Wysoki cholesterol

Jego nadmiar widać na pierwszy rzut oka. To otyłość brzuszna. Wyniki szybko poprawimy, zrzucając zbędne kilogramy i unikając fast foodów.

Reklama

Pani Karolina (48) przyszła do mnie z niedawno zrobionymi wynikami badań. Po ich przejrzeniu zaniepokoił mnie podwyższony poziom frakcji LDL cholesterolu, czyli tzw. złego cholesterolu. Z rozmowy wyraźnie wynikało, że pacjentka nie bardzo dba o dietę, ma nadwagę, a w pracy często odżywia się fast foodami i batonikami.

W tej sytuacji zaleciłem jej zmianę diety oraz więcej ruchu. Uprzedziłem, że jeśli tego nie zrobi, nadmiar złego cholesterolu bardzo szybko doprowadzi do rozwoju miażdżycy.

Jedną z przyczyn nieprawidłowego poziomu cholesterolu we krwi jest nadwaga. U otyłych osób często stwierdza się podwyższony poziom frakcji LDL.

Szczególnie niebezpieczna jest otyłość brzuszna

Związki wydzielane przez tkankę tłuszczową uczestniczą w regulacji procesów metabolicznych, związanych z gospodarką węglowodanową, lipidową, a także regulują odczuwanie głodu i sytości na poziomie ośrodkowego układu nerwowego.

Cholesterol to substancja tłuszczowa z grupy steroidów. Odgrywa ważną rolę w organizmie. Wchodzi w skład błon większości komórek, jest potrzebna do wytwarzania hormonów oraz kwasów żółciowych. Bierze udział w produkcji witaminy D i buduje odporność.

Gdy cholesterol utrzymuje się w normie, nic złego się nie dzieje. Szkodzi jego nadmiar. Prostą drogą prowadzącą do tego jest jedzenie fast foodów, głównie frytek i panierowanych kurczaków. Głównie dlatego, że do przyrządzania tych produktów używa się wielokrotnie podgrzewanych tłuszczów, zawierających duże ilości szkodliwych izomerów trans.

Nasz organizm potrzebuje dziennie około 300 mg cholesterolu

Tymczasem w naszej diecie znajduje się wiele produktów zawierających więcej niż 100 mg cholesterolu na 100 g produktu. Należą do nich m.in. wątróbka, masło, pieczony pasztet, ciastka z kremem.

Powinno się też unikać nadmiernych ilości serów żółtych, topionych i pleśniowych, bo zawierają dużo tłuszczu i cholesterolu. Z mięs starajmy się ograniczać wieprzowinę, zastępując ją drobiem, najlepiej indykiem oraz chudą wołowiną i cielęciną.

W wypadku wędlin ograniczajmy kupowanie gotowych wyrobów, zastępując je mięsem pieczonym w domu. Na szczęście mamy też sporą listę takich produktów, które pomagają obniżać poziom cholesterolu.

Zbyt wysoki poziom cholesterolu może być też wrodzony

Wadliwy gen, który powoduje hiperlipidemię (tj. wysoki poziom cholesterolu) dziedziczy jedna na 500 osób. Ich organizm nieprawidłowo przetwarza cholesterol w tkankach i wątrobie. Nadmiar cholesterolu odkłada się w naczyniach krwionośnych, a to sprzyja miażdżycy. Chorzy są zagrożeni zawałem i udarem w młodym wieku. Osoby te od dziecka muszą stosować leki.

Gdy zmiana diety i stylu życia nie wystarcza, konieczne może okazać się przyjmowanie leków.

Najczęściej stosowana grupa to statyny

Powodują one obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego i LDL we krwi poprzez zahamowanie jego produkcji w organizmie. Inne zalecane leki to m.in. simwastatyna, lowastatyna czy atorwastatyna. Są dostępne wyłącznie na receptę.

Wiele osób wierzy, że łykając pastylki, będą mogły jeść do woli. Ale to nieprawda. Leczenie farmakologiczne zawsze musi być połączone z dietą. Ponadto należy wiedzieć, że raz podany lek trzeba będzie zażywać do końca życia. Tymczasem pacjenci często odstawiają lekarstwa, gdy stwierdzą, że cholesterol wrócił do normy. Tego nie wolno robić. Z chwilą przerwania kuracji cholesterol znów szybko się podwyższy.

Ponad 70 procent dorosłych Polaków ma podwyższony poziom cholesterolu we krwi. Niestety, tylko co trzeci dba o to, żeby go obniżyć.

Jak możemy go obniżyć?

Nasz ekspert: dr n. med. Andrzej Marszałek, dyrektor medyczny Laboratoriów Synevo:

Aby ocenić realne zagrożenie chorobami układu krążenia i serca, nie wystarczy skontrolowanie stężenia cholesterolu całkowitego. Konieczne jest zbadanie jego frakcji z podziałem na HDL (dobry) i LDL (zły). Stosunek całkowitego cholesterolu do HDL powinien wynosić 4,5 i mniej. Do tego badania potrzebna jest tylko próbka krwi.

