Zator płucny

To najcięższe powikłanie choroby zakrzepowej. Jest trzecią, po zawale serca i udarze mózgu, kardiologiczną przyczyną śmierci. Zator występuje na skutek zatkania skrzepliną naczynia tętniczego płuc. Najczęściej zakrzep powstaje ze skrzepniętej krwi pochodzącej z żył głębokich nóg, ale może to być także płyn owodniowy u kobiet w ciąży czy nawet pęcherzyki powietrza.

Tętnice płucne (lewa i prawa) dostarczają odtlenowaną krew z prawej komory serca do płuc, gdzie ulega ona utlenowaniu. Oderwany od ściany żyły skrzep wędruje z krwią najpierw do serca, a następnie próbuje się dostać do płuc. Niestety, gdy jest zbyt duży, zatyka naczynie i przepływ krwi zostaje przerwany.

Przyczyny

Ryzyko wystąpienia zatoru pojawia się przede wszystkim u osób długo leżących w łóżku (przewlekle chorych). Zagrożeni są także cierpiący na zaawansowaną niewydolność mięśnia sercowego lub choroby krwi ułatwiające krzepnięcie.

Reklama

Zatorowi sprzyja otyłość. W grupie ryzyka znajdują się również pacjenci, którzy przeszli poważne zabiegi chirur giczne, szczególnie w obrębie kończyn dolnych i jamy brzusznej, chorują na nowotwory złośliwe, mają sepsę, w ostatnim czasie ciężki uraz, zwła szcza wielonarządowy lub złamaną miednicę.

Zator może grozić osobom z trombofilią (zwiększoną skłonnością do powstawania zakrzepów) oraz chorującym na wrzodziejące zapalenie jelita grubego.

Objawy

Najczęściej pojawia się nagły ból w klatce piersiowej. Choremu zaczyna brakować tchu i ma płytki oddech. Czasem występują zawroty głowy, pobudzenie i niepokój.

O narasta jącym zagrożeniu świadczy szybko nasilający się ból w klat ce piersiowej, zwłaszcza podczas kaszlu lub próbie głębszego oddechu, a także krwioplucie, przyspieszenie czynności serca i poty.

Nasilenie objawów zale ży od stopnia zamknięcia na czynia. Konsekwencją zatoru może być przewlekła zatoro wość płucna, zawał płuca, a w skrajnych przypadkach nagłe zatrzymanie krążenia i oddechu.

Ocenia się, że na stu chorych z zakrzepicą żył głębokich, połowa będzie miała zator płucny. Przed 45. rokiem życia kobiety mają go zdecydowanie częściej niż mężczyźni.

Rozpoznanie

Zator wymaga natychmiastowej pomocy medycznej. Tymczasem na niekorzyść chorych przemawia fakt, że wiele schorzeń przebiega podobnie do zatoru, np. atak serca.

Jeżeli lekarz źle oceni niebezpieczeństwo, może dojść do tragedii. Gdy jesteś w grupie ryzyka, zawsze informuj lekarza. To właśnie szpitale stanowią największe zagrożenie w chorobie zatorowo-zakrzepowej, ze względu na unieruchomienie pacjenta.

Najlepiej jest na oddziałach ortopedycznych, gdzie lekarze stosują odpowiednią profilaktykę, nieco lepiej na oddziałach chirurgicznych. Gorzej jest, niestety, na oddziałach zachowawczych, gdzie zaledwie 30 procent chorych jest odpowiednio zabezpieczonych.

A już sama choroba infekcyjna przebiegająca z gorączką, np. zapalenie płuc czy ostre schorzenia reumatyczne, stwarzają duże ryzyko powstania zakrzepicy. Długotrwałe unieruchomienie tylko dodatkowo je zwiększa.

Jak wykryć zakrzepicę

Już na podstawie wyglądu nogi i wywiadu lekarskiego specjalista może podejrzewać chorobę. Potwierdzą ją badania specjalistyczne.

Podstawowym jest USG żył głębokich z przystawką Dopplera, pozwalające prześledzić, co dzieje się w żyłach. Zgrubienia na ścianach i zaburzenia w przepływie krwi świadczą o obec ności skrzeplin.

Bada się także krzep liwość krwi, czyli wykonuje się koagulogram. Wyjątkowo dziś robi się flebografię – badanie polegające na wprowadzeniu do żyły środka cieniującego i śledzenie jego przepływu na zdjęciach rentgenowskich.

Choć pozwala ocenić układ żylny, istnieje ryzyko nasilenia choroby. Wykonuje się je jedynie przed zabiegami operacyjnymi wewnątrznaczyniowymi. Lekarz może też zlecić zrobienie w szpitalu angiografii tętnicy płucnej za pomocą tomografu komputerowego (obrazowania po dożylnym podaniu środka kontrastowego).

Aby wykryć zaburzenia krzepnięcia krwi i ich przyczyny, konieczne może okazać się wykonanie większej liczby badań specjalistycznych.

Sprawdź, czy jesteś zagrożony

Odpowiedz na poniższe pytania: tak lub nie. W pierwszych ośmiu za każdą odpowiedź twierdzącą dodaj jeden punkt, a za negatywną – zero. W dziewiątym punkcie, gdy odpowiesz „tak”, od sumy dotychczas zebranych punktów odejmij dwa punkty. Podlicz i przeczytaj interpretację.

1. W ciągu ostatniego półrocza miałeś rozpoznany lub leczony nowotwór złośliwy?

2. Masz porażenie lub niedowład nogi albo niedawno była unieruchomiona w opatrunku gipsowym lub bez?

3. Niedawno leżałeś w łóżku przez więcej niż 3 dni lub w ciągu ostatnich 4 miesięcy miałeś duży zabieg chirurgiczny?

4. Boli Cię, gdy dotykasz miejsc przebiegu żył w nogach?

5. Twoje nogi lub choć jedna, są obrzęknięte?

6. Zmierz obwód obu nóg w kostkach. Czy jedna z nich jest grubsza o więcej niż 3 cm?

7. Na obu nogach pojawia się obrzęk „ciastowaty”, tzn. po silnym naciśnięciu palcem pozostaje dołek, który powoli znika, ale na jednej jest większy?

8. Na ciele widać żyły powierzchniowe krążenia obocznego – widzisz siatkę żył w innych miejscach niż dotychczas, ale nie są to żylaki?

9. Pojawiające się objawy mogą świadczyć o innej chorobie, niż o zakrzepicy żył głębokich?

Wynik: Już dwa punkty ostrzegają o istnieniu zagrożenia. Jeśli jednak zebrałaś więcej niż trzy punkty, świadczy to o dość dużym prawdopodobieństwie pojawienia się choroby zakrzepowej. Koniecznie zrób badania.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Tele Tydzień

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej