Uszkodzony staw rzepkowo-udowy

Objawem uszkodzenia stawu rzepkowo-udowego jest ból z przodu kolana, np. przy wchodzeniu po schodach.

Ból z przodu kolana, pojawiający się wtedy, gdy przenosi ono ciężar ciała na ugiętej nodze (a więc np. przy wstawaniu z krzesła lub głębokiej sofy, wchodzeniu i schodzeniu po schodach), najczęściej świadczy o problemach ze stawem rzepkowo-udowym. Mogą się one rozwijać w ukryciu przez długi czas, zanim pojawi się ból.

Kolano utworzone jest z kości: udowej, piszczelowej i rzepki, która tworzy w jego obrębie staw z kością udową (rzepkowo-udowy). Uczestniczy on w ruchu prostowania kolana, które odbywa się wg mechanizmu: mięsień czworogłowy uda pociąga do góry rzepkę, a wywołane tak napięcie więzadła rzepki pociąga do góry piszczel.

Kłopoty z chrząstką

Reklama

Ruch kolana jest związany ze ślizganiem się tylnej powierzchni rzepki, pokrytej chrząstką, po zakończeniu kości udowej (również pokrytym chrząstką). Jeśli jakość obu tych chrząstek (czyli powierzchni ślizgowych) pozostawia wiele do życzenia, naszym codziennym czynnościom angażującym kolana zaczyna towarzyszyć ból. Chrząstka stawu rzepkowo-udowego ulega naturalnemu, stopniowemu zużyciu.

Dodatkowe pogorszenie jej jakości jest często skutkiem upadku na kolano, który miał miejsce w przeszłości. Mógł on, poprzez dociśnięcie rzepki do kości udowej, uszkodzić lub nawet zniszczyć te jej komórki, od których zależała jej regeneracja. W takich przypadkach szybko traci ona swoją gładkość, połyskliwość i sprężystość, staje się matowa i nierówna. Gdy obie powierzchnie stawowe, zamiast się po sobie ślizgać, zaczynają o siebie trzeć, mogą doprowadzić do całkowitego wytarcia chrząstki, uniemożliwiającego samodzielne poruszanie się.

Do częstych przyczyn uszkodzeń chrząstki w tym stawie należy, oprócz problemów z chrząstką, także niestabilność rzepki będąca skutkiem jej zwichnięcia podczas urazu. Może być też związana z wrodzoną wadą w budowie stawu kolanowego. Schorzenie to określa się jako kolano dysplastyczne, w którym nieprawidłowo wykształcone zakończenie kości udowej sprzyja ześlizgiwaniu się rzepki.

W takiej sytuacji rzepka, uciekając do bocznej strony kolana, musi się za każdym razem ocierać o tzw. kłykieć boczny kości udowej, który jest ostrym kantem.

„Dziura” w stawie

Rzadszą przyczyną zmian w stawie rzepkowo-udowym jest tzw. oddzielająca jałowa martwica kostno-chrzęstna. Jest to choroba, w której z nieznanych dotąd powodów (być może na skutek zatkania jednego z naczyń krwionośnych) dochodzi do martwicy i oddzielenia się fragmentu kości wraz z położoną na niej chrząstką.

Powstała w ten sposób „dziura” wypełniana jest metodą chirurgiczną: poprzez przymocowanie do kości jej oddzielonego fragmentu, by mógł się z nią zrosnąć, albo poprzez wszczepienie fragmentów kości z chrząstką (w formie „kołeczków”), pobranych ze zdrowej kości. Można też przeprowadzić przeszczep kostny, pokryty następnie przeszczepem komórek chrzęstnych (chondrocytów).

Terapia na rowerze

Ból kolana związany z uszkodzeniem stawu rzepkowo-udowego sam nie ustąpi, dlatego z wizytą u ortopedy nie powinno się zwlekać. Im wcześniej rozpoczniemy leczenie, tym większa szansa na powodzenie terapii. W przypadku pacjentów z nadwagą i otyłością bardzo ważnym elementem leczenia jest odciążenie stawu rzepkowo-udowego poprzez redukcję masy ciała. Dobre efekty przynosi też jazda na rowerze.

Nie chodzi tu jednak o szybką jazdę wyczynową, rozwijającą mięśnie, lecz jedynie o ruchy kolana. Może to być zatem „rowerowy spacer”, najlepiej codzienny, czy też spokojne ćwiczenie w domu, na rowerze stacjonarnym (3-4 razy dziennie, po 15 minut). Podczas tej aktywności ciężar ciała spoczywa na siodełku, a wykonywane naprzemiennie przez odciążone kolano ruchy zginania i prostowania rozprowadzają w nim płyn maziowy. Dzięki temu zmniejszane jest tarcie o siebie chrząstek – płyn ten ma bowiem konsystencję smaru. Jest on także dla chrząstek jedynym źródłem substancji odżywczych: chrząstki nie mają bowiem własnych naczyń krwionośnych i nie są odżywiane przez krew.

Za użyciem roweru do ćwiczeń kolana przemawia również to, że na rowerze wykonuje ono ruchy w jednej płaszczyźnie, a więc nie ma ryzyka skręcenia czy innego urazu.

Inne metody leczenia

W celu pobudzenia regeneracji chrząstki i zahamowania procesu zapalnego w stawie rzepkowo-udowym lekarze zalecają fizykoterapię. Do najbardziej skutecznych zabiegów należą te z wykorzystaniem lasera, ultradźwięków i pola magnetycznego, a także krioterapia miejscowa.

Jeśli chodzi o terapię farmakologiczną, pomocny okazuje się kwas hialuronowy. Podawanie go bezpośrednio do stawu kolanowego, w formie zastrzyków (zależnie od preparatu: jednorazowo, kilkakrotnie lub raz na jakiś czas), może znacznie ograniczyć tarcie powierzchni chrzęstnych. Stabilizuje on również procesy zapalne w stawie i procesy gojenia. Nie ma jednak działania odżywiającego chrząstkę, jakie ma naturalny płyn maziowy.

Nasz ekspert dr Janusz Kurek, specjalista chirurg, ortopeda i traumatolog : W przypadku bólu kolana nie zwlekajmy z wizytą u lekarza ortopedy. Pamiętajmy, że każda choroba chrząstki oznacza powolne niszczenie stawu i postępujący proces zwyrodnienia.

Leczenie chirurgiczne

Gdy chrząstka stawu rzepkowo-udowego jest zniszczona w całości – jedynym zabiegiem wchodzącym w grę jest endoprotezoplastyka. Operacja ta polega na zastąpieniu zużytych elementów kolana przez elementy metalowe. Następnie przykleja się na tylnej powierzchni rzepki gładki materiał, np. polietylen, ułatwiający ślizg. Do trwałego połączenia endoprotezy stawu kolanowego z kością dochodzi przez zastosowanie cementu kostnego (rodzaj kleju).

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Tak objawia się zaćma

    Jest tak powszechną chorobą, że uważa się ją za naturalną konsekwencję procesu starzenia. Rozwija się powoli i bezboleśnie przez lata. więcej