Jajniki pod czujnym nadzorem

Ginekolog powiedział mojej córce, że choruje na jajniki policystyczne. Co to właściwie oznacza, bo Ania nie zrozumiała słów lekarza. Czy jej choroba jest uleczalna?

Reklama

Zespół policystycznych jajników (PCOS – Polycystic Ovary Syndrome), nazywany też wielotorbielowatością jajników, jest jedną z najczęstszych chorób ginekologicznych. Eksperci szacują, że cierpi na nią aż 10 procent Polek.

PCOS jest wynikiem zaburzeń gospodarki hormonalnej. Jajniki produkują wtedy zbyt dużo męskich hormonów płciowych (androgenów), czego skutkiem są cykle bezowulacyjne. Podczas cyklu miesięcznego dochodzi wprawdzie do wzrostu pęcherzyka Graffa (tu znajduje się komórka jajowa), ale nie zostaje ona z niego uwolniona do jajowodu. Pęcherzyk obumiera, tworząc na jajniku małą cystę (torbiel). Gdy powtarza się to co miesiąc, torbieli jest coraz więcej, wskutek czego jajniki powiększają się.

PCOS koniecznie trzeba leczyć, bo może powodować nie tylko trudności z zajściem w ciążę, ale zaburzenia w metabolizmie cukru i tycie.

Rosną mi grube włoski na brodzie i brzuchu, ostatnio sporo przytyłam. Koleżanka mówi, że muszę iść do ginekologa, bo mogę mieć poważny problem z jajnikami. Jakie badania powinnam zrobić?

Twoje objawy rzeczywiście mogą wskazywać na zespół jajników policystycznych. Schorzenie to ginekolog rozpoznaje zwykle podczas badania USG. W opinii ekspertów nie jest ono jednak wystarczające.

Zgodnie z tzw. definicją rotterdamską diagnoza PCOS może być postawiona tylko wówczas, gdy: po pierwsze – kobieta nie jajeczkuje lub owulacje są rzadkie; po drugie – występuje co najmniej 12 powiększonych pęcherzyków wielkości powyżej 10 cm3; po trzecie – badania biochemiczne wykazują podniesiony poziom androgenów i insuliny, a także zbyt wysokie stężenie LH.

Jak więc wi dać, powinnaś zrobić badania krwi i oznaczyć stężenie tych hormonów. Kryteria dodatkowe, wskazujące na PCOS, to nieregularne cykle miesiączkowe lub ich brak, niepłodność, hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie ciała (na twarzy, brzuchu, udach, pośladkach).

O PCOS mogą świadczyć również nadmiar tkanki tłuszczowej w dolnej części tułowia, łysienie androgeniczne (zakola), trądzik lub łojotok, ciemne plamy pod pachami (rogowacenie ciemne), częste bóle w rejonie miednicy.

Bolał mnie brzuch po jednej stronie, a badania wykazały torbiel jajnika i przypuszczalnie czeka mnie operacja. Czy to to samo, co jajniki policystyczne, na które choruje moja siostra?

Raczej nie. Torbiele powstają często i mogą tworzyć się z różnych powodów. Torbiele tworzą się niekiedy, gdy wskutek wahań hormonalnych pęcherzyk Graffa nie pęka. Przyczyną ich powstawania może być też ciałko żółte, które po wytworzeniu się pęcherzyka Graffa powinno zaniknąć. Gdy tak się nie stanie, roz wija się z niego torbiel.

Na szczęście pojedyncze torbiele często samoistnie wchłaniają się po kilku miesiącach. Jeśli nie, lekarz może zaordynować leczenie hormonalne, które jest zwykle skuteczne.

Najbardziej niebezpieczne są torbiele spowodowane endometriozą. Błona śluzowa wyścielająca macicę przemieszcza się wówczas w jamie brzusznej. Może np. rozwijać się na jajniku i powodować powstawanie torbieli z krwią. Przypuszczalnie tak może być w Twoim przypadku, stąd konieczność jak najszybszego zabiegu chirurgicznego. Jej pęknięcie mogłoby spowodować groźne skutki.

Podobno wzdęcia i zaparcia mogą mieć związek z chorobą jajników. Czy to rzeczywiście możliwe?

