Stawom na ratunek

Jeśli przy poruszaniu się słyszymy w nich trzaski, chrupania itp. efekty akustyczne, to znak, że ich chrząstki są uszkodzone.

Reklama

Nasilający się ból stawów i postępująca utrata sprawności to główne objawy osteoartrozy, czyli choroby zwyrodnieniowej stawów. Z początku stawy bolą tylko po przeciążeniu, np. po dźwiganiu ciężkich rzeczy. Po odpoczynku ból ustępuje. Wraz z rozwojem choroby pojawia się coraz częściej i trwa coraz dłużej, nie mija nawet po wypoczynku i w nocy, ale dopiero np. po 1-2 dniach.

Często nasila się przy zmianie pozycji ciała. Po wstaniu z łóżka możemy odczuwać sztywność stawu, ale to po kilku minutach mija. Zajęte chorobą stawy z czasem tracą pełny zakres ruchu, np. nie możemy do końca wyprostować lub zgiąć kolana.

Osteoartrozą najczęściej dotknięte są stawy najbardziej przeciążone – biodrowy i kolanowy

Już przy pierwszych dolegliwościach warto wybrać się do lekarza – ortopedy lub reumatologa. Im szybciej choroba zostanie zdiagnozowana, tym skuteczniej można ją leczyć nieoperacyjnie – uniknąć wymiany stawu na sztuczny. Celem terapii jest zahamowanie lub spowolnienie procesu zwyrodnieniowego, zmniejszenie bólu, stanu zapalnego, przywrócenie ruchomości chorego stawu.

Podstawą leczenia jest kinezyterapia. To ćwiczenia ruchowe połączone z zabiegami fizykoterapii (ze skierowaniem od specjalisty są bezpłatne). Zwiększają ruchomość stawów, elastyczność mięśni, poprawiają ukrwienie tkanek wokół stawu.

Gimnastyka rozluźnia i wzmacnia przykurczone mięśnie. Fizykoterapia działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie. Oprócz ćwiczeń i fizykoterapii lekarz może przepisać leki przeciwbólowe i przeciwzapalne.

Jedną z nieoperacyjnych metod leczenia jest wiskosuplementacja. Polega na wstrzykiwaniu do chorego stawu kwasu hialuronowego – to główny składnik płynu stawowego. Zapewnia jego lepkość i sprężystość.

W osteoartrozie jego ilość się zmniejsza

Ubytki można uzupełnić syntetycznym odpowiednikiem. W zależności od potrzeb podany może być jeden zastrzyk lub 5-6, w odstępach 7 dni. To zmniejsza ból, poprawia ruchomość stawu. Efekty utrzymują się ok. roku. Terapia nie jest refundowana, roczny koszt to 300-1000 zł. W zastrzykach może też być podany do stawów kolagen – budulec chrząstki stawowej. Kuracja to 10 zastrzyków podawanych raz w tygodniu. Cena jednego: od 40 zł.

Nowatorskie metody leczenia to terapie biologiczne

Wykorzystują potencjał własny organizmu. Z naszej krwi czy tkanki tłuszczowej pozyskiwane są pewne składniki. Zostają one odpowiednio przygotowane w celu zwiększenia ich leczniczych właściwości, a następnie podane do stawu.

W zmianach zwyrodnieniowych stawu kolanowego, biodrowego, barkowego czy skokowego stosowana jest terapia Orthokine. Hamuje ona związany z chorobą stan zapalny w stawie i w otaczających go tkankach, a tym samym łagodzi ból i spowalnia rozwój choroby.

Na czym polega ta metoda? Najpierw pobierana jest z żyły łokciowej niewielka ilość krwi i umieszczana w specjalnym inkubatorze. Tam dochodzi do silnego rozmnażania się przeciwzapalnych białek. Następnie krew jest odwirowywana. W ten sposób powstaje surowica zawierająca białka mające zdolność blokowania związków niszczących staw.

Surowica podawana jest w sześciu zastrzykach, 1 lub 2 razy w tygodniu. Terapia trwa ok. 3-6 tygodni. Dolegliwości zwykle nie powracają przez dwa lata. Koszt tych zabiegów: od 4000 zł. W leczeniu biologicznym wykorzystywane są też komórki macierzyste z tkanki tłuszczowej, zwykle z brzucha: tu jest największe skupisko tych komórek. Po ich wyizolowaniu w specjalnym urządzeniu wstrzykuje się je pod kontrolą USG lub RTG do chorego stawu. Trafiają one do uszkodzonych elementów stawu i tam przekształcają się w nowe komórki, pobudzając procesy regeneracji. W miejscu „startej” chrząstki stawowej tworzy się nowa. Efekty utrzymują się do kilku lat. Koszt zabiegu: od 8000 zł.

