Mastektomia: Kiedy jest konieczna

Odważna decyzja Angeliny Jolie wywołała lawinę krytycznych uwag. Czy słusznie?

90% pań z wykrytym genem BRCA1 nie decyduje się na profilaktyczną mastektomię

Gdy dowiedziałam się o dramatycznych przeżyciach Angeliny Jolie, byłam w szoku. Czy usunięcie jej piersi było naprawdę konieczne?

Reklama

Mastektomia prewencyjna jest zalecana u kobiet z tak wysokim ryzykiem. U aktorki wynosiło ono prawie 90%, a po zabiegu spadło poniżej 5%. Jednak wykrycie genu BRCA1 nie musi oznaczać konieczności usunięcia piersi.

Zależy to od stopnia ryzyka, które określa się indywidualnie dla każdej kobiety. W Polsce do takiego zabiegu kwalifikuje się aż 1000 pacjentek rocznie, ale na usunięcie piersi decyduje się tylko 10 procent z nich.

W wielu krajach częściej niż na mastektomię kobiety decydują się na przeprowadzane co pół roku badania kontrolne – rezonans magnetyczny piersi na zmianę z USG i mammografią.

Moja mama i babcia chorują na raka piersi. Lekarz doradza mi mastektomię. Czy zostanę całkowicie pozbawiona piersi?

Niekoniecznie. Mastektomia prewencyjna może obejmować całe piersi albo tylko tkankę gruczołową. W radykalnej mastektomii lekarz usuwa piersi razem z brodawkami. W drugim przypadku zabieg nie narusza skóry i brodawek, a chirurg wycina jedynie tkankę gruczołową ( w niej najczęściej rozwija się nowotwór). Radykalne rozwiązanie zaleca się znacznie częściej, daje bowiem większą gwarancję, że nie zachorujesz. W obydwu przypadkach onkolog zaproponuje Ci plastyczną rekonstrukcję piersi (refundowaną). Kilka miesięcy po ich usunięciu wszczepia się silikonowe implanty. Brodawki odtwarza się z tkanek pacjentki (można je też wytatuować). W przypadku tylko częściowej mastektomii implanty lub np. własną tkankę tłuszczową wkłada się zwykle pod skórę już w czasie tego samego (pierwszego) zabiegu. Trudno wówczas zauważyć, że dokonano jakiejkolwiek operacji.

Czy tylko rak piersi w bliskiej rodzinie i mutacja genu BRCA1 są wskazaniami do ewentualnej operacji?

Nie tylko. Mastektomię profilaktyczną mogą również rozważyć panie, które już chorowały na raka i usunięto im jedną pierś. Istnieje bowiem u nich większe ryzyko rozwinięcia się nowotworu także w drugiej. Ale decyzja należy do nich. U większości z tych kobiet zastosowanie leczenia tamoksyfenem zmniejszy ryzyko nawrotu raka i o ok. 50% obniży ryzyko nowotworu drugiej piersi. U kobiet, u których nie wykryto zmutowanych genów, ryzyko raka drugiej piersi zależy od wieku, w którym zachorowały i rodzaju guza. Jest ono większe u pań z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej (cukrzycą, nietolerancją glukozy) i kobiet otyłych.

Mama jest po mastektomii i chodzi na naświetlania. Ja robię USG i mammografię, ginekolog skierował mnie jednak do poradni genetycznej. Czy powinnam iść tam na konsultację?

Tak, powinnaś zgłosić się do poradni genetycznej. Dowiedziono, że szczególne predyspozycje do zachorowania na raka piersi mają te kobiety, które odziedziczyły uszkodzone (zmutowane) geny BRCA1, BRCA2. Niższe, ale również wysokie ryzyko nowotworu mają te, u których wykryto mutację w genach CHEK2 i NBS1. Prawdopodobieństwo zachorowania jest tym większe, im więcej wadliwych genów zostanie wykrytych. Oceniając ryzyko, uwzględnia się nie tylko kwestię nosicielstwa groźnej mutacji, ale informacje o przebytych schorzeniach ginekologicznych, biopsjach piersi. Decyzja o ewentualnej profilaktycznej mastektomii jest zawsze poprzedzona wnikliwą konsultacją genetyka, psychologa, chirurga-onkologa, chirurga-plastyka.

Chcę zbadać swoje geny. Gdzie mogę to zrobić bezpłatnie?

W poradni genetycznej. Skierowanie na bezpłatne badanie mogą dostać osoby, u których wywiad rodzinny lub przebyte zachorowania wskazują na możliwość obciążenia mutacją w genie. Wskazania mają kobiety, które chorowały na raka jajnika, panie, u których raka piersi rozpoznano przed menopauzą, i te z przebytym obustronnym rakiem piersi. Przebadać się powinny również krewne tych kobiet. Skierowanie do poradni genetycznej może wystawić lekarz posiadający podpisany kontrakt z NFZ. Towarzystwa onkologiczne, Europejskie Towarzystwo Genetyki Człowieka oraz Konwencja Bioetyczna Rady Europy wyrażają krytyczne stanowisko w kwestii komercyjnych badań genetycznych. Nawet prawidłowy wynik badań kilku genów nie musi oznaczać , że masz niskie ryzyko zachorowania na raka piersi. Zawsze konieczna jest konsultacja z genetykiem, który powinien zinterpretować wynik i określić zalecenia na przyszłość. Ważne! Częściej niż na profilaktyczną mastektomię kobiety obciążone mutacją BRCA1 i BRCA2 decydują się na usunięcie jajowodów i jajników. Mutacje tych samych genów odpowiadają bowiem również za raka tych narządów.

Mąż odradza mi profilaktyczną mastektomię, lecz lekarz sugeruje szybki zabieg. Co robić?

Zgłoście się razem do chirurga-onkologa, by wyjaśnił Wam cel ewentualnego zabiegu. Skorzystaj też koniecznie z wizyty u psychoonkologa. Nauczy Cię, jak radzić sobie ze stresem wywołanym sytuacją i presją rodziny.

Profilaktyka to nie tylko badania

Jak zmniejszyć ryzyko? Regularnie monitoruj piersi – zgłaszaj się na badania USG, a po 50. roku życia przynajmniej raz na 2 lata rób mammografię (częściej, jeśli dostaniesz takie zalecenia).

Co miesiąc (po miesiączce)sama badaj piersi i okolice pach. Każdą niepokojącą zmianę zgłoś swojemu ginekologowi. Pamiętaj również, że otyłe kobiety częściej chorują na raka piersi.

Po menopauzie stosuj hormonalną terapię zastępczą tylko gdy jest konieczna. Wysoki poziom estrogenów może (nieznacznie) zwiększać ryzyko nowotworu.

Jeśli zostaniesz mamą, długo karm dziecko piersią.

co miesiąc - po miesiączce - sama badaj swoje piersi. Wysypiaj się - dowiedziono, że niedobory snu sprzyjają zachorowaniom na raka nadgarstka, na wewnętrznej stronie ręki (przez 4 minuty, powtarzaj co 2 godziny).

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Na żywo
Więcej na temat:

Zobacz również