Grypa! I co dalej? Powikłania po infekcji

Zapalenie gardła, zatok czy oskrzeli to najmniej groźne powikłania pogrypowe. Skutkiem nieleczonej czy źle leczonej infekcji może być także poważne zapalenie mięśnia sercowego czy niedowład mięśni. Wirus, który wywołuje tę chorobę, przedostaje się do wielu tkanek i narządów. Może je uszkadzać.

W sezonie jesienno-zimowym grypa to dość powszechna infekcja. Dla- tego wiele osób nie uważa jej za groźną; traktuje ją jako rodzaj silnego przeziębienia. Tymczasem z jej powodu średnio co minutę umiera na świecie jedna osoba.

Reklama

Grypa nie jest jedynie infekcją układu oddechowego, jak przeziębienie. To choroba ogólnoustrojowa. Powikłania, jakie może spowodować, dotyczą różnych narządów. Mogą np. obejmować drogi oddechowe, układ nerwowy, serce, układ moczowy, nerki, a także mózg.

Na powikłanie pogrypowe narażony jest każdy, kto zachorował na grypę. Najbardziej jednak osoby z osłabioną odpornością, z chorobami przewlekłymi, po 65. roku życia, dzieci. Wirus grypy zaostrza przebieg schorzeń, które już mamy. Ich objawy znacznie się nasilają, może dojść do uszkodzenia i niewydolności osłabionych narządów.

Z badań wynika, że u osób z chorobami sercowo-naczyniowymi grypa zwiększa nawet trzykrotnie ryzyko zawału serca. Chorujący na cukrzycę mają sześciokrotne większe prawdopodobieństwo leczenia szpitalnego z powodu grypy w trakcie epidemii tej choroby niż osoby zdrowe. A ich ryzyko zgonu z powodu zapalenia płuc po grypie jest trzykrotnie większe. Skutki grypy szczególnie dotkliwie odczuwają chorzy na astmę i przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP). Może dojść u nich do groźnej dla życia narastającej niewydolności oddechowej.

O ile zdrowe osoby mogą samodzielnie kurować się w domu podczas grypy, to chorujący przewlekle od początku infekcji powinni być pod kontrolą lekarza. Powikłania mogą dać znać o sobie już w trakcie samej infekcji, po 3-5 dniach jej trwania. Zwykle jednak odzywają się 2-3 tygodnie po chorobie. Najczęstszymi i zwykle najmniej groźnymi są nadkażenia bakteryjne.

Wirus grypy osłabia odporność organizmu

W pierwszej kolejności uszkadza komórki nabłonka wyściełającego drogi oddechowe, co toruje drogę innym drobnoustrojom i łatwo dochodzi wtedy do wtórnych infekcji. Niegroźne dotąd bakterie bytujące w naszych drogach oddechowych zaczynają się niekontrolowanie namnażać. Słaby organizm poddaje się praktycznie bez walki. W ten sposób w przebiegu grypy może rozwinąć się zapalenie gardła, krtani, migdałków, zatok, nosa, ucha, oskrzeli itp.

Wirus może przedostać się wraz z krwią do płuc i uszkodzić nabłonek pęcherzyków płucnych, wywołując wirusowe grypowe zapalenie płuc. Charakterystycznym objawem jest pojawienie się wydzieliny z krwią i krwioplucie. Może też dojść do tzw. wtórnego zapalenia płuc, którego przyczyną są bakterie uszkadzające nabłonek oddechowy płuc. Wówczas objawy – wysoka gorączka, niewydolność oddechowa, ropna plwocina – dają o sobie znać we wczesnym okresie zdrowienia z grypy, po 2-3 dniach od uzyskania poprawy samopoczucia.

Poważnymi i coraz częstszymi konsekwencjami grypy są powikłania kardiologiczne. Zwykle występują kilka tygodni po chorobie. Mają łagodny lub dość gwałtowny przebieg. Od ilości wirusa i stopnia jego inwazji zależy, jaka część komórek serca zostanie zaatakowana i uszkodzona. Na skutek działania wirusa może dojść do ostrego zespołu wieńcowego przypominającego zawał serca, do zapalenia osierdzia z płynem w worku osierdziowym lub zapalenia mięśnia sercowego.

Pogrypowe powikłania kardiologiczne są groźne, bo mogą doprowadzić do ciężkiej, nieodwracalnej niewydolności serca

Dlatego, jeśli 2-4 tygodnie po przebytej grypie lub później pojawiają się takie objawy jak kołatanie serca, jego przyspieszone bicie, szybka męczliwość przy niewielkim wysiłku fizycznym czy kłujące lub uciskające bóle w klatce piersiowej itp., należy zgłosić je lekarzowi.

Skutkiem zakażenia wirusem grypy są także inne poważne choroby. Może dojść do zapalenia mózgu, opon rdzeniowo-mózgowych, nerwów i rdzenia kręgowego czy niedowładu mięśni (tzw. choroba Guillaina-Barr’ego). Powikłania po grypie często wymagają leczenia szpitalnego. Wirus grypy jest niebezpieczny także dlatego, że nie tylko bezpośrednio uszkadza narządy, ale działa też niejako pośrednio. Jest w stanie wywołać reakcję autoimmunologiczną: nasz układ odpornościowy zaczyna produkować przeciwciała przeciw własnym komórkom i tkankom, zamiast je bronić. Powoduje to silny stan zapalny, który niszczy narządy.

Często takie pośrednie działanie wirusa dotyczy osób z predyspozycjami genetycznymi do pewnych chorób, np. cukrzycy typu I – wirus grypy może uaktywnić tę chorobę. Grypa ma ostry i gwałtowny przebieg. Od razu zwala z nóg. Co wtedy robić? Położyć się, wygrzewać, wypoczywać, unikać wysiłku. „Przeziębiona” czy przechodzona grypa znacznie zwiększa ryzyko komplikacji.

Choroba ta zwykle trwa około tygodnia i wtedy trzeba pozostawać w domu. Przez kolejne dwa tygodnie możemy odczuwać skutki działania wirusa, np. osłabienie, ogólne rozbicie. W tym okresie należy zwolnić tempo, wysypiać się, dużo pić, unikać zatłoczonych miejsc. To pozwoli organizmowi się zregenerować i nie dopuścić do pogrypowych powikłań.

Lekarze zgodnie podkreślają, że najskuteczniejszą ochroną przed grypą i jej powikłaniami jest szczepionka przeciw tej chorobie. Statystyki pokazują, że wśród Amerykanów czy Japończyków, którzy szczepią się masowo, powikłania prawie nie występują.

Co nam daje szczepionka?

Ze względu na mutacje wirusa grypy, co roku jest opracowywana nowa szczepionka. Nawet jeśli nie jest idealnie dopasowana do aktualnie krążącego wirusa, w znacznym stopniu chroni przed nim i przed powikłaniami. Łagodzi przebieg infekcji.

Szczepienie jest szczególnie zalecane osobom z chorobami przewlekłymi, obniżoną odpornością, po 65. r. życia. Nie jest refundowane przez NFZ. Koszt szczepionki to 30-40 zł.

Groźne wirusy

Każdy wirus grypy ma otoczkę lipidową. Wystają z niej „kolce” z białek – hemaglutyniny i neuraminidazy. W środku jest kwas rybonukleinowy (RNA). „Kolce” umożliwiają dotarcie wirusa do receptorów komórkowych w drogach oddechowych i wniknięcie do ich komórek nabłonkowych.

Grypę wywołują trzy główne typy wirusów: A, B i C. Najgroźniejszy jest A. Odpowiada za coroczne zachorowania na grypę sezonową. Może wywołać epidemię i pandemię, powodować ciężki przebieg choroby i powikłania. Typ B też jest groźny, ale choroba ma lżejszy przebieg. Typ C występuje rzadko, jest przyczyną często bezobjawowej infekcji dróg oddechowych.

Koniecznie trzeba się zgłosić do lekarza, jeśli wystąpi:

1 Duszność. Ciężki, głośny, przyspieszony oddech, braku tchu lub ucisk w klatce piersiowej i ból w płucach.

2 Gorączka. Powyżej 40°C, leki przeciwgorączkowe nie pomagają. Niebezpieczna jest też temp. do 39-40ºC, która utrzymuje się dłużej niż 4-5 dni lub powraca po kilku dniach.

3 Odwodnienie. Nadmierna suchość w ustach, brak łez, mniejsza ilość oddawanego moczu lub jego zupełny brak, niskie ciśnienie krwi. Zasłabnięcie przy próbie wstania.

4 Osłabienie mięśni. Zaburzenie czucia w palcach, trudności w chodzeniu, poruszaniu rękami.

5 Ślady krwi. Krwioplucie lub różowe zabarwienie śliny czy plwociny.

Dr Katarzyna Bukol-Krawczyk, spec. medycyny rodzinnej

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Dokuczliwa pokrzywka

    Wywołane nią zmiany przypominają te, które powstają po kontakcie skóry z zielem pokrzywy – stąd nazwa. więcej