Zwyrodnieniowa choroba stawów jest dość częsta. Dotyka niemal 90 proc. osób po 60. r. życia. Na szczęście coraz więcej jest nowatorskich, nieoperacyjnych metod jej leczenia.

Na szybkość postępowania zmian zwyrodnieniowych wpływ mają:

1 Wiek. Choroba najczęściej odzywa się u osób po 50. r. życia. Stawy w naturalny sposób zużywają się i starzeją.

2 Nadwaga i otyłość. To znaczące, nieustanne, często wieloletnie obciążenie dla stawów. Znacząco przyspiesza rozwój choroby.

3 Urazy. Uszkodzenia stawów, kości, np. złamania, zwichnięcia, skręcenia – nawet te sprzed lat. Po urazie stawu kolanowego ryzyko rozwoju choroby wzrasta pięciokrotnie. Nie bez znaczenia są powtarzające się mikrourazy. Mogą być związane z pracą, gdy wykonujemy ciągle te same, monotonne ruchy, m.in. klikamy myszką przy komputerze, przesuwamy przedmioty na taśmie itp.

4 Bezruch. Osteoartroza postępuje szybciej u osób prowadzących bierny, siedzący tryb życia. Brak lub niedostateczna ilość ruchu osłabia mięśnie, więzadła. Upośledza krążenie krwi, a wtedy do stawu nie docierają substancje odżywcze. Chrząstka stawowa staje się miękka, podatna na urazy. Ponadto siedzący tryb życia znacząco obciąża stawy oraz sprzyja otyłości.

Proces zwyrodnieniowy

Kości stawów pokrywa chrząstka. Ta gładka, elastyczna tkanka umożliwia im przesuwanie się bez tarcia. Z wiekiem się ściera, traci sprężystość i zdolność regeneracji. Pogarsza się też jakość (lepkość, sprężystość) płynu stawowego, który odżywia i „smaruje” chrząstki.

To prowadzi do dalszej ich degeneracji. Z czasem uszkodzeniu ulegają także inne struktury stawu – kość pod chrząstką, otaczające i stabilizujące staw mięśnie, ścięgna, więzadła.

Zabiegi fizjoterapii

Jonoforeza. Przez skórę za pomocą prądu do stawu wprowadzany jest lek przeciwbólowy, przeciwzapalny.

Ultradźwięki. Rozluźniają napięte mięśnie, pobudzają tkanki do regeneracji, hamują ból i procesy zapalne.

Fonoforeza. Za pomocą ultradźwięków wprowadza się lek przeciwbólowy, przeciwzapalny, poprawiający ukrwienie.

Krioterapia. Działanie ciekłego azotu o temperaturze –180°C blokuje ból, zmniejsza stan zapalny, napięcie mięśni.

Terapuls. Fale pola elektromagnetycznego dają efekt przeciwbólowy, przeciwzapalny i przeciwobrzękowy.

Laseroterapia. Regeneruje i odżywia tkanki, poprawia ich ukrwienie, łagodzi ból.

Leczniczy ruch

Poprawia krążenie krwi, która dostarcza stawom substancji odżywczych. Wzmacnia podtrzymujące je mięśnie. Dlatego mimo bólu nie należy unikać – nieforsownej – aktywności ruchowej.

Bardzo korzystne przy chorobie zwyrodnieniowej jest pływanie lub ćwiczenia w wodzie. Siła wyporu wody odciąża stawy, pozwala na wykonywanie ruchów, które normalnie sprawiają trudność. Inne polecane formy aktywności to m.in. nordic walking, marsze, jazda na rowerze po płaskim terenie czy na rowerku stacjonarnym.

Dr Dariusz Grela, ortopeda, traumatolog

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Staw biodrowy do wymiany?

    Wstawienie sztucznych elementów w miejsce naturalnego stawu najczęściej jest konsekwencją rozwoju choroby zwyrodnieniowej biodra (koksartrozy) lub złamania szyjki kości udowej. Ale dlaczego do tego... więcej