W niektórych wypadkach, u osób, u których istnieje wysokie ryzyko rozwoju chorób układu krążenia i serca, lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę. Dopiero porównanie wyników wszystkich badań umożliwia dokładne określenie ryzyka choroby sercowo-naczyniowej.

Poziom cholesterolu we krwi powinniśmy sprawdzać przynajmniej raz w roku.

Wyniki badań

W zależności od tego, w jakim laboratorium wykonujemy badania, wyniki mogą być podane w mg/dl (miligramach na decylitr) lub w mmol/l (milimolach na litr). Podwyższony poziom cholesterolu całkowitego występuje w niewydolności nerek, łuszczycy, u alkoholików, w niedoczynności tarczycy oraz zastoju żółci w diecie wysokotłuszczowej. Podwyższony poziom cholesterolu świadczy o rozwijającej się miażdżycy.

Cholesterol całkowity:

138-200 mg/dl (3,6-5,2 mmol/l); wartości graniczne – 135-155 mg/dl (3,5-4,0 mmol/l); wartości nieprawidłowe – powyżej 155 mg/dl (4,0 mmol/l).

Frakcja LDL: poniżej 135 mg/dl (3,5 mmol/l); wartości graniczne – 135-155 mg/dl (3,5-4,0 mmol/l); wartości nieprawidłowe – powyżej 155 mg/dl (4,0 mmol/l). Frakcja hdL: wartości prawidłowe

dla mężczyzn: 35-70 mg/dl (0,9-1,8 mmol/l); dla kobiet: 40-80 mg/dl (1,0-2,1 mmol/l).

Skąd ten problem?

Cholesterol bierze się z dwóch źródeł. W 80 procentach jest produkowany przez wątrobę, a w pozostałych 20 procentach – dostarczamy go wraz z dietą,

Gdy wewnętrzna warstwa tętnic jest gładka i elastyczna, działa prawidłowo. Pozwala na kurczenie się i rozszerzanie naczyń. Gdy jednak złogi cholesterolowe odkładają się w ścianach tętnic, zwężają je i utrudniają przepływ krwi. Prowadzi to do miażdżycy, a z czasem też do zawału i udarów mózgu.

To warto jeść!

Najlepszym sposobem na obniżenie cholesterolu są surowe warzywa, m.in. brokuły, natka, czosnek.

Używajmy też oleju rzepakowego lub lnianego. Zawierają one nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym również omega-6, regulujące poziom frakcji LDL oraz kwas alfa-linolenowy z rodziny omega-3 podwyższający poziom frakcji HDL. Dwie łyżki oleju dziennie, np. dodane do sałatki, pokryją zapotrzebowanie organizmu na te związki.

Bogatym źródłem kwasów omega-3 są też ryby morskie, np. łosoś, dorsz, sola, mintaj, morszczuk. Cholesterol obniżają też margaryny ze sterolami i stanolami roślinnymi, pieczywo razowe i pełnoziarniste, awokado, ryż brązowy, makaron razowy i z pszenicy durum, chleb chrupki z fitosterolami, zarodki pszenne, czosnek, migdały, niesolone orzechy, ziarna sezamu i siemię lniane, dynia, słonecznik. Jedzmy też jabłka i borówki.

Kilka ważnych wskazówek

Tłuszcz. Starajmy się ograniczać w diecie tłuszcze zwierzęce. Z mięsa wycinajmy tłuszcz. Pieczmy w folii, gotujmy lub duśmy. Nie smażmy na tłuszczu!

Płatki. Zamiast płatków kukurydzianych wybieramy płatki owsiane. Zawarty w nich beta-glukan obniża poziom frakcji LDL cholesterolu.

Kasze. Ziemniaki zamieńmy na grube kasze, ponieważ zawierają więcej błonnika. Z tego samego powodu zastąpmy zwykły makaron – razowym.

Ruch. Wysiłek fizyczny sprawia, że w organizmie wzrasta poziom korzystnej frakcji HDL, a spada poziom złego cholesterolu. Ruszajmy się co najmniej 3 razy w tygodniu przez pół godziny. Polecane są m.in. marsz, rower, pływanie.

Używki. Palenie papierosów i alkohol sprzyjają podwyższeniu złego cholesterolu, ale już lampka czerwonego wina od czasu do czasu pomaga go obniżyć.

Zioła. Cholesterol obniżają związki zawarte m.in. w wyciągach z karczocha oraz saponiny – z lucerny. Warto też pić herbatkę z mniszka lekarskiego, która usprawni pracę wątroby.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Zobacz również

  • Wrażliwi na pogodę

    Gdy nadciąga burza, szaleje wiatr lub zmienia się ciśnienie, co bardziej wrażliwe osoby stają się rozdrażnione, boli je głowa, mają problemy z koncentracją, snem albo odczuwają bóle mięśni i stawów. więcej