Jak zażywać leki przeciwbólowe?

W jaki sposób można zminimalizować ryzyko zdrowotne związane z samodzielnym sięganiem po lekarstwa?

Apteki oferują ponad 600 preparatów przeciwbólowych dostępnych bez recepty. Przeciętny Polak sięga po nie kilka razy w miesiącu, a niektórzy nawet co dzień. Wiele preparatów ma podobny skład, więc niektórzy biorą leki z tymi samymi substancjami aktywnymi i znacznie przekraczają dozwolone dawki. To groźne dla zdrowia.

Skutki uboczne

Reklama

Coraz częściej sami rozpoznajemy choroby, zamiast iść do lekarza. W miesiącu internauci generują aż 2 mln 700 tysięcy zapytań o „ból” do Dr. Google’a.

Informacje internetowe i wpisy na forach mogą być niewiarygodne, dlatego przed zażyciem preparatu bez recepty najlepiej porozmawiać z lekarzem lub farmaceutą. I koniecznie przeczytać ulotkę leku, która zawiera zalecenia dotyczące bezpiecznego stosowania i przeciwwskazań.

Nie wolno mieszać leków z alkoholem, bo to może uszkodzić wątrobę, a jeśli już z powodu kaca musimy zażyć tabletkę, wybierzmy bezpieczniejszy dla niej ibuprofen. Należy przestrzegać zalecanych dawek i odstępów czasowych między nimi.

Nie zażywajmy kilku leków naraz ani nie łączmy różnych preparatów, bo mogą się różnić tylko nazwą, ale nie składnikami. Ich przedawkowanie nie zmniejszy dolegliwości, a tylko narazi nas na skutki uboczne.

W jakiej formie?

Gdy dopada nas ból, chcemy, by lek zadziałał szybko, ale on musi się wchłonąć, co wymaga czasu. To, jak szybko poczujemy ulgę, zależy od postaci, w jakiej przyjmujemy lek. Może to być tabletka, kapsułka lub granulat, który rozpuszczamy w wodzie, aby uzyskać zawiesinę.

Tabletka zaczyna działać po 25-30 minutach, a płynna kapsułka zmniejsza ból po upływie kwadransa. Ekspresowo znieczulają leki rozpuszczalne – już po 5 minutach, a mogą nawet zadziałać szybciej niż zastrzyk domięśniowy.

A to dlatego, że jeśli pijemy zawiesinę, pomijamy fazę rozpadu, jakiemu tabletki ulegają w przewodzie pokarmowym, zanim uwolnią substancję aktywną.

Ponadto im bardziej rozdrobniony jest lek, tym szybciej się wchłania. Jego płynna postać ma szczególne znaczenie dla osób starszych, którym łykanie sprawia trudność, i dla chorych ze zwolnioną perystaltyką jelit.

Przeciwwskazania

Przy schorzeniach przewlekłych, zwłaszcza nadciśnieniu, chorobie wieńcowej, wrzodowej, niewydolności wątroby i nerek, wybór preparatu trzeba skonsultować z lekarzem. Źle dobrany może nasilić objawy choroby i wzmocnić lub osłabić działanie zażywanych stale leków.

Paracetamol, ze względu na skomplikowany metabolizm w wątrobie, dodatkowo ją obciąża. Na wrzody żołądka szkodzą niesteroidowe leki przeciwzapalne NLPZ (np. ketoprofen). U osób z nadciśnieniem mogą one spowodować wzrost ciśnienia i osłabić działanie leków.

W wypadku cukrzycy zażywanie zarówno NLPZ, jak i nieopioidowych leków przeciwbólowych (np. paracetamol i metamizol), nie ma istotnego wpływu na poziom glukozy we krwi, ale warto zwrócić uwagę, czy wśród substancji pomocniczych nie występują cukry.

Z kolei preparaty z kwasem acetylosalicylowym, które wykazują najsilniejsze działania niepożądane, rzadko poleca się nawet osobom zdrowym. Te preparaty mogą spowodować wrzody żołądka, krwawienia z przewodu pokarmowego, a u astmatyków wywołać niebezpieczny atak duszności.

Co dla dzieci?

Z badań prowadzonych w Polsce przez agencję Synovate wynika, że około 1 mln 300 tysięcy dzieci od 6 do 12 lat dostaje leki przeciwbólowe dla dorosłych.

Mają więcej substancji aktywnej niż preparaty dla dzieci i stwarzają duże ryzyko przedawkowania. Zdarza się też, że matki dzielą tabletkę i podają dziecku połowę – lek pozbawiony w ten sposób powłoki ochronnej, zamiast rozpuszczać się dopiero w żołądku, podrażnia przełyk, a gorzki smak zniechęca malucha do leczenia.

Dzieciom do 6. roku życia, które mogą mieć problem z przełknięciem tabletki, należy podawać przeznaczone dla nich leki w zawiesinie. Mają odpowiednią dawkę substancji aktywnej i są słodkie, a dołączone dozowniki lub łyżeczki ułatwiają odmierzenie właściwej ilości płynu.

Dzieci powyżej 6. roku życia mogą łykać małe tabletki lub kapsułki dla tej grupy wiekowej. Osobom przed 12. rokiem życia nie wolno podawać leków z kwasem acetylosalicylowym, które mogą wywołać groźny dla życia zespół Reye’a.

Ibuprofen i paracetamol są uznawane za najbezpieczniejszy dla dzieci. Ból i gorączka zwykle wiąże się u nich ze stanem zapalnym, więc lepiej wybrać lek, który działa nie tylko przeciwbólowo i przeciwgorączkowo, ale i przeciwzapalnie.

Substancje aktywne

m

siąca

in

O

15 minutach

UDaje umiarkowane

(mniejsze niż kwas acetylosalicylowy, większe niż paracetamol,)

iny.

Zwiększa

i

lub lub nasilenia

Jak działają leki przeciwbólowe?

Niesteroidowe leki przeciwzapalne NLPZ (m.in. ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, diklofenak, naproksen czy ketoprofen) walczą z chorobą na trzy sposoby: przeciwbólowo, przeciwgorączkowo i przeciwzapalnie.

Działają obwodowo, czyli w miejscu stanu zapalnego, usuwając go. Blokują też odczuwanie bólu przez mózg i wpływają na ośrodek termoregulacji, sprawiając, że gorączka zaczyna spadać.

Paracetamol ma tylko skutek przeciwbólowy i przeciwgorączkowy, bo działa wyłącznie ośrodkowo, na poziomie mózgu, a tabletka NLPZ przede wszystkim w tkankach ciała.

Co wiedzą matki?

Trzynaście procent matek nie zna żadnej substancji aktywnej zawartej w lekach przeciwbólowych. Większość ankietowanych kobiet nie orientowała się też, jaki jest mechanizm działania tych preparatów.

Ponad 80 proc. nie wiedziało, na czym polega obwodowe i ośrodkowe działanie leku. Zdarzały się przypadki błędnego wskazania preparatów zawierających kwas acetylosalicylowy jako właściwych dla dzieci w wieku 6-12 lat (Instytut Badawczy GFK Polonia).

dr Andrzej Wejchert: Jeśli ból trwa dłużej, trzeba szukać jego przyczyny, a nie tylko go uśmierzać.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej