Ostre zapalenie trzustki

Kamica żółciowa i alkohol są najczęstszymi przyczynami.

Choć ma typowy początek, nigdy nie można przewidzieć, jak się zakończy: czy minie bez śladu już po kilkudniowym leczeniu, czy też, mimo wysiłków lekarzy, doprowadzi do martwicy trzustki. Dlatego każdy chory na tę chorobę, nawet w dobrym stanie ogólnym, wymaga przyjęcia do szpitala. Rokowania pogarsza otyłość i starszy wiek.

Po diagnozę do szpitala

Rozpoczyna się nagle: silnym, opasującym bólem całego nadbrzusza (czyli od pępka wzwyż), któremu zwykle towarzyszą wymioty. Brzuch jest wzdęty, twarz zarumieniona, białkówki zażółcone. Objawy te zmuszają do natychmiastowej wizyty w szpitalu. Lekarz, badając, stwierdza m.in. cechy odwodnienia.

Reklama

Zadając natomiast pytania, zwykle dowiaduje się, że chory ma kamicę żółciową lub kilka godzin wcześniej wypił alkohol i tłusto zjadł. Z kolei wynik badania krwi ujawnia wielokrotne podwyższenie stężenia amylazy trzustkowej oraz lipazy. Badania obrazowe – USG i tomografia komputerowa, są wykonywane dodatkowo, np. w celu oceny stanu trzustki.

Jaka przyczyna, taka terapia

Kamica żółciowa i alkohol są najczęstszymi przyczynami ostrego zapalenia trzustki. Powodują one obrzęk brodawki Vatera, a alkohol działa też na trzustkę toksycznie. Brodawka Vatera jest malutką strukturą w dwunastnicy, do której uchodzi zarówno przewód żółciowy, jak i przewód trzustkowy. Jeśli ulega ona obrzękowi, trzustka zalewana jest przez własne soki trawienne, ponieważ ich droga odpływu jest zamknięta. Leczenie polega na stosowaniu głodówki oraz przeciwdziałaniu wstrząsowi, poprzez kroplówki i walkę z bólem. W tym celu stosowane są silne środki przeciwbólowe, a niekiedy ciągłe znieczulenie zewnątrzoponowe.

Dodatkowym efektem tej metody, poza znoszeniem bólu, jest rozszerzenie w brzuchu naczyń krwionośnych, ułatwiające wypłukiwanie z trzustki substancji trujących i dostarczanie do niej leków, m.in.: jonów, leków poprawiających lokalne krążenie i, zwłaszcza w ciężkich przypadkach, antybiotyków o szerokim spektrum. W razie uporczywych wymiotów zawartość żołądka odsysana jest przez sondę. Gdy zaś stan chorego nie ulega poprawie, konieczne jest podawanie preparatów żywieniowych do jelita, przez sondę dojelitową. Jeśli to niemożliwe, wprowadza się leczenie pozajelitowe.

Operacja w ostateczności

Leczenie zabiegowe stosowane jest rzadko – wtedy, gdy choroba doprowadzi do martwicy trzustki. Decyzja o przeprowadzeniu zabiegu zapada zwykle nie wcześniej niż po 6 tygodniach obserwacji (chyba, że pojawiają się powikłania wymagające interwencji chirurgicznej, np. krwawienia). Zapalenie ulega bowiem samoistnemu ograniczeniu, i to często z wytworzeniem torbieli. Jeśli torbiel nie ulegnie wchłonięciu i spełnia odpowiednie kryteria (np. leży za żołądkiem), można ją niekiedy usunąć endoskopowo, przy użyciu gastroskopu operacyjnego.

Lekarz wprowadza do torbieli dren, drugi jego koniec umieszcza w żołądku i torbiel opróżnia się do żołądka. Innym rozwiązaniem jest endoskopowe wytworzenie połączenia pomiędzy torbielą a żołądkiem, z następowym okresowym wypłukiwaniem z torbieli martwych tkanek. Wreszcie, gdy połączenia nie można wytworzyć endoskopowo, wytwarza się je laparoskopowo. Klasyczna operacja jest ostatecznością. Podobne zasady postępowanie stosowane są przy opróżniania ropnia, jeśli się on wytworzy.

Toksyczny trunek

Nadużywanie alkoholu powoduje, że zapalenie trzustki przybiera postać przewlekłą. Konsekwencją takiego stanu i nadużywania alkoholu jest włóknienie tego narządu i stopniowa utrata jego funkcji, co może oznaczać m.in. konieczność przyjmowania insuliny i enzymów trawiennych.

prof. dr hab. med. Wiesław Tarnowski, kierownik Kliniki Chirurgii Ogólnej, Onkologicznej i Przewodu Pokarmowego CMKP. Szpitala im. prof. W. Orłowskiego

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej