Jak uniknąć udaru

Do udaru i zawału dochodzi zazwyczaj w wyniku zlepiania się płytek krwi w miejscu pęknięcia blaszki miażdżycowej.

Pięćdziesięciodwuletnia pani Jolanta przyjęta została na oddział neurologiczny z powodu zaburzeń mowy i niewielkiego niedowładu prawej ręki. Objawy wycofały się w ciągu kilku godzin, a w tomografii komputerowej głowy nie uwidoczniono żadnych zmian. Rozpoznano incydent przemijającego niedokrwienia lewej półkuli mózgu (TIA). W trakcie diagnostyki w oddziale stwierdzono u chorej zwężenie lewej tętnicy szyjnej wewnętrznej o 80 proc., co najprawdopodobniej było przyczyną incydentu niedokrwienia.

Reklama

Okazało się, że od kilku miesięcy pacjentce zdarzają się niepokojące incydenty przemijających drętwień prawej połowy ciała. Wystąpił także jeden incydent krótkotrwałych zaburzeń mowy. Ustąpiły one w ciągu kilku minut, dlatego nie zdecydowała się wówczas na wizytę u lekarza. Pacjentka skonsultowana została przez chirurga naczyniowego, który zakwalifikował ją w trybie pilnym do operacyjnego leczenia zwężenia tętnicy.

Nasz mózg ma bardzo duże zapotrzebowanie na krew

Krew do mózgu doprowadzają cztery tętnice – dwie szyjne wewnętrzne i dwie kręgowe. Wszystkie łączą się wewnątrz czaszki, tworząc tzw. koło Wilisa, które ma zabezpieczyć krążenie nawet w przypadku wyłączenia jednej z nich.

Dopiero od koła Wilisa odchodzą tętnice zaopatrujące w krew konkretne obszary mózgu. Cały system połączony jest z krążeniem zewnątrzczaszkowym przez tętnice oczodołowe oraz oponowe, co dodatkowo zabezpiecza krążenie mózgowe. Mimo to jest ono podatne na zakłócenia przepływu.

Zwężenia tętnic spotyka się często, a zagrożenie rośnie z wiekiem pacjenta. Najczęstszą przyczyną jest miażdżyca i wytworzenie się blaszki miażdżycowej. Spowodować może je również rozwarstwienie ściany naczynia, ucisk z zewnątrz (np. przez guz), zarośnięcie światła naczynia po radioterapii. Niestety, zwężenie tętnic szyjnych nie boli i większość z nich przebiega bezobjawowo, do momentu wystąpienia poważnego incydentu niedokrwienia mózgu.

Dopiero wtedy rozpoznaje się je podczas badania USG. Objawy sugerujące chorobę? Powtarzające się incydenty przemijającego drętwienia lub osłabienia jednej, zawsze tej samej połowy ciała, przemijające zaburzenia mowy, rzadziej zawroty głowy, zasłabnięcia.

Kiedy zalecana jest operacja, a kiedy tylko obserwacja?

Leczenie zwężenia tętnic szyjnych uzależnione jest od jego stopnia i obecności objawów niedokrwienia mózgu: mówi się wtedy o zwężeniu objawowym i bezobjawowym.

Bezobjawowe zwężenia poniżej 70 proc. oraz objawowe poniżej 50 proc. nie wymagają leczenia operacyjnego. Określa się je jako nieistotne. Wymagają jednak obserwacji i regularnego wykonywania USG, by nie przeoczyć narastania zwężenia.

Zaleca się stosowanie leków przeciwpłytkowych – najlepiej kwasu acetylosalicylowego, czyli ASA – jako profilaktyki niedokrwienia mózgu i leków z grupy statyn, bo stabilizują one blaszkę miażdżycową.

Przy zwężeniu istotnym – powyżej 70 proc. bezobjawowego lub 50 proc. objawowego – wykonuje się operację. Tradycyjna metoda (endarterektomia) polega na rozcięciu tętnicy i usunięciu blaszki miażdżycowej. Alternatywą jest założenie stentu.

Jak działa ASA?

Zaletą kwasu acetylosalicylowego – oprócz działania przeciwbólowego i przeciwzapalnego – jest hamowanie agregacji, czyli zlepiania się płytek krwi. A to właśnie z takich krwinek tworzą się zakrzepy wewnątrz naczyń krwionośnych.

Już niewielka dawka ASA (od 75 mg) – po zaleceniu przez lekarza – zmniejsza ryzyko wystąpienia zawału ser- ca i udaru niedokrwiennego mózgu. U osoby, u której podejrzewmy świeży zawał, lek należy podać jak najszybciej – zanim przyje dzie karetka! Dobre efekty daje też u osób z zarostową miażdżycą kończyn dolnych.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Staw biodrowy do wymiany?

    Wstawienie sztucznych elementów w miejsce naturalnego stawu najczęściej jest konsekwencją rozwoju choroby zwyrodnieniowej biodra (koksartrozy) lub złamania szyjki kości udowej. Ale dlaczego do tego... więcej