Jak chronić wątrobę przed chorobami?

Jest jednym z najważniejszych organów wewnętrznych – przetwarza, magazynuje i oczyszcza. Sprawdź, co zrobić, by nie dopuścić do jej stłuszczenia i marskości.

Mamy skłonność do myślenia, że problemy z wątrobą mają tylko ludzie prowadzący niezdrowy tryb życia, objadający się, nadużywający alkoholu... Tymczasem to nie do końca prawda.

Można zachorować także z innych powodów, które nie mają nic wspólnego ze szkodliwymi nawykami.

Reklama

Gdy wątroba ulega stłuszczeniu lub marskości, gorzej wywiązuje się ze swoich zadań. A są one bardzo ważne: pomoc w trawieniu tłuszczów, przetwarzanie pokarmu na energię, magazynowanie witamin, minerałów oraz tzw. glikogenu, oczyszczanie organizmu z toksyn, pomoc w utrzymaniu właściwej ciepłoty ciała.

Oto rady, które w każdej sytuacji pomogą zatroszczyć się o nią zapobiegawczo i leczniczo.

Co może zagrozić na co dzień organowi

● Nieleczona cukrzyca

Niebezpieczny jest zarówno I, jak i II typ. Gdy glukoza jest źle przyswajana przez komórki organizmu i duża jej ilość zostaje we krwi, trafia ostatecznie do wątroby. Jest tam przechowywana pod postacią tzw. glikogenu.

Nadmiar tego składnika powoduje zwyrodnienie komórek organu (tzw. hepatocytów) i jego marskość. Ale to nie koniec zgubnych skutków cukrzycy.

Choroba przyczynia się także do złego trawienia tłuszczów. Podobnie jak glukoza, gromadzą się one w hepatocytach, co prowadzi do stłuszczenia organu.

● Leki stosowane w dużych dawkach lub przez długi czas

Zaszkodzić mogą m.in.: przeciwbólowy i przeciwgorączkowy paracetamol, hormonalne estrogeny, antyarytmiczny amiodaron oraz przeciwgruźliczy izoniazyd.

● Nadpsute pokarmy

Występują w nich groźne dla wątroby aflatoksyny – nie tylko w plamce pleśni, ale w całym produkcie.

Niebezpieczni wrogowie: wirusy powodujące zapalenie

● Najgroźniejsze dla wątroby są 3 wirusy: hepatitis A virus (HAV), hepatitis B virus (HBV) i hepatitis C virus (HCV). Spośród nich za najbardziej szkodliwy jest uznawany ten ostatni.

Nie można się przeciwko niemu zaszczepić, a stan zapalny, który wywołuje, jest najpoważniejszy i może doprowadzić do marskości, a nawet raka wątroby.

● Na zakażenie wirusem zapalenia wątroby mogą wskazywać: objawy grypopodobne, zmęczenie, ciemnożółte zabarwienie moczu.

Po czym rozpoznać, że dzieje się coś niedobrego?

● Pojawia się uczucie ciągłego zmęczenia

Ponieważ wydaje się całkiem „zwyczajnym” objawem, często bywa lekceważone. A nie powinno, bo to jedna z najwcześniejszych oznak marskości wątroby!

Specjaliści uczulają, by nigdy nie bagatelizować przewlekłego zmęczenia i na wszelki wypadek zgłaszać je lekarzowi rodzinnemu. Jest ono skutkiem gorszej filtracji krwi przez wątrobę.

Gdy krew pozostaje zanieczyszczona (np. zbędnymi produktami przemiany materii), gorzej doprowadza tlen i składniki odżywcze do komórek – słabniemy, spada nasza wydolność, szybko się męczymy, mamy też zły nastrój.

● Pogarsza się sen

Niedomagająca wątroba potrzebuje więcej czasu na wywiązanie się ze swoich zadań (np. detoksykacji organizmu). Dlatego nie odpoczywa w nocy, tak jak inne organy, tylko pracuje. Może to być przyczyną niespokojnego snu i nieoczekiwanych pobudek.

