Co trzeba wiedzieć o objawach i leczeniu choroby refluksowej?

Reklama

Podobieństwo jej objawów do objawów choroby wrzodowej sprawiło, że jako odrębna jednostka znana jest dopiero od kilkudziesięciu lat. Stało się to możliwe dzięki diagnostyce endoskopowej, która ujawniła, że w części przypadków – branych dotąd za chorobę wrzodową – owrzodzeń nie ma. Wówczas też okazało się, że to jedna z najczęstszych patologii przewodu pokarmowego.

Mechanizm

Podstawowym zaburzeniem w tej chorobie jest tzw. refluks, czyli zwrotne zarzucanie kwaśnej treści żołądkowej do bezbronnego wobec kwasu przełyku.

Diagnoza ta odnosi się jednak tylko do przypadków, w których refluks jest częsty, a powodowane nim dolegliwości tak dokuczliwe, że chory myśli o zmianie trybu życia i szuka pomocy.

Zarzucaniu sprzyja obecność przepukliny rozworu przełykowego przepony, tj. przemieszczanie się części żołądka do klatki piersiowej z powodu zbyt dużego otworu w przeponie. Jednak współistnienie tej zmiany jest relatywnie rzadkie.

Najczęściej jest ono wynikiem zaburzenia pracy dolnego zwieracza przełyku w następstwie działania tzw. tłoczni brzusznej – mechanizmu opartego na wzroście ciśnienia w brzuchu, co może mieć związek m.in. z ciążą, otyłością, przewlekłym zaparciem.

Dopóki natomiast zaburzenie to nie jest utrwalone, refluks może ustąpić, jeśli tylko ciśnienie w brzuchu wróci do normy – po porodzie, po schudnięciu itd.

Objawy

Typowymi objawami choroby są: zgaga, kwaśne odbijania, niesmak w ustach, suchość w ustach (zwłaszcza poranna), obłożenie języka i ból w klatce piersiowej – zlokalizowany za mostkiem i niekiedy tak silny, że budzący podejrzenie zawału.

Może też jednak objawiać się nietypowo: nadżerkami na zębach, zapaleniem gardła lub krtani, kaszlem, chrypką, zapaleniem zatok, ucha, płuc, astmą.

Te nietypowe objawy dotyczą zwłaszcza przypadków, w których refluks zjawia się nocą. Zwykle nie budzi on ze snu, co dałoby możliwość przyjęcia leku czy przepłukania ust. Tkanki drażnione są kwasem do rana, a bywa, że zostaje on zaaspirowany do oskrzeli i płuc.

Długotrwałe drażnienie przełyku kwasem może prowadzić do jego zwężenia, powstania nadżerek lub np. do przebudowy jego nabłonka, określanej jako metaplazja nabłonkowa.

Polega ona na zastępowaniu prawidłowego nabłonka przełyku (wielowarstwowego płaskiego) nabłonkiem typowym dla żołądka i jelit (walcowatym).

Efekt tej przebudowy, tzw. przełyk Barretta, zalicza się do stanów przedrakowych.Powikłanie wymaga czujnej obserwacji gastrologa (regularne badania gastroskopowe z biopsją) i stałego blokowania wydzielania kwasu solnego w żołądku lekami z grupy inhibitorów pompy protonowej.

Leczenie

W większości przypadków wciąż opiera się na diecie i farmakoterapii. Podejście do diety uległo jednak w ostatnim czasie zasadniczej zmianie. Kiedyś bardzo restrykcyjna, dziś za właściwą uważana jest ta, po której chory dobrze się czuje.

A przekonał się o tym sam, metodą prób i błędów. Nie ma więc pokarmów zabronionych, z reguły natomiast źle w tej chorobie tolerowane są: słodycze, produkty wysokokaloryczne, płynne tłuszcze, napoje gazowane i… mięta, gdyż rozszerza dolny zwieracz przełyku.

Niezmienna zaś pozostaje reguła, aby jeść często i w małych ilościach, starając się przy tym utrzymać (lub przywrócić) należną masę ciała. I nie kłaść się tuż po posiłku, bo sprzyja to refluksowi.

W leczeniu farmakologicznym, które jest leczeniem objawowym – nie ma bowiem dotąd bezpiecznych leków eliminujących przyczynę refluksu, tj. poprawiających funkcjonowanie dolnego zwieracza przełyku – aktualnie stosowane są trzy grupy farmaceutyków – wszystkie dostępne bez recepty.

