Jak dbać o stawy. Badania, objawy, leczenie chorób stawów

Gdy czujesz ból w stawach, zwykle od razu myślisz, że to skutek długiego siedzenia, noszenia za ciężkich toreb, pracy w ogródku... Tymczasem powodów bólu może być znacznie więcej. Niektóre nie przyszłyby ci nawet do głowy. Wiosną dolegliwości mogą się nasilać. Powodem może być np. zmienna pogoda. Warto więc wiedzieć, co może być przyczyną bólu i jak sobie poradzić z problemem, by mieć sprawne i zdrowe stawy na wiosnę i przez cały rok.

Każdy dodatkowy kilogram ponad normę zwiększa obciążenie stawów, nasila zmiany zwyrodnieniowe. Kiedy nadchodzą cieplejsze dni, zwykle zaczynasz więcej czasu spędzać w ogrodzie, pracując często na kolanach. To bywa przyczyną wzmożonego bólu.

Reklama

Czasem wystarczy zmniejszyć masę ciała o 10 kg, by na 10-15 lat została odroczona operacja stawów spowodowana ich zwyrodnieniem. Najlepszym sposobem utrzymania szczupłej sylwetki jest niskokaloryczna dieta i regularne ćwiczenia (dostosowane do upodobań). Jedz 5 posiłków dziennie.

Śniadanie nie powinno mieć więcej niż 200 kcal, drugie śniadanie 150 kcal, obiad 350 kcal, podwieczorek do 100 kcal. Ostatni posiłek w ciągu dnia najlepiej, gdy ma maksymalnie 200 kcal i należy go zjeść 3 godziny przed pójściem spać.

W każdym posiłku powinny znaleźć się węglowodany złożone (pieczywo pełnoziarniste, razowy makaron, brązowy ryż), witaminy i minerały (owoce i warzywa), białko (ryby, mięso, nabiał), tłuszcze (oliwa z oliwek, oleje).

Zwyrodnienie stawów wcześniej czy później czeka większość osób, nawet tych szczupłych, zwłaszcza po skończeniu 40. roku życia. To efekt naturalnego procesu starzenia się organizmu. Powodem choroby zwyrodnieniowej stawów jest uszkodzenie chrząstki stawowej (jej zadaniem jest amortyzowanie ruchów stawu i umożliwienie przesuwania się powierzchni stawowych).

Ból pojawia się podczas ruchu i ustępuje podczas odpoczynku. Dolegliwości są najsilniejsze na początku (tzw. ból startowy), np. podczas wstawania z krzesła. Boli tylko chory staw. Może być on opuchnięty i „trzeszczeć”.

Wiosną mogą częściej dokuczać ci bóle zwyrodnieniowe, ponieważ więcej się ruszasz. Powodem jest także zmienna wiosenna aura. Dolegliwości nasilają się do 12 godzin przed załamaniem pogody. Problemy pojawiają się dlatego, że niskie ciśnienie powoduje nieznaczne zwiększenie ilości płynu stawowego, co skutkuje bólem, opuchnięciem i sztywnością.

Poza tym spadek ciśnienia atmosferycznego oraz chłodny front spowalniają krążenie. Ściany naczyń wolniej kurczą się i rozkurczają, krew i płyny tkankowe rozrzedzają się. Silniej odczuwasz chłód, a zwłaszcza twoje kości i stawy. Gorsze krążenie sprzyja nasilaniu się stanów zapalnych.

Aby złagodzić dolegliwości, możesz stosować ciepłe okłady, np. z siemienia lnianego (trzy łyżki siemienia lnianego wsyp do garnuszka, zalej taką ilością wody, by przykryć nasiona. Doprowadź do wrzenia, zmniejsz ogień i gotuj 5 minut. Przestudź. Bolący staw przykryj gazą, obłóż siemieniem, obwiąż luźno folią i bandażem. Pozostaw na 2-3 godziny). Regularne ćwiczenia są niezbędne, by zapewnić ruchomość stawów. Możesz przyjmować preparaty z kolagenem, który wpływa korzystnie na stan chrząstki stawowej.

Wiosną wiele osób przeżywa nasilony stres związany ze zmianą pory roku. Jeśli trwa on długo, zwiększa napięcie mięśni i przeciąża stawy. W sytuacjach stresowych nadnercza wydzielają zwiększoną ilość hormonów kortykosteroidowych. To powoduje pogorszenie przepuszczalności naczyń włosowatych, ukrwienia stawów i mniejsze wytwarzanie kwasu hialuronowego, który jest ważnym elementem składowym płynu stawowego. Stąd bóle.

Zastosuj ćwiczenia relaksacyjne. Usiądź wygodnie na krześle lub połóż się na materacu. Ręce załóż za głowę, łokcie jak najbliżej tułowia. Wyciągnij nogi jak najdalej, obciągnij palce stóp. Napręż mięśnie nóg i napnij mięśnie brzucha, weź głęboki wdech nosem i wstrzymaj oddech, licząc do 10. Zrób wydech, powoli wypuszczając powietrze ustami. Rozluźnij mięśnie. Powtórz co najmniej 10 razy.

Systematycznie ćwicz

1. Usiądź w tzw. siadzie płotkarskim – prawa noga wysunięta w przód, lewa ugięta w kolanie i odciągnięta w bok. Nogi tworzą kąt prosty). Chwyć dłońmi (lub tylko staraj się) prawą stopę i wykonaj powoli 10 skłonów. Następnie wykonaj to samo ćwiczenie z wyprostowaną lewą nogą.

2. Uklęknij. Lewą nogę wysuń w bok, wyprostuj w kolanie. Lewą ręką chwyć nogę poniżej kolana. Prawą unieś nad głową. Wykonaj bardzo powoli 5 skłonów w bok. Potem powtórz to samo ćwiczenie z wysuniętą w bok prawą nogą.

3. Usiądź po turecku. Lewą stopę postaw za prawym kolanem. Unieś kolano, obejmij splecionymi dłońmi i przyciągaj je do piersi. Wytrzymaj 5 sekund, opuść kolano. Powtórz dziesięć razy. Wykonaj to samo ćwiczenie, tym razem obejmując prawe kolano.

Ćwiczenia wykonuj powoli, bez szarpania, (silne pogłębianie, szarpanie nie sprawi, że ćwiczenie będzie skutecz niejsze). Każdy milimetr nowego zakresu ruchu (np. skłonu) powinien być łączony z rozluźnieniem ciała, np. wydechem.

Konsultacja Bartłomiej Gajowiec, fizjoterapeuta

Jak są zbudowane stawy?

Staw to połączenie dwóch lub więcej końców kości. Końce te pokryte są specjalną tkanką – chrząstką stawową. Umożliwia ona gładkie przesuwanie kości i chroni je przed ścieraniem. Staw otoczony jest torebką stawową.

Jest ona wyścielona od wewnątrz błoną maziówkową (tzw. synowium). Torebkę stawową wypełnia płyn stawowy produkowany przez tę błonę. Końce kości połączone są więzadłami przebiegającymi wewnątrz i na zewnątrz stawu.

Ekspert: Kiedy można leczyć się samemu, a kiedy do lekarza?

Dr n. med. Tomasz Blicharski, specjalista ortopeda Lubelskie Centrum Diagnostyczne

Ból stawów można niekiedy łagodzić domowymi sposobami. Trzeba jednak wiedzieć, kiedy tego robić nie wolno, a trzeba umówić się ze specjalistą na wizytę.

Oto najpopularniejsze sposoby na ból stawów. Kiedy je stosować, a kiedy sobie darować.

Okłady borowinowe są wskazane, kiedy ból jest przewlekły. Nie wolno ich stosować, gdy ból jest silny. Zimne okłady pomogą, jeśli staw jest gorący. Nie przyda się, gdy nie ma obrzęku i zaczerwienienia. Gimnastyka i energiczny marsz zalecany jest w razie niezbyt nasilonego bólu. Lepiej z nich zrezygnować, gdy w trakcie ćwiczeń ból przybiera na sile. Leki (np. Ibuprom, Voltaren) można zażyć, gdy ból jest nagły i bardzo silny. Nie mogą ich brać wrzodowcy.

Info: Jakie zabiegi fizjoterapeutyczne najlepiej pomogą?

Jeśli ból stawów jest objawem choroby (np. RZS, choroby zwyrodnieniowej stawów), konieczne jest odpowiednie leczenie.

Rehabilitacja jest ważną częścią terapii, wspomaga leczenie farmakologiczne i często decyduje o odzyskaniu sprawności.

Masaż ma za zadanie zmniejszenie sztywności i napięcia mięśni, poprawę miejscowego krążenia krwi. Może być klasyczny, wodny lub z przyrządami. Leczenie uzdrowiskowe – podczas pobytu w uzdrowiskach przeprowadza się różne zabiegi. Wykorzystuje się klimat, naturalne substancje lecznicze źródeł, np. wody z solami mineralnymi, borowinę. Termoterapia (wysoka lub niska temperatura) zmniejsza ból, rozluźnia mięśnie, działa przeciwzapalnie.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Świat & Ludzie

Zobacz również

  • Niespokojne nogi

    Nie możesz spać, bo wciąż ruszasz nogami? Przyczyną może być niedobór żelaza, niewydolność nerek czy cukrzyca. Jednak w 50 proc. objawy związane są z układem nerwowym. więcej