Róża - niebezpieczna choroba. Profilaktyka i leczenie

Reklama

Czterdziestodwuletnia pani Edyta zgłosiła się do mojego gabinetu z powodu czerwonej zmiany, która pojawiła się na jej lewym policzku. Dwa dni wcześniej wystąpiła u niej gorączka dochodząca do 40°C, osłabienie, dreszcze i bóle mięśni. Początkowo myślała, że to przeziębienie, jednak nie pojawiły się inne jego objawy – kaszel i ból gardła.

Podczas badania stwierdziłem, że zmiana na policzku jest żywoczerwona i ma kilka centymetrów średnicy. Była też lekko wypukła, a skóra nad nią mocno napięta i błyszcząca. Przy dotknięciu policzka pacjentka zgłaszała silny ból. Temperatura jej ciała była cały czas podwyższona i okresowo przekraczała 39°C.

Zleciłem badania laboratoryjne, które wykazały podwyższenie parametrów stanu zapalnego we krwi (wysokie CRP, OB i poziom białych krwinek). Rozpoznałem różę, ale – by potwierdzić tę diagnozę – zleciłem też oznaczenie w surowicy poziomu ASO (antystreptolizyny). Wynik był pozytywny.

Reakcja zapalna to odpowiedź na atak drobnoustrojów

Róża to zakaźna choroba skóry, tkanki podskórnej i naczyń limfatycznych. Jej istotą jest silny odczyn zapalny pojawiający się w odpowiedzi na obecność drobnoustrojów. Najczęstszą przyczyną jest infekcja paciorkowcami z grupy A – Streptococcus pyogenes. Wrotami zakażenia bywa uszkodzenie skóry (skaleczenie, zadrapanie, ugryzienie owadów, interwencja chirurgiczna).

Może do niego również dojść na skutek miejscowych zaburzeń krążenia (przewlekła niewydolność żylna, zakrzepica żył głębokich) lub drogą krwiopochodną, tj. z innych źródeł infekcji (np. owrzodzeń kończyn dolnych w przebiegu cukrzycy, ale też infekcji grzybiczej stóp).

Rzadziej czynnikiem sprawczym bywa gronkowiec złocisty – Staphylococcus aureus. Niekiedy spotyka się różę nowotworową – w wyniku stanu zapalnego wywołanego obecnością komórek nowotworowych w naczyniach limfatycznych.

Pierwsze objawy choroby są niespecyficzne. Najpierw występuje wysoka gorączka dochodząca nawet do 40°C i ogólne objawy infekcji: złe samopoczucie, wrażenie rozbicia, bóle mięśniowe i dreszcze. Po kilku dniach na skórze pojawia się czerwona zmiana.

Jej umiejscowienie może być różne, jednak najczęściej wybiera twarz w okolicy nosa lub ust. Częstą lokalizacją są także kończyny dolne, rzadziej górne i tułów. Zmiana jest wyraźnie wypukła, ponieważ jest efektem związanego z zapaleniem obrzęku tkanki podskórnej. Jej kolor może być żywoczerwony lub purpurowy.

Skóra na jej powierzchni jest napięta i błyszcząca, dobrze odgraniczona od zdrowej skóry. Czasem widać odchodzące od niej promieniście czerwone linie świadczące o rozszerzaniu się stanu zapalnego naczyń limfatycznych. Zmiana jest silnie bolesna w dotyku.

Wywiad lekarski nie wystarczy. Konieczna jest seria badań

Objawy kliniczne róży są zwykle na tyle charakterystyczne, że rozpoznanie nie sprawia trudności. W diagnostyce wykonuje się jednak badania laboratoryjne mające potwierdzić obecność stanu zapalnego – oznacza się CRP (tzw. białko ostrej fazy, którego poziom rośnie wyraźnie w czasie infekcji), OB oraz poziom białych krwinek (są odpowiedzialne za obronę przed infekcją, więc ich poziom w czasie choroby rośnie).

