Jajniki badaj, nawet gdy nie bolą

Schorzenia jajników mogą latami przebiegać bez objawów, czasem świadczą o nich zakłócenia cyklu. Wczesne wykrycie guzka czy torbieli daje ogromną szansę na wyleczenie.

Sygnałem ostrzegawczym jest powiększenie brzucha czy obwodu w talii. Jesz tyle samo, jesteś aktywna, więc dlaczego dżinsy tak cisną? Tego objawu nie lekceważ, może być bowiem wywołany przez rozwijający się guz jajnika czy otrzewnej.

Reklama

Ale na badania idź również wtedy, gdy nie masz najmniejszych powodów do niepokoju. Które z nich są najważniejsze w diagnostyce jajników?

1. Klasyczne badanie ginekologiczne Pozwala ocenić budowę anatomiczną dróg rodnych oraz rodzaj wydzieliny, zwłaszcza śluz szyjkowy. Gdy jest nieprawidłowy, to wskazówka, że w obrębie narządów rodnych dzieje się coś niepokojącego. Badanie palpacyjne też jest istotne – lekarz uciska brzuch, by stwierdzić, czy wielkość i kształt jajników i jajowodów nie odbiega od normy (łatwo wyczuje powiększony jajnik).

2. USG transwaginalne Lekarz ocenia budowę jajników, może też wykryć zakłócenia w ich pracy (np. brak jajeczkowania uniemożliwiający zajście w ciążę). Dzięki USG można również wykryć torbiele i guzki jajników. Tradycyjne USG – przez powłoki brzuszne – wykonuje się u kobiet w ciąży, dziewic oraz pań niewyrażających zgody na badanie transwaginalne (przezpochwowe).

3. Kiedy na tomografię? Badanie promieniami rtg wykonane w wielu przekrojach umożliwia najdokładniejszą diagnostykę jajników. Można np. wykryć guzek o średnicy ok. 1 cm. Tomografię zleca się w przypadku, gdy USG nie daje jednoznacznej odpowiedzi, czy zmiana na jajniku ma charakter niepokojący. Także wtedy, gdy zdiagnozowano nowotwór i należy ocenić stopień jego zaawansowania (od tego zależy leczenie – niekiedy chemioterapię podaje się przed operacją).Tomografia komputerowa może być też badaniem uzupełniającym USG u pań otyłych, u których USG bywa niemiarodajne.

4. Marker nowotworowy Badanie krwi na antygen CA-125 zwykle wykonuje się przy podejrzeniu raka jajnika. U 80 proc. kobiet z tym nowotworem marker jest podwyższony. Test CA-125 robi się też w trakcie leczenia raka. Spadek poziomu markera świadczy o tym, że jest ono skuteczne. Podwyższone wartości CA-125 mogą występować również u zdrowych kobiet (norma wynosi od 35 do 65 U/ml) albo cierpiących z powodu endometriozy, mięśniaków, zapalenia płuc lub trzustki.

5. Kiedy badać geny? Wskazaniem do testu genetycznego są zachorowania na raka jajnika (i piersi) w rodzinie. Zbadanie, czy masz wadliwe geny BRCA1, BRCA2 jest wówczas absolutnie konieczne. Dzięki wykryciu niebezpiecznej mutacji można zastosować wczesną profilaktykę. Robi się częste tomografie jajników i bada markery, co umożliwia wykrycie raka we wczesnym stadium i szybkie leczenie.

Na stole operacyjnym

Gdy ginekolog podejrzewa endometriozę lub zmiany guzkowate w obrębie podbrzusza (także gdy pojawiają się bóle niewiadomego pochodzenia), badania obrazowe nie zawsze umożliwiają postawienie stuprocentowej diagnozy.

Robi się wówczas laparoskopię zwiadowczą. Przez otworki w powłokach brzusznych chirurg wprowadza narzędzia i kamerę. Sprawdza stan jajników, strukturę tkanek, budowę. Można też pobrać wycinki do badania histopatologicznego.

Laparoskopii diagnostycznej nie można wykonać u kobiet w ciąży powyżej pierwszego trymestru, a ponadto u osób z chorobami płuc oraz znaczną otyłością.

dr Anna Kiliańska, ginekolog:

Każdą zmianę w rejonie brzucha traktuj poważnie, nawet sygnały pozornie niezwiązane z problemami ginekologicznymi. Symptomem rozwijającego się guza czy torbieli na jajniku lub w jajowodzie może być pojawienie się objawów niestrawności – biegunki, gazy, zaparcia.

USG jajników rób w sprawdzonych gabinetach mających certyfikaty Polskiego Towarzystwa Ultrasonograficznego.

Każdą diagnozę potwierdź u innego lekarza, zwłaszcza jeśli w grę wchodzi decyzja o zabiegu chirurgicznym.

Badania obrazowe nie zawsze pozwalają postawić diagnozę. Wówczas konieczna jest laparoskopia

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Na żywo

Zobacz również

  • Tak objawia się zaćma

    Jest tak powszechną chorobą, że uważa się ją za naturalną konsekwencję procesu starzenia. Rozwija się powoli i bezboleśnie przez lata. więcej