Jak rozpoznać i leczyć choroby układu rodnego

Reklama

Mogą długo nie dawać żadnych objawów. Jednak jeśli regularnie odwiedzasz ginekologa, jest spora szansa, że żadna z tzw. chorób kobiecych cię nie zaskoczy. To ważne, bowiem zaniedbane mogą być naprawdę groźne. Poznaj najważniejsze kobiece przypadłości.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) (z ang. polycystic ovary syndrome). Charakteryzuje się on przewlekłym brakiem jajeczkowania czyli owulacji. Lekarze oceniają, że na tę przypadłość cierpi 4-7 proc. kobiet w wieku 25-45 lat.

Skąd się bierze? Niestety, wciąż nie znamy jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Wiadomo tylko, że na rozwój zespołu jajników policystycznych mają wpływ skłonności genetyczne i że wiąże się on z nadmierną aktywnością męskich hormonów płciowych – androgenów, które wtórnie zaburzają cykl miesiączkowy.

Po czym poznać? Pierwszym objawem są nieregularne miesiączki, a czasem nawet ich całkowity zanik (dotyczy aż to 90 proc. przypadków).

Bywa jednak, że kłopoty z policystycznymi jajnikami mają kobiety, które normalnie miesiączkują. Wtedy zaniepokoić powinna nagła skłonność do tycia w okolicach talii, przetłuszczanie się skóry i trądzik, łysienie typu męskiego lub nadmierne owłosienie.

Te wszystkie zmiany w wyglądzie wywołują androgeny. Często dolegliwościom tym towarzyszy ból w okolicach miednicy, który najprawdopodobniej spowodowany jest powiększeniem jajników.

Choć miesiączki są nieregularne lub ich nie ma wcale, zespół napięcia przedmiesiączkowego nie znika. Przeciwnie, czasem nawet trwa dłużej i jest bardziej dokuczliwy niż u zdrowych kobiet.

Bóle krzyża, wzdęcia, wahania nastroju mogą towarzyszyć ci nawet dwa tygodnie. PCOS nie tylko utrudnia zajście w ciążę (jest jedną z przyczyn niepłodności), ale zwiększa też ryzyko chorób serca, cukrzycy i daje większe ryzyko raka trzonu macicy.

Kiedy do lekarza? Jak najszybciej. Lekarz skieruje cię na badania krwi na poziom testosteronu i androstendionu oraz USG dopochwowe, które pozwala zobaczyć pęcherzyki w różnych fazach dojrzewania.

Może też zlecić badanie poziomu hormonów związanych z cyklem owulacyjnym (LH i FSH, E2, PRG), prolaktyny, DHEA.

Jak leczyć? Leczenie zależy od tego, czy planujesz jeszcze zajść w ciążę, czy nie. Zwykle jest to terapia hormonalna, w której często stosuje się tabletki antykoncepcyjne.

Nadżerka to uszkodzenie nabłonka w szyjce macicy. Przypomina niewielką czerwoną plamkę na błonie śluzowej, o nierównej, brodawkowatej powierzchni. Często nadżerką nazywa się przemieszczenie błony śluzowej kanału szyjki na jej powierzchnię. Wtedy częściej mogą pojawiać się też białe, żółte lub zielonkawe upławy o nieprzyjemnym zapachu.

Najczęściej występuje u kobiet 25-35-letnich. Skąd się bierze? Może być skutkiem zaburzeń hormonalnych bądź nieleczonych infekcji pochwy i kanału szyjki macicy.

Ryzyko pojawienia się nadżerki jest tym większe, im większa jest liczba partnerów, ale czasem wystarczy jeden niewierny. Niektórzy lekarze twierdzą, że powstaniu nadżerki sprzyja również używanie tamponów.

Po czym poznać? Oprócz mało charakterystycznych upławów możesz mieć plamienia między miesiączkami, najczęściej po stosunku. Niekiedy możesz jeszcze odczuwać bóle w okolicy krzyżowo-lędźwiowej oraz w dole brzucha, związane z towarzyszącym jej zapaleniem.

