Środki przeciwbólowe: zasady bezpieczeństwa

Rocznie kupujemy prawie 2 miliardy tabletek i saszetek przeciwbólowych... Ale czy na pewno wiemy, jak je stosować? Oto wyjaśnienia lekarza, dzięki którym nasza kuracja będzie bardziej skuteczna i jak najmniej ryzykowna.

Anna Skoczeń, konsultacja: lek. Hanna Dolińska, spec. medycyny rodzinnej

Kiedy i co zastosować?

Reklama

Paracetamol (zawierają go np. Apap, Codipar, Efferalgan, Panadol) pomoże na: ból głowy, zęba, gorączkę, bóle miesiączkowe, reumatyczne, mięśniowo-powięziowe, nerwobóle. Ale może być nieskuteczny np. przy poważniejszych infekcjach (bo nie ma działania przeciwzapalnego). Wolno go stosować u dzieci poniżej 12. r.ż., osób cierpiących na chorobę wrzodową i astmę.

Ibuprofen (występuje np. w Ibuprofenie, Ibupromie, Ibumie, Nurofenie) przyjdzie z pomocą przy bólach opisanych powyżej, ale także związanych z infekcją i stanem zapalnym (np. zatok) oraz przy gorączce. Nie wolno go stosować m.in. u: dzieci poniżej 12. r.ż., osób z chorobą wrzodową, niewydolnością serca, nerek lub wątroby, astmą.

Kwas acetylosalicylowy, tzw. aspiryna (jest składnikiem np. Aspiryny, Polopiryny) sprawdzi się przy bólach zębów, głowy, stawów, mięśni, nerwobólach, dolegliwościach reumatycznych i gorączce. Ale jest przeciwwskazany m.in. u: dzieci do 12. r.ż., osób z chorobą wrzodową żołądka i dwunastnicy, alergią, astmą, zaburzoną pracą wątroby i nerek, zaburzeniami krzepnięcia.

Jakie dawki będą najbardziej skuteczne?

To zależy m.in. od rodzaju środka i nasilenia dolegliwości. W ulotce jest podane, ile leku możesz zażyć jednorazowo i maksymalnie w ciągu dnia, a także, jaki odstęp powinnaś zachować między kolejnymi dawkami.

Paracetamol: jednorazowa dawka dla osoby dorosłej to 500-1000 mg (na dobę maksymalnie 4 g);

Ibuprofen: jednorazowa dawka dla dorosłego to 400 mg (na dobę maksymalnie 1,2 g);

Kwas acetylosalicylowy: jednorazowa dawka dla dorosłego to 1000 mg (na dobę maksymalnie 2,5 g).

Bardzo ważne: nigdy nie przekraczaj dawek wymienionych w ulotce! Kuracja nie będzie przez to bardziej skuteczna, zwiększy się tylko ryzyko działań niepożądanych.

Czy można łączyć środki przeciwbólowe?

To zależy które. Jeśli oba zawierają tę samą substancję leczniczą (np. paracetamol), nie wolno tego robić (ze względu na większe ryzyko działań niepożądanych). Jeśli jeden środek zawiera np. paracetamol, a drugi ibuprofen, łączenie ich nie jest groźne. A w niektórych wypadkach może być wręcz pomocne (np. gdy ból jest spowodowany infekcją bakteryjną i stanem zapalnym).

Jednak taką łączoną kurację zawsze skonsultuj z lekarzem. Uwaga: kwasu acetylosalicylowego (tzw. aspiryny) nie wolno łączyć ani z paracetamolem, ani z ibuprofenem!

Czy mogą „kłócić się” z innymi lekami?

Tak, mogą wchodzić w tzw. interakcje. Dlatego, jeśli na coś się leczysz, zapytaj lekarza, czy możesz zażywać dany środek przeciwbólowy. Niebezpieczne może być połączenie m.in. z: lekami hamującymi krzepnięcie krwi i antyzakrzepowymi (z tzw. heparyną i tiklopidyną), przeciwcukrzycowymi, moczopędnymi (tzw. diuretykami), stosowanymi przy reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycy, nowotworach (zawierającymi tzw. metotreksat), przy astmie (tzw. kortykosterydami), przeciwarytmicznymi i przeciwdrgawkowymi (z tzw. fenytoiną), stabilizującymi nastrój (z tzw. litem), a także z antykoncepcyjną spiralą wewnątrzmaciczną.

Jak długo można się tak „leczyć”?

Wszystkie środki przeciwbólowe są przeznaczone do krótkotrwałego stosowania. Jeśli ból nie mija po 2-3 dniach lub wraca po chwilowym ustąpieniu, nie bierz więcej środków, tylko zgłoś się do lekarza.

Ból jest sygnałem, że coś dzieje się w organizmie i trzeba to wyjaśnić, by skutecznie pozbyć się dolegliwości (a nie tylko chwilowo je złagodzić).

Czy trzeba jakoś zadbać o dietę?

Powinno się dużo pić, by nawodnić organizm (niedobór płynów i minerałów zwiększa ryzyko uszkodzenia nerek przez środki przeciwbólowe). Najlepiej sięgaj po wodę mineralną niegazowaną. Ogranicz zaś herbatę i kawę (bo odwadniają i przez to mogą nasilać działania niepożądane środków przeciwbólowych).

Niezalecane jest jedzenie grejpfrutów oraz picie z nich soku. Owoce te zawierają substancje (m.in. flawonoidy i furanokumaryny), które blokują działanie ważnych enzymów. W rezultacie środek przeciwbólowy nie jest rozkładany w wątrobie i jelicie cienkim, tylko krąży we krwi, co grozi zatruciem i skutkami ubocznymi. Uwaga na produkty zawierające dużo błonnika (np. pełnoziarniste pieczywo, otręby) – mogą utrudniać wchłanianie leków i przyczyniać się do tego, że ból nie przechodzi.

Ostrożnie z mlekiem – może zmieniać pH w żołądku i pogarszać przyswajanie składników przeciwbólowych. Bardzo ważne: środki przeciwbólowe z ibuprofenem i kwasem acetylosalicylowym (tzw. aspiryną) zawsze zażywaj w trakcie lub zaraz po posiłku, nigdy na czczo (by nie podrażniały śluzówki w żołądku). Środki zawierające paracetamol – chwilę (20-30 min) po jedzeniu, bo pokarm utrudnia jego wchłanianie.

Gdzie kupować środki przeciwbólowe?

Najlepiej w aptece, bo to gwarantuje, że są właściwie przechowywane. Te dostępne w sklepach i na stacjach benzynowych mogą znajdować się w nieodpowiednim miejscu i przez to być narażone na działanie czynników (np. światła słonecznego) obniżających ich skuteczność.

Jak je przechowywać?

Zgodnie z tym co zaleca producent w ulotce. Ogólne zasady są następujące: w temperaturze pokojowej (nie wyższej niż 30°C), nigdy na słońcu; w oryginalnym, szczelnie zamkniętym opakowaniu, bez dostępu wilgoci.

Jeśli lek jest przeterminowany, nie należy go przechowywać, tylko wyrzucić do specjalnego pojemnika w aptece (nigdy do kosza w domu!).

Bardzo ważne: środki przeciwbólowe i wszystkie inne leki zawsze trzymaj w miejscu niedostępnym dla dzieci (np. w szafce zamykanej na klucz).

Dlaczego powinno się przeczytać ulotkę?

Zawiera ona ważne informacje dla zażywającego środek przeciwbólowy! Warto się z nią zapoznać jeszcze przed połknięciem pierwszej tabletki. Dzięki ulotce dowiesz się, jak działa lek i upewnisz, że pomoże na twoje dolegliwości (patrz: wskazania). Sprawdzisz, jak powinnaś go stosować, by kuracja przyniosła rezultaty, a także jakie mogą być przy tym działania niepożądane (tzw. skutki uboczne), o których dobrze jest poinformować lekarza (gdy się pojawią).

W ulotce znajdziesz bardzo ważną informację, kiedy bezwzględnie nie powinnaś przyjmować danego środka przeciwbólowego (tzw. przeciwwskazania).

A co z piciem alkoholu?

Absolutnie nie wolno go łączyć ze środkami przeciwbólowymi! Grozi to uszkodzeniem wątroby. Nigdy nie powinno się pić go w trakcie kuracji, nawet jeśli od zażycia dawki leku upłynęło kilka godzin.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Naj

Zobacz również

  • Jak oczyścić zatoki?

    Ta nieprzyjemna dolegliwość lubi powracać. A jesień i zima to jej ulubione pory roku. Dlatego trzeba z nią zrobić porządek. więcej