Ponieważ najczęstszą przyczyną choroby jest infekcja paciorkowcowa, oznacza się także poziom antystreptolizyny (ASO), przeciwciała przeciwko enzymowi wytwarzanemu przez te bakterie. O in fekcji gronkowcowej może świadczyć współistnienie zapalenia mieszków włosowych.

Niekiedy wykonuje się badania w kierunku chorób, które mogły spowodować różę – USG doppler kończyn dolnych, badanie stężenia lipidów we krwi czy poziomu glukozy – zwłaszcza u diabetyków.

Stan pacjenta powinien się poprawić już po 24 godzinach

Nie każdy pacjent z podejrzeniem róży wymaga hospitalizacji. Decyduje tu czas trwania choroby, rozległość zmian, umiejscowienie i ryzyko uszkodzenia innych narządów (np. oka), stan pacjenta (objawy ogólne, gorączka) czy współistnienie innych chorób.

Zwykle pacjenci, u których rozpoznanie postawiono wcześnie, zmiana nie jest rozległa, a wiek i obciążenia nie stwarzają ryzyka rozwoju posocznicy, mogą być leczeni w domu. Zaleca się przez 7 dni doustne przyjmowanie amoksycyliny – syntetycznej pochodnej penicyliny, a więc antybiotyku najlepiej działającego na streptokoki.

Często stosuje się ją w połączeniu z kwasem klawulonowym hamującym enzym wytwarzany przez bakterie. Alternatywą dla pacjentów uczulonych na penicylinę jest klindamycyna. Jeśli natomiast pacjent wymaga hospitalizacji, stosuje się antybiotyk dożylnie. Alternatywą dla amoksycyliny lub penicyliny są wówczas cefalosporyny, np. ceftriakson.

Poza antybiotykoterapią konieczne jest stosowanie leków przeciwgorączkowych i przeciwbólowych – paracetamolu lub ibuprofenu. Jeśli przyczyną choroby jest zastój krwi spowodowany zakrzepicą żylną kończyn dolnych, konieczne jest leczenie przeciwzakrzepowe przy pomocy heparyn drobnocząsteczkowych. Terapia jest zwykle skuteczna i powoduje całkowite wyleczenie, bez pozostawienia śladu.

Co robić, by nie zachorować

Profilaktyka choroby:

- nie lekceważ infekcji paciorkowcowych (górnych dróg oddechowych) i gronkowcowych (zakażenia skóry, np. czyraki, zakażenia układu moczowego);

- regularnie kontroluj poziom cukru i lipidów, badaj ciśnienie tętnicze krwi;

- jeśli masz nadciśnienie tętnicze bądź cukrzycę, przyjmuj przepisane przez lekarza leki;

- zapobiegaj i lecz przewlekłą niewydolność żylną i zakrzepicę żył głębokich kończyn dol nych (bierz leki, zażywaj dużo ruchu, noś na co dzień skarpety lub rajstopy uciskowe, które eliminują zastój krwi żylnej);

- zapobiegaj grzybicy stóp;

- nie dopuść do powstania owrzodzeń kończyn dolnych;

- staraj się unikać urazów mechanicznych (otarć, zadrapań).

Może powikłania

Nieleczona lub źle leczona róża może być przyczyną groźnych powikłań. Słoniowaciz na to przetrwały obrzęk spowodowany przez zastój limfy w kończynie. Jego przyczyną jest nieodpowiedni drenaż limfa- tyczny, będący efektem zaczo powania lub zarośnięcia naczyń układu chłonnego.

Dotknięta słoniowacizną kończyna jest pogrubiała i zniekształcona, co upośledza jej ruchomość. Obrzęk dotyczyć też może twa rzy i narządów płciowych. Innym powikłaniem róży bywa ropowica skóry, która charakteryzuje się nagromadzeniem w tkance podskórnej ropy, co może prowadzić do miejscowej martwicy.

Najgroźniejszym powikłaniem choroby jest jed nak posocznica – uogólniona infekcja powodująca zajęcie innych narządów drogą krwi, co może skutkować niewydolnością wielonarządową, wstrząsem i śmiercią pacjenta.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej