po prostu dbają o zdrowie, powinna być zróżnicowana,... więcej