Pierwsza grupa to leki zmniejszające kwaśne wydzielanie żołądkowe, tzw. inhibitory pompy protonowej (omeprazol, pantoprazol, esomeprazol, lanzoprazol, rabeprazol), mające dużą skuteczność i wysoki profil bezpieczeństwa.

Chory bierze je stale lub tylko doraźnie. Drugą grupą są leki alkalizujące, dające na ogół krótki efekt poprawy, przeznaczone do stosowania wyłącznie na żądanie, przy niewielkich dolegliwościach.

Zaś trzecią – mające status wyrobów medycznych – preparaty na bazie kwasu hialuronowego i siarczanu chondroityny, tworzące na błonie śluzowej przełyku rodzaj opatrunku, który sprzyja jej regeneracji i chroni przed dalszym działaniem kwasu.

Refluks a gastrologia

Jeśli leczenie refluksu „na własną rękę” nie przynosi efektu, a częstość i dokuczli wość dolegliwości zmusza chorego do regularnego przyjmowa nia leków, które sam dobiera, bezwzględnie wskazana jest wizyta u gastrologa.

Trzeba bowiem sprawdzić, czy ich przyczyną jest na pewno refluks. Jeśli chory nie ma innej patologii niż refluks, która mogłaby odpowiadać za jego dolegliwoś ci (tj. raka przełyku i żołądka, choroby wieńcowej), poprawa efektu leczenia może wymagać jedynie korekcji dawek leków.

Diagnostyka refluksu

Ph-metria: po wprowadzeniu specjalnej sondy, przez dobę rejestrowane są zmiany pH w przełyku pacjenta

Gastrolog rozpoznaje chorobę na podstawie wywiadu. Specjalistyczne badania wykonuje się, jeśli: choremu nie pomaga standardowe leczenie zachowawcze, należy on do grupy zwiększonego ryzyka raka przełyku (wiek powyżej 40 lat, rodzinny rak przełyku); ma objawy pozaprzełykowe (bóle w klatce piersiowej, kaszel, duszność, astma), „woli” rozwiązać problem radykalnie – metodą zabiegową.

Największe znaczenie przypada tu gastroskopii (pozwalającej wykryć ewentualne powikłania) i tzw. pH-metrii z impedancją – badaniu, w którym 10 dni po odstawieniu wszystkich leków hamujących wydzielanie żołądkowe rejestrowane są przez 24 godziny zmiany pH i oporności zawartości przełyku.

Leczenie zabiegowe

Stosowane jest w przy padkach, w których leczenie zachowawcze, prowadzone przez gastrologa, jest nieskuteczne, jak i w tych, w których jego skuteczność wymaga stałego zażywania dużych dawek leków. Może ono polegać na tzw. fundoplikacji, tj. wytworzeniu z tkanek górnej części żołądka rodzaju „sztucznej zastawki”, zapobiegającej cofaniu się po- karmów, i, ewentualnie, jednoczesnej likwidacji przepukliny rozworu przełykowego przepony.

Jeszcze nie tak dawno (w dru giej połowie ub. stulecia) zabiegi te przeprowadzano wyłącznie metodą klasycznej operacji – po otwarciu brzucha dużym na- cięciem powłok. Dziś przepro wadza się je laparoskopowo – narzędzia chirurgiczne wprowadzane są do brzucha przez kilka malutkich dziurek w powłokach. Lub jeszcze mniej inwazyjnie – metodą endoskopową (która nie pozwala jednak zlikwidować prze pukliny ani jej skutków, jakimi są zrosty, gdyż zabieg odbywa się od wewnątrz przewodu pokarmowego).

Metoda endoskopowa wykorzystywana jest też do zabiegu Stretta (najskuteczniejszego z przeprowadzanych w tym wskazaniu zabiegów endosko pii). Jego celem jest poprawa funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku poprzez drażnienie wpustu żołądka falami radiowymi.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Życie na gorąco

Zobacz również

  • Wrażliwi na pogodę

    Gdy nadciąga burza, szaleje wiatr lub zmienia się ciśnienie, co bardziej wrażliwe osoby stają się rozdrażnione, boli je głowa, mają problemy z koncentracją, snem albo odczuwają bóle mięśni i stawów. więcej