Cukrzyca a choroby układu krążenia

U osób z cukrzycą typu 2 ryzyko rozwoju choroby niedokrwiennej wzrasta nawet czterokrotnie.

Zdjęcie

Osoby chore na cukrzycę są bardziej narażone na choroby układu krążenia /123/RF PICSEL
Osoby chore na cukrzycę są bardziej narażone na choroby układu krążenia
/123/RF PICSEL

Najczęstsze powikłania cukrzycy to choroby serca. Odpowiadają one aż za 70 proc. zgonów wśród diabetyków! Rozwój chorób serca zaczyna się już na etapie stanu przedcukrzycowego. Często w chwili rozpoznania cukrzycy w tętnicach wieńcowych są już spore zmiany miażdżycowe. Dlatego diabetycy powinni regularnie badać serce.

Zagrożenie zawałem serca u diabetyków jest takie samo, jak w grupie osób niemających cukrzycy, ale które wcześniej przebyły już zawał serca.

Reklama

W cukrzycy zmiany miażdżycowe zaczynają się wcześniej, są dużo rozleglejsze i postępują szybciej niż u osób bez tej choroby.

Dodatkowo u cukrzyków dochodzi do uszkodzenia zakończeń nerwowych w okolicach serca i naczyń krwionośnych (tzw. neuropatii autonomicznej), co utrudnia odczuwanie bólu i zauważenie innych sygnałów alarmowych.

Typowe dla chorób serca towarzyszących cukrzycy są też tak zwane objawy nieswoiste, które nie przypominają typowych objawów sercowych.

Mogą to być: uczucie duszności bez wysiłku fizycznego (duszność spoczynkowa), ból, który nie promieniuje, a jego źródła nie można jednoznacznie zlokalizować, ból pleców lub szczęki, bezsenność i zmęczenie, nudności i ból żołądka, lęk, niepokój.

Bezpośrednią przyczyną chorób serca w cukrzycy jest wysoki poziom cukru we krwi, czyli hiperglikemia

Istotną rolę w rozwoju chorób układu krążenia grają też tzw. czynniki środowiskowe i styl życia.

Wśród nich najważniejsze to palenie papierosów i nadużywanie alkoholu. Nikotyna powoduje wzrost HbA1c (hemoglobiny glikowanej) nawet o 34 procent. Wysoki poziom HbA1c oznacza, że cukrzyca nie jest dobrze kontrolowana i istnieje duże ryzyko wystąpienia powikłań. Alkohol wywołuje poważne zaburzenia w poziomie cukru we krwi, stąd łatwo pomylić się w dawkowaniu lekarstw i wywołać niedocukrzenie lub nadmiar cukru we krwi.

Sprzyja wytwarzaniu szkodliwych produktów przemiany materii (acetonu i kwasu mlekowego) które mogą wywołać zatrucie.

Uszkadza serce, wątrobę i trzustkę, a więc narządy, które niszczy już sama cukrzyca. Podnosi ciśnienie. Najczęstszym powikłaniem cukrzycy są choroby układu sercowo-naczyniowego. Są spowodowane rozwojem zmian miażdżycowych w naczyniach wieńcowych. Miażdżyca to schorzenie, w którym płytki miażdżycowe osadzają się na ściankach naczyń krwionośnych i w ten sposób blokują dopływ krwi do mięśni i organów, w tym do serca.

Do „niedożywienia” mięśnia sercowego przyczynia się również insulinooporność

Insulina to coś w rodzaju klucza otwierającego drzwi do wnętrza komórek, co umożliwia wniknięcie do nich glukozie. Jeżeli komórki nie reagują właściwie na to działanie insuliny, glukoza – zamiast dostarczać komórkom energii – gromadzi się we krwi. Skutkiem choroby wieńcowej może być zawał serca lub udar mózgu. Zawał to martwica serca w wyniku zamknięcia jednej z tętnic wieńcowych.

Dzieje się tak, gdyż w cukrzycy blaszki miażdżycowe szybciej pękają, a na pęknięciach gromadzą się płytki krwi, tworząc zakrzepy. Wysoki poziom cukru sprzyja zarówno pęknięciom blaszek, jak i tworzeniu się zakrzepów, które potrafią całkowicie zamknąć tętnicę. Cukrzyca sprzyja również wapnieniu tętnic wieńcowych, co dodatkowo je usztywnia i blokuje przepływ krwi.

Kiedy w wyniku zmian miażdżycowych zablokuje się tętnica doprowadzającą krew do mózgu, dochodzi do udaru. Innym powikłaniem jest niewydolność serca. Może pojawić się nagle  po ostrym zawale. Ale bywa i tak, że rozwija się powoli i podstępnie przy nadciśnieniu i miażdżycy w drobnych tętnicach wieńcowych. Oznacza to, że serce przestaje prawidłowo funkcjonować. Jego sprawność jako pompy nie wystarcza i  kiedy potrzebujemy większego przepływu krwi w mięśniach, np. przy szybkim marszu, pojawia się duszność, bo krew „zatrzymuje się” w płucach.

Dobra wiadomość dla seniorów. W ramach rządowego programu 75+ na liście bezpłatnych leków znalazły się insuliny długodziałające. To nowoczesne leki, które znacząco ułatwiają osobom z cukrzycą normowanie poziomu glukozy we krwi. Recepty na nie mogą otrzymywać chorzy, którzy ukończyli 75. rok życia i spełniają ustalone kryteria refundacyjne.

Zmiany w naczyniach

Hiperglikemia uszkadza naczynia krwionośne. Zwiększa ryzyko miażdżycy. Wysoki poziom glukozy we krwi przyspiesza bowiem powiększanie się płytek miażdżycowych na ściankach naczyń krwionośnych – także wieńcowych, które doprowadzają krew do serca.

U osób z cukrzycą z powodu miażdżycy i insulinooporności komórki mięśnia sercowego nie otrzymują tylu substancji odżywczych i tyle tlenu, ile potrzebują. To prowadzi do choroby wieńcowej.

Kontrolne badania

Każdy diabetyk, oprócz pomiarów glukozy, ciśnienia i cholesterolu powinien wykonywać EKG. Może to być:

1 EKG spoczynkowe. Pozwala wykryć aktualny lub przebyty zawał. Prawidłowy wynik nie oznacza jednak, że nie mamy choroby wieńcowej.

2 EKG metodą Holtera. Pomaga wykryć zaburzenia rytmu serca: skurcze dodatkowe, napadowe częstoskurcze, migotanie i trzepotanie przedsionków, niedokrwienia.

3 EKG wysiłkowe. Określa wydolność serca, zaawansowanie choroby wieńcowej, umożliwia wczesne wykrycie zaburzeń rytmu i niedotlenienia (to znak miażdżycy naczyniach wieńcowych).

Sercu na ratunek

Podstawą jest unormowanie poziomu cukru we krwi. Oprócz środków obniżających glikemię mogą być też potrzebne leki obniżające ciśnienie i cholesterol. Bardzo ważna jest dieta – spożywanie produktów o niskim indeksie glikemicznym (IG). IG to wskaźnik informujący, jak szybko po zjedzeniu danego produktu wzrasta poziom glukozy we krwi. Tablice z takim wykazem znajdziemy np. na stronie www.glukoza.pl.

Warto pić chude mleko i jeść niskotłuszczowe mleczne produkty fermentowane, ryby, pełnoziarniste produkty z żyta, owsa, jęczmienia. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne zaleca przyjmowanie preparatów z kwasami omega–3. Konieczne jest rzucenie palenia i aktywność fizyczna. Diabetykom służą: marsz, taniec, pływanie, jazda na rowerze.

Jak rozpoznać cukrzycę?

Raz w roku badajmy poziom cukru we krwi. Przy wyniku między 100 a 125 mg/dl badanie trzeba powtórzyć. Jeśli wynik jest podobny, świadczy to o stanie przedcukrzycowym. Wynik 126 mg/dl lub wyższy oznacza cukrzycę.

Inne badania to test tolerancji glukozy. Pobiera się krew i oznacza poziom cukru. Następnie wypijamy 75 g glukozy rozpuszczonej w wodzie. Po 2 godz. znów pobiera się krew. Wynik 140–199 mg/dl oznacza stan przedcukrzycowy. Od 200 mg/dl – cukrzycę.

Na cukrzycę mogą wskazywać: chudnięcie, stałe uczucie pragnienia, częste oddawanie dużych ilości moczu, częste infekcje intymne, ropne zmiany skórne, osłabienie. Jeśli zauważysz u siebie te objawy, idź do lekarza.

Dr n. med. Longina Małecka, kardiolog

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Dobry Tydzień

Zobacz również

  • Schorzenia tarczycy stanowią w naszym kraju duży problem medyczny i społeczny. Jeżeli leczenie farmakologiczne nie przynosi oczekiwanych efektów, może zostać podjęte leczenie chirurgiczne. To z... więcej