Hirsutyzm. Jak sobie radzić z niechcianymi włoskami?

Owłosienie u pań w nietypowych miejscach to skutek zaburzeń hormonalnych lub chorób nadnerczy i jajników.

Reklama

Do mojego gabinetu przyszła pani Zofia (46 ). Powiedziała mi, że jej problemem jest ciemne owłosienie w nietypowych dla kobiety miejscach tj. nad górną wargą i na brodzie, między piersiami, na podbrzuszu, do linii pępka i na udach.

Wizytę u lekarza doradziła jej pani w gabinecie świadczącym usługi depilacyjne. Uświadomiła pani Zofii, że trzeba zacząć od poznania przyczyny problemu, bo nadmierne owłosienie może być nie tylko kwestią estetyczną, ale też zdrowotną. Po wykonaniu badań okazało się, że przyczyną kłopotów mojej pacjentki było zbyt wysokie stężenie prolaktyny.

Przepisałam więc leki normujące poziom tego hormonu. Wyjaśniłem, że cierpi na hirsutyzm, czyli owłosienie typu męskiego. Dodałem, że na pewnych etapach życia zmiany owłosienia są zupełnie naturalne i mają podłoże fizjologiczne, np. w czasie dojrzewania, podczas ciąży czy po menopauzie. U wielu kobiet pojawia się wtedy wyrazisty zarost np. nad górną wargą. Dzieje się tak, gdy zanika produkcja żeńskich hormonów płciowych, tj. estrogenów, co prowadzi do zaburzonej proporcji hormonów męskich i żeńskich w organizmie.

Zdarza się też, że jest to zjawisko samoistne, wynikające z tego, że mieszki włosowe nadmiernie reagują na obecność androgenów, tj. męskich hormonów płciowych. To tzw. hirsutyzm idiopatyczny, będący, jak sądzą lekarze, wynikiem predyspozycji genetycznej.

Hirsutyzm może też być skutkiem przyjmowania niektórych leków, m.in. steroidów czy niektórych leków przeciwpadaczkowych, a także zaburzeń cyklu płciowego, wywołanych przez niewłaściwy tryb życia, na przykład wyniszczenia organizmu wskutek anoreksji.

Jednak najczęstszą przyczyną tej choroby jest nadmiar prolaktyny, hormonu, który jest produkowany w przysadce mózgowej. Hamuje wydzielanie hormonów płciowych, co objawia się głównie nieregularnymi miesiączkami.

Innym hormonem, który może być przyczyną problemów, jest tyreotropina (TSH) – za wysokie stężenie tego hormonu często świadczy o niedoczynności tarczycy. Zdarza się, że męskie owłosienie u pań może też wskazywać na złą pracę nadnerczy.

Częstą przyczyną tego są guzy nadnerczy. Powodem nadmiernego owłosienia mogą być również choroby jajników. Zespół policystycznych jajników (PCOS) charakteryzuje się nieprawidłowością w dojrzewaniu komórek jajowych (oocytów), które nie dojrzewają w pełni i nie dochodzi do powstania komórki jajowej i ciałka żółtego.

Na powierzchni jajnika tworzą się torbiele. Częstym objawem choroby jest też nadwaga oraz insulinooporność u osób chorujących na cukrzycę.

Samo usuwanie owłosienia np. przez depilację laserową, nie da trwałej poprawy, jeśli nie usunie się przyczyny tego zjawiska. Aby ją zdiagnozować, wykonuje się badania stężenia hormonów, m.in. testosteronu, DHEAS, prolaktyny, tyreotropiny, estrogenów, hormonu luteinizującego (LH) i folikulotropowego (FSH), a także badania obrazowe, czyli USG lub tomografię np. nadnerczy, głowy, jajników itp.

Jeżeli uda się wykryć chorobę będącą przyczyną hirsutyzmu, konieczne jest odpowiednie leczenie – na przykład stosowanie hormonów tarczycy w niedoczynności tarczycy czy leków hamujących wydzielanie prolaktyny w hiperprolaktynemii. Ponadto możliwe jest leczenie objawowe – podawanie tabletek hormonalnych, np. dwuskładnikowych zawierających estrogen i progestagen lub leków o działaniu antyandrogennym.

U niektórych pacjentek włącza się leczenie chirurgiczne, np. gdy istnieje konieczność usunięcia guza nadnerczy, jajnika czy przysadki mózgowej. W leczeniu hirsutyzmu idiopatycznego, stosuje się m.in. leki antykoncepcyjne. Hamują one powstawanie DHT tj. dihydrotestosteronu, który przekształca się w skórze w testosteron i odpowiada na nadmierną reakcję mieszków włosowych.

Warto wiedzieć

W zapobieganiu temu zjawisku pomaga dieta. Jedzmy więcej białka i błonnika, a mniej cukru.

Białko i błonnik. Białko stabilizuje poziom cukru uwalnianego z węglowodanów do krwi, dlatego powinniśmy je jeść w każdym posiłku. Najlepiej chude mięso i ryby, chudy nabiał czy warzywa strączkowe.

Równie ważny jest błonnik, który spowalnia uwalnianie się glukozy w przewodzie pokarmowym, a poza tym wypełnia żołądek. Dobrym źródłem błonnika są m.in. warzywa i otręby pszenne.

Mniej węglowodanów. To one sprzyjają tyciu i podnoszą poziom glukozy we krwi. Węglowodany proste, czyli białe pieczywo, ryże i makarony zastąpmy pełnoziarnistymi, złożonymi.

Zrezygnujmy ze słodyczy. Warto wybierać produkty o niskim indeksie glikemicznym. Wskaźnik IG klasyfikuje produkty na podstawie glikemii poposiłkowej, czyli ich wpływu na poziom glukozy we krwi w 2-3 godziny po ich spożyciu.

Waga. Spadek wagi zmniejsza ryzyko insulinooporności, sprzyjające hirsutyzmowi. Im większy procent tkanki tłuszczowej w organizmie – w stosunku do masy mięśniowej – tym większa insulinooporność. I odwrotnie: im większa insulinooporność, a w konsekwencji hiperinsulinomia (nadmierne wytwarzanie insuliny przez trzustkę), tym trudniej schudnąć, ponieważ ona powoduje wzmożony apetyt zwłaszcza na produkty o wysokiej zawartości węglowodanów.

Jak je usuwać?

Golenie lub depilacja kremami nie sprawdzają się w usuwaniu niechcianych włosów. Zabieg ten likwiduje tylko łodygi włosa, a nie jego cebulki. Jakie są inne możliwości?

Wosk lub depilator. Usunięcie włosa razem z cebulką, czyli epilacja, wymaga użycia depilatora lub wosku.

Fotoepilacja laserowa. Zabieg ten powoduje podgrzanie włosa do temperatury 70°C i jego trwałe spalenie. Najlepsze efekty występują przy ciemnych grubych włosach. Im więcej barwnika, tym lepiej.

Laser. Użycie lasera trwale niszczy włosy. Zabieg należy jednak powtarzać kilkakrotnie: od 5 do 10 razy. Efekty są widoczne zwykle po trzecim zabiegu.

Gdy winne są hormony...

Tak jak u mężczyzn występują żeńskie hormony płciowe, tak u każdej kobiety można stwierdzić obecność męskich hormonów.

Gdy mamy zbyt niski poziom męskich hormonów płciowych, obniża nam się libido i pogarsza samopoczucie. Gdy mamy wysoki, nabieramy męskich cech, czyli mocnego owłosienia w nietypowych miejscach i mamy problemy z trądzikiem. Czasem może też dojść do obniżenia głosu, łojotoku, zaniku miesiączki, powiększenia łechtaczki i warg sromowych, zmniejszenia piersi i macicy. To zjawisko nabierania cech męskich przez kobiety nosi nazwę wirylizacji.

Nadmiar prolaktyny

Prolaktyna to hormon, którego nadmiar bezpośrednio nie wywołuje hirsutyzmu, ale zmniejsza wydzielanie hormonów jajnikowych, a w rezultacie zwiększa ilość androgenów wydzielanych przez nadnercza. To z kolei powoduje nadmierne owłosienie.

Przyczyną wysokiego stężenia prolaktyny może być przewlekły stres, niewydolność nerek, nadczynność tarczycy, objawiająca się zmniejszoną potliwością, tyciem, szorstkością i suchością skóry. Winowajcą może być też gruczolak przysadki mózgowej, ale wtedy mogą nam towarzyszyć czasami bóle głowy.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Zobacz również

  • Niespokojne nogi

    Nie możesz spać, bo wciąż ruszasz nogami? Przyczyną może być niedobór żelaza, niewydolność nerek czy cukrzyca. Jednak w 50 proc. objawy związane są z układem nerwowym. więcej