Jakie choroby można wykryć dzięki badaniu krwi?

Raz na jakiś czas trzeba sobie zrobić badanie krwi. Jego wyniki nierzadko są pierwszą oznaką rozwijających się chorób. Czasami bardzo poważnych!

Co można ustalić dzięki badaniu krwi?

Można powiedzieć, że... w zasadzie wszystko! Ograniczeniami są jedynie wyobraźnia zlecającego badanie, możliwości laboratorium, warunki, w jakich krew jest pobierana, i – oczywiście – koszt.

Np. na tzw. gazometrię krew musi być pobrana z tętnicy (nie z żyły), a przy posiewach ważne jest, czy trzeba uwzględnić beztlenowce (jeśli tak, pielęgniarka musi pobrać próbkę do dokładnie uszczelnionej probówki).

Reklama

Jaki jest podstawowy zestaw badań?

Do niego zaliczamy morfologię, OB, poziom glukozy (cukru) i cholesterolu. Często sprawdza się także wydolność wątroby (tzw. testy/parametry wątrobowe), równowagę elektrolitową (poziom sodu, potasu i chlorków) oraz aktywność zapalną w organizmie (poziom białka C-reaktywnego – tzw. CRP).

Co wykazują wyniki badań krwi?

Liczba, kształt i wielkość czerwonych krwinek, a także hematokryt i poziom hemoglobiny (tj. czerwonego barwnika erytrocytów) mówi nam m.in. o tym, czy mamy anemię (niedokrwistość) i jakiego typu (przy anemii wskutek niedoboru żelaza krwinki są mniejsze niż normalnie, a przy wywołanej niedoborem witaminy B12 – większe).

Liczba krwinek białych (leukocytów) rośnie przy zakażeniach, ale i przy białaczkach oraz przewlekłych chorobach zapalnych (np. reumatycznym zapaleniu stawów). Spada zaś przy niedoborach odporności (np. u zakażonych wirusem HIV).

Ważne są też proporcje białych krwinek; gdy np. rośnie liczba tzw. eozynofilów, może to oznaczać, że mamy do czynienia z alergią, zakażeniem pasożytniczym albo nawet procesem nowotworowym.

Z kolei płytki krwi (tj. trombocyty) mówią nam zarówno o kondycji szpiku kostnego, jak i śledziony, zaś zmiany ich ilości świadczą m.in. o zaburzeniach krzepnięcia.

Podwyższony poziom cholesterolu ostrzega, że w naczyniach krwionośnych tworzą się blaszki miażdżycowe, a to w przyszłości może być przyczyną m.in. zawału serca lub udaru mózgu. Zbyt wysoki poziom glukozy we krwi (>120 mg/dl) wskazuje na cukrzycę.

Trzeba pamiętać, że wówczas do rozpoznania konieczne jest powtórne badanie na czczo, a jeszcze lepiej tzw. test obciążenia glukozą. Zaburzenia równowagi elektrolitowej mogą świadczyć np. o cukrzycy, moczówce prostej lub nieprawidłowym dawkowaniu leków, np. przeciwnadciśnieniowych.

Podwyższone OB (podobnie jak CRP) potwierdza występowanie stanu zapalnego w organizmie. Niestety, wynik tego badania nie jest jednoznaczny – możemy mieć do czynienia z infekcją przeziębieniową, ropieniem zęba, ale i groźnym dla życia zapaleniem wsierdzia, chorobą Leśniowskiego-Crohna lub zapaleniem tętnic.

Poziom enzymów wątrobowych (AspAT, AlAT i fosfatazy alkalicznej) daje wyobrażenie o stanie tego narządu; zaburzenia wskazują np. na marskość lub zapalenie.

Co jeszcze można odczytać z krwi?

Badaniem przesiewowym można wykryć np. podwyższone ryzyko zachorowania na raka prostaty, jajnika i piersi. Tą metodą jest też wykrywany szereg chorób genetycznych, np. hemofilia, mukowiscydoza, anemia sierpowata, rdzeniowy zanik mięśni oraz wielotorbielowatość nerek.

O ile „szeroka norma” dla wyników podstawowych badań jest w miarę stała, o tyle dla wielu badań specjalistycznych różne laboratoria mają własne zakresy wartości, które powinny zostać umieszczone na karcie z wynikami.

Przed pójściem do gabinetu zabiegowego warto sprawdzić, do których badań trzeba być na czczo (np. poziom glukozy i cholesterolu) lub spełnić dodatkowe wymagania (np. przy badaniu hormonów płciowych istotna jest faza cyklu miesiączkowego, w której oddajemy krew).

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Twoje Imperium

Zobacz również