Zapalenie płuc. Jak sobie z nim poradzić?

Trzydziestoletnia pani Anna trafiła do mojego gabinetu z powodu kaszlu z odkrztuszaniem dużej ilości wydzieliny. Początkowo był on dość łagodny, a wydzieliny nie było dużo. Pacjentka sądziła, że to zwykłe przeziębienie i w tym czasie chodziła do pracy. Jednak po kilku dniach kaszel zaczął się nasilać, a ilość wydzieliny zwiększyła się.

Pojawiły się także bóle w dolnej części klatki piersiowej, występujące głównie w czasie kaszlu i przy głębszych oddechach. Od dwóch dni pacjentka miała gorączkę dochodzącą do 39°C. W czasie badania stwierdziłem u chorej zmiany osłuchowe nad płucami, sugerujące zapalenie płuc.

Objawy choroby

Reklama

Zapalenie płuc to dość powszechna choroba dolnych dróg oddechowych. Jej przyczyną jest infekcja, zwykle bakteryjna. Najczęściej za zmiany w płucach odpowiedzialna jest bakteria paciorkowiec (tzw. dwoinka zapalenia płuc – Streptococcus pneumoniae).

Inne, rzadsze patogeny to: Mycoplasma pneumoniae, Chlamydia pneumoniae (wywołujące tzw. atypowe zapalenie płuc, głównie u dzieci), Legienella pneumophila (odpowiedzialna za groźne zapalenie płuc u osób starszych i osłabionych), Haemophilus influenzae.

Zapalenia płuc spowodowane tymi bakteriami mogą dawać mniej typowe objawy choroby (np. bóle mięśni, głowy, nudności, wymioty, ból brzucha). U zdrowych osób przyczyną zapalenia płuc jest nieleczona lub źle leczona infekcja górnych dróg oddechowych, która szerzy się na dolne drogi oddechowe.

Może to być nawet przeziębienie, które ulega wtórnemu zakażeniu przez bakterie. Głównym objawem zapalenia płuc jest kaszel, zwykle z odkrztuszaniem dużej ilości gęstej wydzieliny.

Czasem bywa suchy, szczególnie w atypowych zapaleniach płuc. Chorobie zwykle towarzyszy gorączka, dochodząca nawet do 40°C, ból w klatce piersiowej występujący w czasie kaszlu lub przy głębszym wdechu, poty, dreszcze, uczucie rozbicia.

Niewydolność oddechowa obserwowana jest rzadko, w zaawansowanej postaci. Zwykle stwierdza się tylko przyspieszony i pogłębiony oddech. U osób starszych gorączka czy kaszel mogą mieć mniejsze nasilenie.

W przypadku młodych osób, bez istotnych chorób przewlekłych, rozpoznanie stawia się na podstawie objawów klinicznych oraz stwierdzanych zmian osłuchowych nad płucami.

Jeśli w czasie badania nie ujawniły się cechy obecności płynu w jamach opłucnowych, nie jest konieczne wykonywanie nawet badania RTG klatki piersiowej.

W domu i szpitalu

Zazwyczaj pacjent chory na zapalenie płuc jest leczony w domu. Zaleca się pozostawanie w łóżku, wypijanie dużej ilości płynów, przyjmowanie leków rozrzedzających wydzielinę i działających wykrztuśnie: acetylocysteiny, ambroksolu lub bromheksyny, a także – przeciwgorączkowo i przecibólowo – paracetamolu lub ibuprofenu. Konieczne jest włączenie antybiotyku.

Zwykle zaczyna się od leku o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego: ampicyliny lub amoksycyliny, często w połączeniu z kwasem klawulonowym, który zwiększa skuteczność bakteriobójczą środka. Pacjent powinien zgłosić się na kontrolę po 2-3 dniach. Jeśli stwierdza się poprawę, czyli ustąpienie gorączki i zmniejszenie zmian osłuchowych nad płucami, kontynuuje się leczenie. Kiedy poprawa nie następuje lub jest ona niedostateczna, zmienia się antybiotyk na lek z innej grupy, np. cefalosporynę, makrolid, gentamycynę, cyprofloksacynę.