Ale to właściwie jedyne objawy nadżerki, które mogłyby zwrócić twoją uwagę. Lekarz jednak na pewno ją odkryje w czasie badania.

Kiedy do lekarza? Wprawdzie nadżerka nie jest zmianą nowotworową, ale gdy ją zaniedbasz, z czasem może się w taką przekształcić. Regularne wizyty u ginekologa i badania cytologiczne są najlepszym sposobem na tę przypadłość.

Nie zwlekaj z wizytą, gdy pojawią się upławy lub krwawienia w innym czasie niż te związane z miesiączką. Jak leczyć? Przed leczeniem koniecznie trzeba wykonać badanie cytologiczne. Polega ono na pobraniu złuszczonych komórek nabłonka szyjki macicy.

Leczenie nie zawsze jest konieczne, zależy to od przyczyny powstania nadżerki oraz towarzyszących jej objawów i wyniku cytologii. Najpierw trzeba zlikwidować przyczynę, która doprowadziła do powstania nadżerki.

Gdy nadżerkę spowodowały zaburzenia hormonalne (głównie po przekwitaniu) lekarz przepisze ci leki dopochwowe zawierające estrogeny. Wyrównanie poziomu hormonów spowoduje zanik chorego nabłonka i pojawienie się zdrowego.

Jeśli nadżerce towarzyszy stan zapalny, kuracja powinna być poprzedzona leczeniem przeciwzapalnym (leki doustne oraz globulki dopochwowe).

Skutecznym sposobem pozbycia się nadżerki jest krioterapia, czyli zamrażanie chorego nabłonka za pomocą ciekłego azotu. Zabieg trwa kilka minut i jest bezbolesny. Niektórzy lekarze stosują „wypalenie” nadżerki za pomocą prądu elektrycznego (elektrokoagulacja).

Najnowszą metodą jest zabieg z użyciem lasera. Pozwala on usunąć nadżerkę w dowolnym dniu cyklu. Nie lekceważ nadżerki, bowiem bywa też ona objawem raka szyjki macicy. A to choroba wyjątkowo groźna, bo długo rozwija się skrycie, nie dając żadnych objawów.

Torbiel na jajniku

1. Torbiele – nazywane też cystami – są po prostu balonikami wypełnionymi płynem. Zwykle mają rozmiar orzecha, ale zdarzają się też i wielkości pomarańczy. Mogą tworzyć się wewnątrz jajnika, w jego ściance lub na zewnątrz. Skąd się biorą? Zwykle powodem są zmiany powstałe w fizjologicznej pracy jajnika (to torbiele czynnościowe), ale mogą też być objawem raka jajnika.

2. W przypadku torbieli czynnościowych – podobnie jak w przy padku jajników policystycznych – pęcherzyk Graffa przestaje rosnąć i nie może pęknąć. Wówczas w pęcherzyku gromadzi się płyn i powstaje torbiel. Torbiele czynnościowe po kilku cyklach miesiączkowych najczęściej same znikają. Jeśli nie znikają lub rosną, wymagają operacji, gdyż może to być nowotwór.

3. Po czym poznać? Cysty zwykle nie powodują żadnych dolegliwości i o ich istnieniu dowiadujesz się przypadkowo, podczas kontrolnego badania USG. Czasem mogą dawać uczucie dyskomfortu w podbrzuszu lub pobolewania.

Kiedy do lekarza? Gdy są duże, mogą powodować bóle brzucha, wzdęcia, zaparcia i częste parcie na pęcherz. Wtedy natychmiast odwiedź lekarza, bo wprawdzie nie są groźne dla życia, z czasem mogą być jednak bardzo dokuczliwe.

4. Jak leczyć? Zwykle torbiele czynnościowe nie wymagają leczenia, bo znikają po kilku cyklach miesiączkowych. Czasem jednak ginekolog zaleca terapię hormonalną a w uzasadnionych przypadkach wymagają leczenia operacyjnego.

