Kolano pod ochroną

Noszenie stabilizatora wskazane jest w czasie powrotu do zdrowia po urazie. Lekarze zalecają także jego użycie w czasie sportów bądź czynności obciążających staw kolanowy.

Uczestniczy w większość twoich ruchów. Pracuje, gdy chodzisz, stoisz, obracasz się, kucasz czy klękasz. Mowa o kolanie – jednym z najbardziej skomplikowanych stawów ludzkiego ciała.

Reklama

Nie tylko umożliwia nam ono zgrabne poruszanie się, ale również podtrzymuje nasz ciężar (jest drugim najbardziej obciążanym stawem, po skokowym). Choć wydawać by się mogło, że kolano tylko zgina się i prostuje, to jednak w zgięciu pozwala nam też na ruchy rotacyjne.

Staw kolanowy jest narażony na przeciążenia związane z siłą mięśnia czworogłowego uda (ciąg na rzepkę max. 300 kg). Jego torebka stawowa wzmocniona jest przez 10 więzadeł. W czasie urazu naderwaniu albo zerwaniu może ulec każde z nich.

A o urazy kolan nietrudno. Młodym ludziom przydarzają się one najczęściej w czasie uprawiania sportów np. jazdy na nartach, gry w piłkę, koszykówkę, tenisa.

Starszym kolana odmawiają posłuszeństwa nawet w banalnych sytuacjach: np. przy niefortunnym stąpnięciu na nierównym podłożu, upadku z niefortunnym podwinięciem, etc. Bywa, że uszkodzenie następuje w wyniku przeciążenia, gdy prowadząc na co dzień siedzący tryb życia podejmujemy nagle intensywny wysiłek.

Jak podkreślają ortopedzi, urazy kolan częściej przytrafiają się płci pięknej. Okazuje się bowiem, że kobiety mają bardziej wiotkie więzadła niż mężczyźni. Jest to efekt rozluźniającego działania estrogenów na więzadła. To zaś sprawia, że ich kolana są mniej stabilne i bardziej podatne na urazy.

Do listy winnych dochodzą również: nadwaga, siedzący tryb życia, płaskostopie oraz zmiany zwyrodnieniowe stawów, które dotykają aż 60 proc. ludzi po 50 roku życia.

W 50 proc. przypadków urazom więzadeł towarzyszą obrażenia łąkotek, w 30 proc. chrząstki stawowej. Czasem zdarza się tak, że uraz pogłębia się i przez to uszkodzeniu ulegają także inne części stawu. Dzieje się tak najczęściej w przypadku uszkodzenia więzadeł krzyżowych.

W przypadku przewlekłej niestabilności kolana po 10 latach u 90 proc. chorych dochodzi do uszkodzenia łąkotek, a u 70 proc. do zmian zwyrodnieniowych chrząstki stawowej.

Nie sposób przeoczyć urazu kolana. Ból, opuchlizna i ograniczenia ruchowe są bardzo dotkliwe. Niestety, badanie nie należy do przyjemnych. By ocenić stan stawu chirurg musi wykonać serię testów (Lachmana, pivot-shift, czy szuflady), które – najprościej rzecz ujmując – polegają na wyginaniu nogi w różnych kierunkach.

Dzięki tym nieprzyjemnym procedurom może ustalić, które więzadła uległy uszkodzeniu. Wtedy też zdecyduje o przeprowadzeniu dalszej diagnostyki. Zazwyczaj jest to wykonanie RTG kolana oraz USG.

W niektórych przypadkach konieczny może okazać się rezonans magnetyczny a nawet artroskopia, czyli badanie kolana za pomocą wziernika. Nie zdziw się, gdy lekarz będzie chciał powtórzyć testy kilka dni po urazie. Może to być konieczne, bo świeżo po urazie ból, sprawia że odruchowo napinamy mięśnie, przez co wynik badania może być zafałszowany.

Chirurdzy dobierają odpowiednie metody leczenia zależnie od stopnia urazu oraz poziomu aktywności ruchowej pacjenta. Począwszy od fizjoterapii, przez szycie i mocowanie uszkodzonych więzadeł, ich rekonstrukcje, aż po wszczepienie endoprotezy stawu kolanowego. Choć trudno przewidzieć wypadki, to jednak możemy wcześniej spróbować zminimalizować ryzyko urazu.

Jak to zrobić? Dbaj o prawidłową masę ciała. Nadwaga niepotrzebnie obciąża stawy. Unikaj też podnoszenia ciężarów na wyprostowanych nogach oraz ich dźwigania przez dłuższy czas. Pamiętaj, że twoje stawy lubią ruch.

Jednak nie lubią nadmiernych obciążeń. Jeśli lubisz biegać, pamiętaj, by robić to w obuwiu amortyzującym wstrząsy. Zwracaj też uwagę na technikę biegania. Gdy obciążasz wewnętrzną część stopy, niekorzystnie oddziałujesz na chrząstkę stawową. To struktura, która pokrywa powierzchnie kości tworzących staw, chroniąc je przed tarciem, tym samym zapewniając płynność ruchu w stawie.

Ze względu na większą wiotkość więzadeł kobiety powinny zadbać o wzmocnienie mięśni czworogłowych ud. Gdy są one sprawne i wyćwiczone, mogą uchronić nas przed urazem, pełnią bowiem rolę dodatkowego stabilizatora. Z tego też powodu ćwiczenia wzmacniające te mięśnie wskazane są dla wszystkich, którzy mają za sobą uraz kolana.

Mocne mięśnie czworogłowe utrzymują stawy kolanowe w prawidłowym położeniu, dzięki czemu zmniejszają ryzyko pogłębiena urazu, czyli np. zwyrodnienia chrząstki.

Gdy wracasz do zdrowia po urazie, przydatne mogą być ćwiczenia izometryczne. Dobrze też sprawdza się stacjonarny rowerek – siodełko ustaw wysoko, na początek nastaw najmniejsze obciążenie. Nie zapominaj też o noszeniu stabilizatora.

Staw kolanowy budują kości piszczelowa i udowa oraz rzepka. Każda z nich pokryta jest wewnątrz stawu warstwą gładkiej chrząstki szklistej, która amortyzuje obciążenia mechaniczne oraz umożliwia ruchy niemal bez tarcia.

Głównym stabilizatorem stawu jest przednie więzadło krzyżowe (ACL). To ono zapobiega przemieszczaniu się powierzchni stawowych do przodu i do tyłu.

W Polsce co roku w wyniku urazów kolana u 20 tys. osób dochodzi do jego uszkodzenia. Często towarzyszy temu naderwanie lub zerwanie jednego z pobocznych bocznych więzadeł oraz uszkodzenie łąkotki.

Więzadła i mięśnie stabilizują staw kolanowy

Staw kolanowy stabilizowany jest przez więzadła, łąkotki (stabilzatory bierne) oraz mięśnie i ścięgna (stabilizatory czynne).

Więzadła kolana współdziałają, wzmacniając się wzajemnie, co zapobiega nieprawidłowym ruchom stawu. Staw kolanowy z powodu swojej skomplikowanej budowy i funkcji bardzo często ulega złożonym uszkodzeniom. Z tego też powodu należy wzmacniać mięśnie, które mogą chronić go przed wychyleniami.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Tak objawia się zaćma

    Jest tak powszechną chorobą, że uważa się ją za naturalną konsekwencję procesu starzenia. Rozwija się powoli i bezboleśnie przez lata. więcej