● Słabnie apetyt, występują: uczucie ciężaru i bólu w nadbrzuszu, wzdęcia, odbijanie

Stłuszczona lub marska wątroba produkuje mniej kwasów żółciowych. Pokarmy są gorzej trawione, powstaje więcej gazów w przewodzie pokarmowym i dochodzi do wzdęć oraz odbijania.

Pojawia się także niechęć do jedzenia. Powiększona wątroba może uciskać sąsiadujące narządy – stąd uczucie ciężaru i bólu w nadbrzuszu. Dolegliwości nasilają się po posiłku.

● Dokucza świąd skóry

Jest następstwem podrażnienia przez tzw. transaminazy (enzymy wątrobowe) i bilirubinę (fizjologiczny barwnik) zakończeń nerwowych znajdujących się w skórze.

Ilość tych drażniących substancji zwiększa się, gdy wątroba źle pracuje (wskutek stłuszczenia lub marskości). Świąd może dokuczać także w nocy i dodatkowo utrudniać sen.

● Skóra staje się blada, woskowata lub żółtawa

Przyczyną jest barwnik bilirubina, który, zamiast zostać odfiltrowany z krwi, przedostaje się razem z nią do skóry. Warto pamiętać, że nie u wszystkich osób z chorą wątrobą występuje żółtaczka.

● Łatwo o siniaki

Dochodzi też do krwawień z nosa i dziąseł, a także powstawania „gwiaździstych” pajączków (tzw. wątrobowych) na twarzy, klatce piersiowej i dłoniach. Przyczyną jest niedobór pewnych białek niezbędnych układowi krzepnięcia.

● Pojawiają się zaburzenia hormonalne

U kobiet występują: nieregularne miesiączki, a także wzrost owłosienia na twarzy i przedramionach.

U mężczyzn: bolesne powiększenie gruczołów piersiowych, utrata owłosienia pachowego, zanik jąder, spadek libido. To skutki gorszego przetwarzania hormonów przez wątrobę.

Jakie badania może zalecić lekarz?

● Test krwi na stężenie enzymów wątrobowych AST i ALT (refundowany przez NFZ ze skierowaniem od lekarza poz) – pokazuje jak pracuje wątroba. Podwyższony wynik (zwłasza pow. 100) może ostrzegać np. o stłuszczeniu.

● Test krwi na obecność przeciwciał przeciwko wirusowi HCV (nierefundowany przez NFZ, koszt 30–40 zł.). W razie ich wykrycia nie należy wpadać w panikę. A to dlatego, że taki wynik świadczy jedynie o tym, że osoba miała kontakt z wirusem. Nie oznacza jednak, że wirus nadal znajduje się we krwi i szkodzi wątrobie.

● Badanie HCV RNA metodą PCR (nierefundowane, koszt to ok. 125 zł.) jest bardziej szczegółowe. Pozwala ustalić, czy wirus HCV rzeczywiście występuje w organizmie.

● USG brzucha (refundowane ze skier.) – pokazuje, czy nie ma zmian w budowie organu.

To warto wiedzieć

● Gdy wątroba jest zdrowa, składa się z tysięcy komórek (tzw. hepatocytów) pogrupowanych w tzw. zraziki. Do każdej komórki dociera krew, która dostarcza jej m.in. substancji odżywczych. Dzięki temu wątroba jest odporna na zadawane jej „ciosy” np. przez leki (posiada dużą tzw. rezerwę czynnościową).

● Przy stłuszczeniu i marskości organ zmienia swoją budowę. Hepatocyty zostają odgrodzone od naczyń krwionośnych pasmami przerośniętej tkanki łącznej. Nie dociera do nich krew ze składnikami odżywczymi.

Zmieniają się w tzw. guzki regeneracyjne. Wątroba ulega zwłóknieniu i jest niedokrwiona. Coraz mniejsza część organu jest zdolna do pracy (staje się on niewydolny).

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Naj

Zobacz również