INFO Gdy jajeczko nie dojrzewa

U zdrowej kobiety w jajnikach znajduje się cała armia komórek jajowych. Dojrzewają ukryte w pęcherzykach Graffa, a gdy są gotowe do zapłodnienia, pęcherzyk pęka i uwalnia jajeczka, które wędrują do macicy.

Przy PCOS komórka jajowa zostaje uwięziona w pęcherzyku Graffa. Właściwie to jest całe mnóstwo niedojrzałych jajeczek, które przekształcają się w małe, ale liczne torbiele.

Jeśli na zdjęciu USG zobaczysz małe torbiele (czasem układające się w sznur koralików) to oznacza, że masz zespół policystycznych jajników.

Ekspert: Regularne badania to najlepsza profilaktyka!

lek. med. specjalista ginekolog położnik Maciej Krawczak

Nowotwór szyjki macicy i jajnika to najgroźniejsze schorzenia układu rozrodczego kobiety.

Rak jajnika, podobnie jak rak szyjki macicy, nazywany jest „cichym zabójcą”, ponieważ rozwija się niemalże bezobjawowo. Dokuczliwe objawy pojawiają się dopiero wtedy, gdy rozwój raka jest już bardzo zaawansowany.

Tym bardziej, że objawów, takich jak: zaparcia, biegunki, zmęczenie, bóle brzucha czy zaburzenia w oddawaniu moczu zwykle nie łączy się z chorobą nowotworową.

Przed rakiem uchronić mogą tylko systematyczne badania. Rak szyjki macicy rozwija się powoli – średnio 5 lat. To wystarczająco długo, by wykryć go we wczesnej fazie, kiedy jest całkowicie uleczalny, a leczenie jest stosunkowo proste. Nie jest jeszcze okaleczające i co najważniejsze jest bardzo skuteczne.

Info: Szczepionka przeciw HPV może uratować przed rakiem

Wirusem HPV można się zarazić w czasie stosunku seksualnego.

Istnieje 100 typów tego wirusa, z których część może być przyczyną łagodnych zmian w postaci brodawek na skórze, część powstawania kłykcin kończystych, a część nowotworów złośliwych – raka szyjki macicy i raka prącia.

Przed rakiem szyjki macicy zabezpiecza szczepionka przeciw HPV. Infekcje wirusami HPV odpowiadają za ponad 90 proc. raków szyjki macicy. Najskuteczniejszą metodą diagnozowania zakażeń HPV drogą płciową są regularne badania cytologiczne.

Szczepienie jest najskuteczniejsze, gdy stosuje się je u dziewcząt, które nie miały jeszcze kontaktu z wirusem.

Polecamy dobrą literaturę fachową

Chcesz wiedzieć więcej? Przeczytaj proponowane przez nas pozycje: Mohgah Elsheikh i Caroline Murphy w swoim poradniku pt. „Zespół policystycznych jajników” omawiają w zwięzłej, przejrzystej formie przyczyny i objawy zespołu oraz diagnostykę, leczenie farmakologiczne i leczenie metodami naturalnymi.

Ponadto w książce znajdziesz rady dotyczące osiągnięcia i utrzymania prawidłowej masy ciała oraz zdrowego stylu życia. Stosowanie się do tych zaleceń pomoże złagodzić objawy i zmniejszy ryzyko wystąpienia takich chorób, jak np. cukrzyca, które zwykle współwystępują z PCOS.

„Zakażenia HPV – współczesne poglądy i praktyka” to publikacja wydawnictwa Termedia przygotowana na postawie najnowszych doniesień naukowych dotyczących szerokiego spektrum zagadnień związanych z zakażeniami HPV.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Niespokojne nogi

    Nie możesz spać, bo wciąż ruszasz nogami? Przyczyną może być niedobór żelaza, niewydolność nerek czy cukrzyca. Jednak w 50 proc. objawy związane są z układem nerwowym. więcej