Tak. O ile małe torbiele mogą nie powodować żadnych objawów, duże rzeczywiście sprzyjają bólom brzucha, wzdęciom, zaparciom, a także częstemu oddawaniu moczu. Torbiel np. wielkości grejpfruta może uciskać okoliczne tkanki lub utrudniać pracę jelit. Stąd np. wiatry i trudności z wypróżnianiem. Objawy gastryczne mogą też być jedynym symptomem rozwijającego się raka jajnika.

Na wszelki wypadek warto więc zgłosić się do ginekologa, zrobić badanie ultrasonograficzne i oznaczyć we krwi poziom ważnego markera CA125. Jego wzrost może świadczyć o poważnym stanie zapalnym lub nowotworze.

Parę miesięcy temu leczyłam ropień zęba, a teraz zapalenie jajników. Lekarz mówi, że obie choroby mają ze sobą związek. Jaki?

Bakterie mogą być wraz z krwią przenoszone do innych organów. Często np. zdarza się, że zapalenie migdałków, dziąseł czy ropień zęba powoduje po kilku dniach czy tygodniach np. ostrą lub przewlekłą infekcję wyrostka robaczkowego czy właśnie, jak w Twoim przypadku, zapalenie jajników.

Objawami choroby są bóle brzucha, stan podgorączkowy, czasem mdłości. W tym przypadku jedynym skutecznym leczeniem jest antybiotykoterapia.

Zdarza się, że zapalenie jajników nie powoduje wyraźnych objawów, dlatego należy się regularnie badać u ginekologa. Nieleczone stany zapalne mogą bowiem prowadzić do rozwoju raka czy powstawania bolesnych zrostów w jamie brzusznej.

Skończyłam 49 lat i chcę odstawić pigułkę antykoncepcyjną. W jaki sposób można sprawdzić, czy jeszcze mogę zajść w ciążę?

Jeśli po odstawieniu tabletek przez 18 miesięcy miesiączka nie pojawia się, oznacza to najczęściej, że owulacja zanikła i ciąża nie jest możliwa. Aby wcześniej zyskać pewność, zrób domowy test na menopauzę (wykrywa charakterystyczne białko w moczu), ewentualnie badania hormonalne.

We krwi oznacza się poziom gonadotropin: FSH (folitropiny) i LH (lutropiny). Możesz też zgłosić się na USG do ginekologa. Sprawdzi on, czy w jajnikach są pęcherzyki, w których dojrzewa jajeczko, czy też są już w fazie zanikania.

Mam w bliskiej rodzinie przypadek złośliwego guza jajnika. Jak mogłabym sprawdzić, czy mnie również grozi ten nowotwór?

By sprawdzić, czy rzeczywiście jesteś w grupie ryzyka, zgłoś się na badania genetyczne (ze skierowaniem od lekarza rodzinnego idź do poradni genetycznej). Z krwi lub śliny oznacza się mutacje genu BRCA1 i BRCA2. Mutacje te podnoszą ryzyko zachorowania na raka jajnika aż o 50%, dlatego, gdy testy genetyczne je wykażą, powinnaś zgłaszać się na badania kontrolne do ginekologa – co rok przed 35. rokiem życia, a potem co pół roku. Jeśli obawiasz się, że już możesz być chora, wykonaj badania krwi, by oznaczyć stężenie markera CA125.

Nie chcesz chorować? Uważaj na tłuste przysmaki

Naukowcy z Cancer Research Center w USA dowiedli, że niskotłuszczowa dieta zapobiega rakowi jajników.

W badaniu wzięło udział 20 tys. kobiet stosujących niskotłuszczową dietę i 30 tys. pozostałych. Okazało się, że po 8 latach u kobiet spożywających mniej tłuszczu ryzyko raka jajnika spadło. Eksperci zalecają paniom zmniejszenie ilości tłuszczu w diecie o 20%, a więcej posiłków bogatych w warzywa.

Ekspert dr Monika Kiliańska, ginekolog.

Schorzenia jajników mogą nie wywoływać dolegliwości i są trudne w diagnozowaniu. Ważne jest badanie ginekologiczne i USG.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Na żywo

Zobacz również