Jeśli i po tym leczeniu nie następuje poprawa, to wtedy pacjenta kieruje się do szpitala. Wskazaniem do hospitalizacji są także: pogorszenie po leczeniu w domu, podeszły wiek pacjenta, choroby przewlekłe, leczenie immunosupresyjne, stany z obniżeniem odporności. Hospitalizacji zawsze wymagają też małe dzieci. W warunkach szpitalnych konieczne jest wykonanie prześwietlenia klatki piersiowej, badań laboratoryjnych oraz posiewu wydzieliny z oskrzeli w celu identyfikacji patogenu wywołującego chorobę.

W początkowym okresie włącza się antybiotyk dożylnie, zwykle empirycznie, czyli bez określenia bakterii, ponieważ wynik posiewu uzyskuje się dopiero po kilku dniach, a w tym czasie pacjent musi być leczony. Przepisany antybiotyk powinien mieć jak najszersze spektrum działania.

Jeśli wynik posiewu potwierdza wrażliwość bakterii na lek, kontynuuje się leczenie. W przeciwnym razie zmienia się antybiotyk zgodnie z uzyskanym wynikiem wrażliwości.

Brzuch pod osłoną

Ponieważ antybiotyki doprowadzają do zaniku naturalnej flory jelitowej, podczas ich stosowania warto przyjmować leki zawierające bakterie uzupełniające naturalną florę jelitową (np. Lakcid, Laktoforte, Latopic, Linex, Nutrilac, Trilac).

Najczęstsze działania niepożądane to objawy ze strony przewodu pokarmowego: biegunka, ból brzucha, nudności, wymioty. Rzadziej pojawiają się objawy uczulenia manifestujące się najczęściej wysypką. W razie wystąpienia objawów ubocznych leczenia należy skontaktować się z lekarzem, który oceni ich nasilenie i konieczność zaprzestania przyjmowania leku lub zmiany go na inny.

Jeżeli podczas stosowania antybiotyku wystąpią: nagła duszność, zaburzenia świadomości, bardzo rozległe zmiany skórne z uczuciem osłabienia, zawrotów głowy lub trudności w oddychaniu, należy wezwać karetkę, gdyż mogą to być objawy zagrażającej życiu reakcji alergicznej.

Do najbardziej niebezpiecznych powikłań zapalenia płuc należy ropień. Jego rozwój następuje, gdy wskutek zakażenia niektórymi gatunkami bakterii (najczęściej gronkowcem złocistym i Klebsiella pneumoniae) dochodzi do lokalnego, prawie całkowitego zniszczenia płuca. Tworzy się jama wielkości kilku centymetrów, wypełniona ropną treścią.

Ropnie mogą być pojedyncze lub mnogie. Leczenie polega na kilkutygodniowym stosowaniu antybiotyku, na który wrażliwe są bakterie powodujące chorobę. Pomocna w leczeniu jest rehabilitacja ułatwiająca ewakuację ropnej treści z jamy ropnia, szczególnie drenaż złożeniowy, polegający na leżeniu przez pewien czas w określonej pozycji ciała (zależnie od lokalizacji zmian, np. na boku, z uniesioną dolną połową tułowia itp.).

Czynniki ryzyka

Podeszły wiek, przewlekła niewydolność serca;

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) lub astma oskrzelowa, szczególnie w przypadku przyjmowania sterydu;

Cukrzyca, palenie tytoniu;

Stosowanie leków immunosupresyjnych (obniżających odporność);

Nieprawidłowa higiena jamy ustnej, próchnica;

Narażenie na pyły, szczególnie metali ciężkich.

Nasz ekspert dr Paweł Majewski, lekarz rodzinny: Podczas zapalenia płuc nie wolno chodzić do pracy. Bezwzględnie zakazane jest także palenie papierosów. Zalecany jest natomiast odpoczynek w domu i picie dużej ilości płynów.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej