Gdy otolity wędrują. Przyczyny zawrotów głowy

O łagodnych położeniowych za wrotach głowy.

Sześćdziesięciodwuletnia pani Bogumiła skierowana została do poradni laryngologicznej z powodu silnych zawrotów głowy. Trwające kilkadziesiąt sekund dolegliwości przypominające szybkie wirowanie pojawiały się u niej w pozycji leżącej – po obróceniu głowy w stronę prawą. Nie występowały natomiast po obróceniu głowy w stronę lewą.

Pacjentka skonsultowana została przez neurologa, który nie stwierdził u niej żadnych odchyleń. W tomografii komputerowej głowy też nie opisano nieprawidłowości. Wykonałem u pacjentki tzw. manewr diagnostyczny Hallpikea, który wywołał u niej zawroty głowy i oczopląs. Rozpoznałem ŁPZG – łagodne położeniowe zawroty głowy.

Przyczyna pierwotna

Reklama

Sprawcami położeniowych zawrotów głowy są otolity, niewielkie kryształki węglanu wapnia. Są one naturalnym „wyposażeniem” błędnika, części ucha wewnętrznego odpowiedzialnej za nasz zmysł równowagi. Gdy poruszamy się, otolity także się poruszają. Naciskając na ścianki błędnika, aktywują jego receptory, które wysyłają impulsy do mózgu. Ten zaś błyskawicznie koryguje ruch i pozycję naszego ciała.

Niestety, z wiekiem kryształki zaczynają się kruszyć. Ich kawałki mogą wtedy „wędrować” po różnych częściach błędnika. Kłopoty pojawiają się, gdy dotrą do kanałów półkolistych – zwykle tylnego, rzadziej bocznego lub przedniego.

Reakcją są wówczas trwające od kilkunastu sekund do minuty zawroty, wywołujące oszołomienie z powodu poczucia niestabilności.

Takie zawroty mogą pojawiać się podczas nocnego spoczynku, gdy przewracamy się z boku na bok, kładziemy się do łóżka lub z niego wstajemy.

W ciągu dnia – w trakcie schylania się, gwałtownego podnoszenia czy odchylenia głowy do tyłu. Sprowokować może je szybkie zwracanie głowy w lewo i w prawo, które wykonujemy przed przejściem przez jezdnię. Lub manewry głową podczas jazdy samochodem.

Ponieważ grożą zachwianiem równowagi i upadkiem, bywają niebezpieczne. Czasem towarzyszą im nudności.

Manewr diagnostyczny

Rozpoznanie stawia się na podstawie objawów klinicznych i specjalnego badania, polegającego na szybkim wykonywaniu ruchów głową pacjenta mających wywołać atak zawrotów głowy. Obserwuje się przy tym oczopląs (szybki, rytmiczny ruch gałek ocznych) skierowany w stronę przeciwną niż ruch głową.

Dolegliwości mogą utrzymywać się różnie długo. Ustępują, gdy fragmenty otolitów wypłyną z kanału półkolistego i przestaną drażnić znajdujący się w nim nabłonek czuciowy. Może to nastąpić po kilku dniach, niekiedy jednak zająć nawet kilka miesięcy.

Manewry lecznicze

Leczeniem łagodnych położeniowych zawrotów głowy zajmują się laryngolodzy, rzadziej neurolodzy, specjalizujący się właśnie w tej dziedzinie. Polega ono na wykonaniu specjalnych manewrów repozycyjnych, które mają na celu usunięcie fragmentów otolitów z zajętego kanału półkolistego.

Jest kilka rodzajów tych manewrów (Semonta, Epleya), ale wszystkie polegają na zmianach pozycji ciała i głowy. Np. podczas manewru barbecue rotation pacjent powoli obracany jest o 360° z pozycji leżącej na plecach do pozycji leżącej na plecach.

W niektórych przypadkach wystarczy jedna taka sesja, ale niektórzy pacjenci wymagają kilkakrotnego jej powtórzenia. Zabiegi nie są przyjemne, bo wymagają najpierw wywołania zawrotów głowy.

Po sesji mogą one utrzymywać się jeszcze przez kilka dni, dlatego choremu zaleca się w tym czasie leżenie na plecach i ograniczenie aktywności. Leki zwykle stosowane na zawroty głowy w przypadku tej choroby są przeważnie nieskuteczne.

Zwyrodnienie szyi

Zawroty głowy często towarzyszą chorobie zwyrodnieniowej kręgosłupa szyjnego. Pojawiają się przy ruchach głową, także na leżąco, dlatego czasem trudno odróżnić je od ŁPZG. Ich charakter jest jednak nieco inny: częściej spotyka się trudne do określenia objawy typu niepewności, pływania, zapadania się, rzadziej klasyczne zawroty o charakterze wirowania.

Często też błędnie interpretuje się ich przyczynę jako niedokrwienie mózgu spowodowane uciskiem przez zmiany zwyrodnieniowe na tętnice kręgowe. W rzeczywistości mechanizm jest inny.

W kręgosłupie szyjnym też znajdują się zakończenia nerwowe informujące mózg o położeniu głowy. Gdy w kościach kręgosłupa pojawiają się zmiany, mogą ulec one podrażnieniu, podając do mózgu błędne informacje.

Nasz ekspert dr Daniel Pietrzak, laryngolog: Wtórnymi przyczynami łagodnych położeniowych zawrotów głowy bywają jej urazy powodujące oderwa nie się fragmentów otolitów do endolimfy, ostre i przewlekłe zapalenia ucha, infekcje wirusowe i bak teryjne, zaburzenia naczyniowe.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Staw biodrowy do wymiany?

    Wstawienie sztucznych elementów w miejsce naturalnego stawu najczęściej jest konsekwencją rozwoju choroby zwyrodnieniowej biodra (koksartrozy) lub złamania szyjki kości udowej. Ale dlaczego do tego... więcej