Co warto wiedzieć o miesiączce?

Towarzyszy kobietom od momentu dojrzewania aż do menopauzy. Wydawałoby się więc, że o miesiączce wiadomo już wszystko. Ale kobiecy cykl fizjologiczny, działający zwykle jak szwajcarski zegarek, potrafi płatać figle.

W teorii menstruacja powinna pojawiać się co 28–30 dni i trwać cztery doby. W praktyce od idealnego „harmonogramu” zdarzają się odstępstwa. Na zmiany w miesiączkowaniu wpływa bowiem wiele czynników.

Bywa za długa

Reklama

Przedłużające się miesiączkowe krwawienia to częsty problem młodych dziewcząt, których układ hormonalny nie jest jeszcze w pełni dojrzały.

Od wystąpienia pierwszej menstruacji przez dwa lata cykle miesięczne przebiegają bez jajeczkowania i nie występuje w nich hormon drugiej fazy – progesteron, odpowiedzialny za przygotowanie organizmu do zapłodnienia i ciąży. Brak owulacji i nierówne ilości wydzielanych przez jajniki estrogenów mogą w związku z tym spowodować długie menstruacje.

U kobiet dojrzałych przeciągające się i bolesne miesiączki bywają sygnałem endometriozy. Wielodniowe okresy dokuczają też kobietom przed menopauzą. Pojawiają się jako efekt zakończenia cykli owulacyjnych, w których po latach płodności nie wytwarza się już komórka jajowa i progesteron.

Krwotoczne menstruacje – bez względu na wiek – wymagają leczenia, gdyż prowadzą do rozwoju anemii. Dodatkowo, zwłaszcza po 40. roku życia, świadczyć mogą o przeroście błony śluzowej macicy, która złuszcza się podczas okresu, obecności w drogach rodnych mięśniaków, polipów, a nawet nowotworu.

Bywa zbyt krótka

Skąpe menstruacje, podobnie jak przedłużające się krwawienia, są fizjologiczne tylko u młodych dziewcząt. Jeśli nie ulegają unormowaniu w ciągu dwóch lat od wystąpienia pierwszej miesiączki, koniecznie należy skonsultować problem z lekarzem ginekologiem.

U kobiet w wieku rozrodczym mała utrata krwi i menstruacja trwająca krócej niż trzy dni świadczy już o perturbacjach hormonalnych. Dotyczyć mogą one niewystarczającego wydzielania progesteronu, nadmiaru hormonów męskich lub zbyt wysokiej produkcji prolaktyny.

Przyczyną niewłaściwego poziomu progesteronu bywa najczęściej niewydolność ciałka żółtego, nadmiaru hormonów męskich – hiperandrogenizm, tj. wzmożona produkcja androgenów odpowiedzialnych za pojawienie się takich męskich cech jak silniejsze owłosienie na ciele, wąsiki, trądzik.

Podwyższenie stężenia prolaktyny często dotyka kobiety przepracowane i przeciążone obowiązkami. Groźną przyczyną bywa guz mózgu w okolicy podwzgórzowo-przysadkowej.

Uwaga! Gruczołem dokrewnym o wyjątkowym wpływie na cykl miesięczny jest tarczyca, której hormony współdziałają z estrogenami i progesteronem. Jej niedoczynność bywa przyczyną obfitych miesiączek prowadzących do anemii, zaś nadczynność – skąpych, rzadkich krwawień, a nawet braku miesiączki.

Czasem się spóźnia

Gdy wykluczy się ciążę (za pomocą dwukrotnie przeprowadzonego testu ciążowego), krótkotrwały zanik miesiączki nie powinien być powodem do niepokoju. Wstrzymanie menstruacji może być reakcją np. na silny stres.

Jeśli jednak miesiączka nie pojawi się także w następnym miesiącu, trzeba rozpocząć leczenie. Związane z tym zaburzeniem obniżenie poziomu estrogenów we krwi zwiększa ryzyko osteopenii, tj. osłabienia szkieletu (ponieważ kości tracą wapń).

Dokucza także gorszy nastrój i stany depresyjne – stan zbliżony do menopauzy.

Zanik menstruacji bywa często skutkiem intensywnego odchudzania. Dochodzi wtedy do zablokowania produkcji estrogenów z powodu utraty tkanki tłuszczowej niezbędnej przy tworzeniu tych hormonów. Inne przyczyny to: zespół policystycznych jajników, któremu towarzyszą torbiele na tych narządach, nadmiar prolaktyny, zbyt wysoki lub zbyt niski poziom hormonów wydzielanych przez tarczycę.

Kobiety, u których doszło do stałego zatrzymania menstruacji, mogą też cierpieć na zespół Cushinga, w którym guz przysadki mózgowej wpływa na wzrost stężenia wydzielanych przez nadnercza hormonów zwanych glikokortykoidami. Przyczyną bywa też długie stosowanie leków kortykosteroidowych.

Bywa bolesna

Dolegliwości miesiączkowe mogą mieć różne nasilenie: od lekkiego pobolewania, uczucia ciężaru w dole brzucha, aż po zmuszające do leżenia w łóżku wyjątkowo silne skurcze.

Niektórym paniom dokuczają dodatkowo bóle głowy i krzyża, osłabienie, nudności czy wymioty, wzdęcia, depresyjny nastrój. Takie objawy nazywa się zespołem bolesnego miesiączkowania.

Ponieważ w trakcie menstruacji macica wydziela duże ilości wywołujących skurcze prostaglandyn, przyjmować należy preparaty hamujące produkcję tych hormonów tkankowych.

Najskuteczniej działają niesterydowe leki przeciwzapalne. Tabletkę trzeba zażyć już dzień przed spodziewaną miesiączką, a kolejne tabletki łykać co kilka godzin. Profilaktyczne zastosowanie środków przeciwzapalnych zminimalizuje dolegliwości. Nadpobudliwość mięśni gładkich macicy zmniejszą też leki przeciwskurczowe.

Ulgę przyniesie domowa termoterapia: przyłożenie na podbrzusze termoforu, butelki z ciepłą wodą, poduszki elektrycznej. Warto pić herbatki z kozłka lekarskiego, nagietka lekarskiego albo rumianku. Często powtarzające się bolesne miesiączki mogą być sygnałem wadliwej budowy macicy, endometriozy albo przewlekłych stanów zapalnych narządów rodnych.

Czemu jest obfita?

W przebiegu prawidłowej miesiączki kobieta traci 30-80 ml krwi, w przebiegu miesiączki obfitej – ponad 100 ml. Długość cyklu i czas trwania menstruacji pozostają przy tym prawidłowe. Jak stwierdzić, czy miesiączka nie jest zbyt intensywna?

Prostym i użytecznym sposobem na ocenę ilości krwi menstrua cyjnej jest liczba zużywanych podczas „tych dni” środków higienicznych. Jeśli konieczne jest zużycie więcej niż 7 podpasek na dobę lub trzeba wymieniać tampon co 2–3 godziny, okres jest na pewno zbyt obfity. O nadmiernym krwawieniu świadczy też obecność skrzepów.

Na obfitość miesiączki wpływają różne czynniki. Nasilić może ją zwykłe przemęczenie albo przeziębienie. Do lekarza ginekologa warto zwrócić się wówczas, gdy intensywne krwawienia powtarzają się w każdym cyklu lub pojawiają się symptomy utraty żelaza i anemii, np. osłabienie i wypadanie włosów.

Sprawcą mogą być zaburzenia hormonalne, przewlekły stan zapalny, polipy, mięśniaki, zaburzenia krzepliwości krwi, a nawet nowotwór.

Nasz ekspert dr Robert Kowalski, ginekolog: Obfite miesiączki mogą pojawić się u pań korzystających z anty koncepcyjnych wkładek domacicznych. Wywołują one miejscowy stan zapalny endometrium, czego skutkiem bywają silne krwawie nia. Wówczas należy rozważyć zmianę formy antykoncepcji.

Diagnoza

Ze względu na to, że zaburze nia miesiączkowania może mieć różne przyczyny, leczenie rozpoczyna się od wnikliwej diagnozy. Oprócz wywiadu ogól nego i badania ginekologicznego, wykonuje się cytologię i ultrasonografię narządu rod nego oraz miednicy mniejszej. Konieczne też bywa określenie u kobiety poziomu hormonów płciowych w każdej fazie cyklu, najczęściej 7., 14. i 21. dnia.

Jak przesunąć termin?

Antykoncepcja hormonalna po zwala „ustawić” datę miesiączki z dużą dokładnością. Stosuje się tu metodę „pack to pack” – opakowanie po opakowaniu, polega jące na ciągłym używaniu środka antykoncepcyjnego.

W ten sposób da się przesunąć miesiączkę o tydzień, 14 dni lub nawet o miesiąc czy dwa. Na dłuższe przesuwanie terminu menstruacji za pomocą pigułek można sobie pozwolić tylko stosując preparat jednofazowy.

Warto wiedzieć

Pomoc hormonalna. Zaburzenia hormonalne można regulować od- powiednio dobraną antykoncepcją. Nadmiar męskich hormonów neutralizują pigułki o działaniu antyandrogennym z progestagenami, takimi jak np. octan cyproteronu, octan chlormadinonu czy drospi- renon.

Zażywając tabletki z dezo gestrelem, lewonorgestrelem lub gestodenem, można pozbyć się bólu podczas miesiączki. Nadmierne krwawienia też leczy się hormonalnie, stosując linestrenol, octan noretisteronu lub medroksyprogesteronu oraz preparaty żelaza, które zapobiegną anemii.

Krótką terapię estrogenowo-progesteronową zaleca się też w przypadku rzadkich miesiączek. Przy zdiagnozowaniu innego zaburzenia wywołującego kłopoty miesiączkowe (np. nadczynność lub niedoczynność tarczycy) potrzebne jest leczenie źródłowej choroby. Patologiczne zmiany macicy (polipy, mięśniaki, przerost śluzówki) mogą już wymagać zabiegu chirurgicznego.

Tampon czy podpaska? Decydu jące znaczenie ma poczucie kom fortu i tryb życia. Używanie tampo nów pozwala na większą swobodę osobie, która przez cały dzień musi być bardzo aktywna.

Tampony można też stosować w nocy, jednak należy je wymieniać przynajmniej co 8 godzin. Podpaski zalecane są przy infekcji intymnej, bo tampon, tamując dopływ powietrza, może nasilić dolegliwość.

Czy uprawiać seks?

Podczas menstruacji mamy większe ryzyko zainfekowania dróg rodnych. Łatwiej zarazić się od partnera np. grzybicą, krew może stać się pożywką dla chorobotwórczych mikroorganizmów i szybko rozprzestrzenić infekcję.

Jeśli para decyduje się jednak na współżycie, warto użyć prezerwatywy. Ten doraźny środek uchroni nie tylko przed infekcją, ale też przed niechcianą ciążą.

Przekonanie, że podczas okresu nie ma „wpadek”, to mit. Menstruacji może towarzyszyć owulacja, zwłaszcza wtedy, gdy cykl miesięczny u kobiety nie jest regularny.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej