Jak leczyć raka w ramach NFZ?

Co daje nam zielona karta, ile czeka się na badania i jakie prawa mają pacjenci chorujący w naszym kraju na nowotwory.

Zdjęcie

Im szybciej nowotwór zostanie wykryty, tym skuteczniej można go leczyć /123/RF PICSEL
Im szybciej nowotwór zostanie wykryty, tym skuteczniej można go leczyć
/123/RF PICSEL

Niedawno trafiła do mnie pani Anna (59). Od dłuższego czasu skarżyła się na silne bóle brzucha i brak apetytu. Niepokojąco schudła – 5 kilogramów w ciągu miesiąca. Dokuczały jej też biegunki na zmianę z zaparciami. Objawy te wskazywały na anemię. Zleciłam pacjentce szereg badań.

Po ich wykonaniu przede wszystkim bardzo zaniepokoił mnie dodatni wynik na krew utajoną w kale i widoczna w badaniu USG zmiana na wątrobie. Z wywiadu wynikało, że brat pacjentki chorował na raka jelita grubego. W tej sytuacji założyłam pani Annie DiLO, czyli kartę Diagnozy i Leczenia Onkologicznego.

Reklama

Wyjaśniłam pacjentce, że od 1 stycznia 2015 roku w ramach NFZ funkcjonuje pakiet onkologiczny, który umożliwia pacjentom z podejrzeniem nowotworu złośliwego szybkie skierowanie na badania i gwarantuje natychmiastowe rozpoczęcie terapii z pominięciem normalnych kolejek do lekarza.

Leczenie w ramach pakietu onkologicznego rozpoczyna się w gabinecie lekarza podstawowej opieki zdrowotnej (POZ), czyli u lekarza rodzinnego. Przy podejrzeniu nowotworu złośliwego tylko lekarz POZ może wydać tzw. zieloną kartę, czyli DiLO.

Lekarze w poradniach specjalistycznych oraz szpitalach mogą wydać kartę DiLO tylko w sytuacji, gdy nowotwór złośliwy został już potwierdzony.

Najczęściej jednak trafiamy najpierw do lekarza POZ z pewnymi niepokojącymi objawami, np. długo utrzymującym się i opornym na leczenie kaszlem, wyczutym podczas samodzielnego badania piersi guzkiem czy pojawiającą się w stolcu krwią. Objawy te mogą sygnalizować wiele chorób, niekoniecznie raka.

Dlatego lekarz POZ, aby znaleźć przyczynę, przeprowadza dokładny wywiad, ocenia dolegliwości i zleca niezbędne badania. W ramach pakietu onkologicznego lekarz rodzinny może zlecić więcej badań niż dotychczas, m.in. oznaczenie poziomu hormonów tarczycy, poziomu PSA (przy chorobach prostaty) oraz spirometrię, USG tarczycy, ślinianek, nerek, moczowodów, pęcherza moczowego czy węzłów chłonnych.

Jeżeli przeprowadzony wywiad, badanie pacjenta i wyniki badań wzbudzą wątpliwości onkologiczne, tj. podejrzenie nowotworu złośliwego, lekarz POZ wystawi zieloną kartę. Dokument ten jest jednocześnie skierowaniem do odpowiedniej poradni specjalistycznej.

Co trzeba zrobić?

Aby leczyć się z zieloną kartą, musimy zapisać się do poradni specjalistycznej (np. onkologicznej, urologicznej czy chirurgicznej), która ma umowę z NFZ na realizację pakietu onkologicznego. Listę takich poradni może mieć lekarz POZ lub znajdziemy ją w swoim oddziale NFZ albo na stronie NFZ (zakładka: Szybka Terapia Onkologiczna).

Jeśli w przychodni, gdzie przyjmuje lekarz POZ, jest koordynator wyznaczony w ramach pakietu onkologicznego, to właśnie on może wskazać odpowiednią poradnię specjalistyczną. On też może ustalić dla nas termin wizyty u specjalisty (patrz: ramka poniżej).

Wizyta musi odbyć się w ciągu dwóch tygodni od momentu rejestracji w poradni (nie od chwili wystawienia zielonej karty).

Natomiast w ciągu pięciu tygodni od rejestracji musi zakończyć się u specjalisty diagnostyka wstępna, polegająca na potwierdzeniu lub wykluczeniu raka w badaniu histopatologicznym.

Gdy obecność nowotworu złośliwego nie zostanie potwierdzona, wówczas zielona karta jest zamykana. Jeśli zostanie zdiagnozowany nowotwór złośliwy, rozpoczyna się kolejny etap, tzw. diagnostyka pogłębiona.

Specjalista ma na nią cztery tygodnie, podczas których przeprowadzane są szczegółowe badania. Ich celem jest m.in. określenie typu wykrytego guza, ocena jego umiejscowienia, wielkości oraz ustalenie, czy nie dał już przerzutów.

Lekarz może zlecić specjalistyczne badania, np. mammografię, scyntygrafię, rezonans magnetyczny czy tomografię komputerową.

Co dalej?

Po wykonaniu badań specjalistycznych kierowani jesteśmy do szpitala na szybką ścieżkę terapeutyczną. W ciągu siedmiu dni od przyjęcia do szpitala musi zebrać się konsylium. Często odbywa się ono już w dniu przyjęcia do szpitala.

Konsylium to zespół lekarzy specjalistów, którzy analizują wyniki badań, kwalifikują do leczenia, ustalają plan terapii. W jego skład wchodzą specjaliści, np. onkolog, hematolog (w przypadku nowotworów krwi), radioterapeuta, chemioterapeuta, specjalista chirurgii onkologicznej, a także fizjoterapeuta, psycholog i koordynator opiekujący się chorym. Często pierwszym etapem leczenia jest zabieg operacyjny.

Po nim może zostać zwołane kolejne konsylium, aby dokładnie wyznaczyć następne etapy leczenia, takie jak cykle chemioterapii, radio- lub hormonoterapię. Oczywiście pacjent powinien zaakceptować proponowane leczenie. Jeśli jednak na nie się nie zgodzi, leczony jest już poza pakietem onkologicznym, w normalnym trybie.

Pakiet obejmuje wyłącznie osoby z nowotworem złośliwym. Nie kieruje się tą ścieżką pacjentów ze zmianami o łagodnym charakterze.

Bądźmy czujni!

Im szybciej zmiany nowotworowe zostaną zdiagnozowane, tym skuteczniej możemy je leczyć. Służą temu zarówno badania profilaktyczne, jak i te zlecone przez specjalistę. Wiele też zależy od nas samych. Kobiety np. mogą samodzielnie badać piersi, raz w miesiącu, najlepiej 2–3 dni po miesiączce.

Warto systematycznie oglądać swoją skórę i pojawiające się na niej znamiona – czy nie rosną, nie zmieniają barwy, nie bolą i nie krwawią. Jeśli cokolwiek nas zaniepokoi, zgłośmy się do lekarza. Większą czujność onkologiczną zachowajmy, gdy wśród naszych bliskich zdarzały się zachorowania na jakiegokolwiek raka.

dr n. med. Dorota Piłat, Centrum Medyczne Scanmed w Krakowie

Kim jest koordynator?

Nie jest to lekarz, ale np. pielęgniarka lub ktoś z administracji przychodni lub szpitala.

Osoba ta Jest przewodnikiem chorego. Do jej zadań należy ustalanie terminów badań, wizyt u specjalisty, przyjęcia do szpitala oraz pilnowanie, aby kolejne badania czy zabiegi odbywały się w wyznaczonych dniach.

Koordynator przypomina choremu o planowanym badaniu lub zabiegu. Informuje też, jak się do nich przygotować. Jeśli pacjent nie może się zgłosić do placówki, koordynator powinien o tym wiedzieć, by ustalić nowy termin. Towarzyszy pacjentowi do momentu zakończenia leczenia.

Nowotwór we wczesnym stadium można wykryć wykonując bezpłatne badania przesiewowe.

Warto wiedzieć

Kolonoskopia. To badanie jelita grubego. Dzięki niemu można dokładnie obejrzeć wnętrze jelita grubego i wykryć niezłośliwe zmiany (np. polipy), które mogą przekształcić się w nowotwór. 

Podczas badania można je także usunąć. Osobom po 50. roku życia kolonoskopia zalecana jest raz na 10 lat. Uwaga! Badanie jest bolesne, dlatego powinno się je wykonywać w znieczuleniu.

Mammografia. Wyklucza lub wykrywa zmiany nowotworowe w tkankach piersi. Polega na prześwietleniu tkanek promieniami rentgenowskimi i pokazuje nawet najmniejsze zmiany. Bezpłatna mammografia w ramach badań przesiewowych dotyczy kobiet od 50 do 69 lat.

Cytologia. Pomaga zdiagnozować raka szyjki macicy. Badanie wykonuje ginekolog, pobierając komórki nabłonka z szyjki macicy. Cytologię wykonuje się raz na trzy lata, a przy obciążeniu genetycznym – raz na rok. Ważne! Badać powinny się również panie, które nie są aktywne seksualnie.

W tym czasie powinny odbyć się wszystkie zlecone przez specjalistę w poradni specjalistycznej badania w ramach tzw. diagnostyki pogłębionej, tj. określające stopień zaawansowania choroby nowotworowej.

Czas przeznaczony na diagnostykę onkologiczną wstępną i pogłębioną od momentu zapisania pacjenta do lekarza specjalisty do wystawienia skierowania na leczenie zabiegowe.

Maksymalny czas oczekiwania na pierwszą wizytę u specjalisty, liczony od momentu zarejestrowania pacjenta w poradni specjalistycznej.

Czas na diagnostykę wstępną, potwierdzającą lub wykluczającą obecność nowotworu złośliwego, liczony od rejestracji pacjenta w poradni specjalistycznej.


Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej