Najczęstsze choroby jajników

Chorób jajników nie wolno lekceważyć. Sprawdź, jakie objawy powinny cię zaniepokoić.

Zdjęcie

Torbiele jajników są przeważnie efektem zaburzeń hormonalnych /123/RF PICSEL
Torbiele jajników są przeważnie efektem zaburzeń hormonalnych
/123/RF PICSEL


Jaka jest rola jajników

Mniej więcej co miesiąc w jednym z jajników dojrzewa tzw. pęcherzyk Graafa. Kryje się w nim dojrzała komórka jajowa, która – jeśli zostanie zapłodniona – da początek nowemu życiu. Aby jednak doszło do jej wyprodukowania, konieczny jest estrogen – żeński hormon płciowy – on także jest produkowany w jajnikach.

Reklama

Estrogen wpływa na cały organizm. Wzmacnia kości, dodaje skórze i włosom sprężystości, pobudza do pracy układ odpornościowy, dba o serce i układ krwionośny. Okres jego panowania to pierwsza połowa cyklu.

Kiedy dojrzały pęcherzyk Graafa uwalnia komórkę jajową, wędruje ona do jajowodu. Z pozostałości pęcherzyka powstaje ciałko żółte, które zaczyna produkować inny żeński hormon – progesteron, władający drugą fazą cyklu. Ma on za zadanie przygotować organizm do ciąży.

Wpływa też na całe ciało: nieco upośledza pracę układu odpornościowego (by organizm nie odrzucił zapłodnionego jajeczka, które bądź co bądź zawiera część obcego materiału genetycznego). Powoduje zatrzymywanie wody w tkankach, pogarsza nastrój.

Jeśli wszystko przebiega sprawnie, od pokwitania do menopauzy (przez ok. 35 lat) raz lewy jajnik, raz prawy czynią swą powinność. Czasami jednak dochodzi do zmian chorobowych.

Torbiele jajników

Jest ich około 40 rodzajów. Zwykle są wynikiem zaburzeń hormonalnych, czyli pracy samych jajników. Często też tworzą się z niepękających pęcherzyków Graafa, które nie wydostały się poza jajnik (to tzw. torbiele czynnościowe). 

Niektóre same znikają – to dotyczy zwłaszcza tych, które powstały na tle zaburzeń hormonalnych. Gdy praca jajnika wraca do normy, torbiel zostaje w ciągu kilku kolejnych prawidłowych cykli owulacyjnych wchłonięta.

Czasem jednak torbiel nie znika, przeciwnie – rośnie. Zdarza się, że osiąga rozmiar grejpfruta, a nawet główki dziecka!

O niektórych torbielach mówi się, że są czekoladowe. Pod tą sympatyczną nazwą kryje się niesympatyczne zjawisko: czekoladowy kolor jest wywołany przez zbrązowiałą, gęstą krew znajdującą się w torbieli. Do rozwoju takich cyst dochodzi wskutek endometriozy. Istotą tej choroby jest wędrówka fragmentów błony śluzowej macicy i wszczepianie się ich w inne miejsca.

Tkanka ta reaguje tak samo jak w macicy – podczas miesiączki krwawi. Gdy wszczepi się w jajnik, zostaje otoczona przezeń otoczką i w niej zamknięta; podczas miesiączki zbiera się tam krew.

Zespół policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników (PCOS). To choroba o podłożu genetycznym. Polega na tym, że pęcherzyki Graffa nie dojrzewają, utykając w jajniku. Niszczą jego tkanki, w jajniku pojawiają się liczne torbiele. Nie powstaje ciałko żółte.

PCOS jest jedną z głównych przyczyn niepłodności młodych kobiet. Inne jego objawy to zaburzenia miesiączkowania, hiperandrogenizm (zbyt wysoki poziom męskich hormonów), hirsutyzm (nadmierne owłosienie twarzy i ciała), łysienie typu męskiego, obniżony tembr głosu, zmiana sylwetki ciała.

Nieleczona torbielowatość podnosi ryzyko zmian przednowotworowych, a także raka błony śluzowej macicy. Leczenie? Głównie hormonalne, choć coraz częściej stosuje się laparoskopowe usuwanie torbieli.

Jak wykrywa się torbiele jajników?

Np. podczas badania USG. Zwykle bowiem nie dają objawów. Zdarza się, że podbrzusze pobolewa, kłuje, coś w nim „ciągnie”, mamy wrażenie pełności, opuchnięcia brzucha.

Duża torbiel może uciskać inne narządy, powodując np. wzdęcia, zaparcia, parcie na pęcherz lub kał. Naprawdę niebezpieczne jest pęknięcie dużej cysty lub okręcenie się torbieli na szypułce. To wywołuje nagły i ostry ból, nudności, wymioty, gorączkę.

Pękniętą lub okręconą torbiel trzeba usunąć. Podobnie jak torbiele duże i te, które mogą się przerodzić w zmiany nowotworowe.


Zapalenie przydatków

Choroba ta atakuje głównie młode kobiety. Ma zwykle podłoże bakteryjne, a droga wniknięcia bakterii to stosunek płciowy.

Przyczyną zakażenia bywa używanie tamponów lub niewłaściwa higiena intymna. Zaniedbanie leczenia może prowadzić do zrostów w jajowodach i niepłodności. Stan zapalny zwykle obejmuje nie tylko jajniki, ale i jajowody.

Objawy trudno przeoczyć: to nagłe, silne bóle brzucha (obejmujące podbrzusze i wzgórek łonowy) i gorączka. Czasem chorobie towarzyszą problemy z oddawaniem moczu, biegunki lub zaparcia. Objawy mogą się zaostrzać podczas miesiączki i tuż po niej. Terapia polega głównie na podawaniu antybiotyków.

Rak jajnika - jak go rozpoznać?

Często jest rozpoznawany w zaawansowanym stadium, gdy już są przerzuty do innych narządów. Objawy: niestrawność, zaparcia, uczucie pełności w podbrzuszu, ból lub ucisk w brzuchu, zwiększenie obwodu brzucha.

Ryzyko zachorowania rośnie po menopauzie i u pań, których siostra lub matka chorowała na raka jajnika lub w których rodzinie występował rak piersi, trzonu macicy lub jelita grubego.

Rak jajnika trzeba szybko wyciąć i zastosować chemioterapię. Złotym standardem w diagnostyce tego nowotworu jest USG dopochwowe z oceną przepływów naczyniowych i test ROMA. Obejmuje on statystyczne oszacowanie ryzyka zachorowania oraz dwa testy markerów nowotworowych: Ca 125 i HE4.

Metody usuwania torbieli

Najczęściej wykorzystuje się do tego laparoskopię. Do przepowadzenia tego zabiegu wystarczą kilkumilimetrowe nacięcia, przez które wprowadza się maleńkie narzędzia potrzebne do wykonania operacji. Pobrane tkanki oddaje się do badania.

Tradycyjne operacje stosuje się przy podejrzeniu nowotworu i u kobiet w okresie przed- i pomenopauzalnym. Metoda ta daje więcej powikłań i wydłuża rekonwalescencję.



Rozpoznawanie chorób jajników umożliwiają:" style="vertical-align: middle;">

1 Badanie ginekologiczne i rozmowa z pacjentką. Palpacyjne badanie ginekologiczne pozwoli wstępnie określić, czy jajniki nie są powiększone i tkliwe.

2 Przezpochwowe USG. Pozwala obejrzeć jajniki, ich wielkość, grubość ścianek oraz wykryć ewentualne cysty i guzy w ich obrębie.

3 Wymaz z szyjki macicy. Konieczny w przypadku stanów zapalnych przydatków. Pozwala określić, jaki rodzaj bakterii je zaatakował.

4 Marker genetyczny – głównie CA 125. Podwyższony oznacza ryzyko rozwoju raka jajnika. Jest też podwyższony przy endometriozie i stanach zapalnych w obrębie miednicy mniejszej.

5 Badanie poziomu hormonów. Pomocne w diagnozowaniu PCOS i zaburzeń hormonalnych, owocujących torbielami czynnościowymi.

Dr n. med. Jacek Tulimowski, ginekolog położnik: W leczeniu wielu chorób jajników stosuje się antykoncepcję hormonalną. Dzięki niej reguluje się pracę jajników i – dostarczając hormony z zewnątrz – „wyręcza” się je w wysiłku.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Wrażliwi na pogodę

    Gdy nadciąga burza, szaleje wiatr lub zmienia się ciśnienie, co bardziej wrażliwe osoby stają się rozdrażnione, boli je głowa, mają problemy z koncentracją, snem albo odczuwają bóle mięśni i stawów. więcej