Chroniczne stany zapalne

Stan zapalny jest naturalną, obronną reakcją naszego organizmu. Zwykle szybko przemija. Niestety, nie zawsze.

Reklama

Większość z nas myśli o zapaleniu jak o osobnej chorobie. Tymczasem stan zapalny jest pierwszą linią obrony naszego ciała. Gdy w jakiś organ wda się infekcja, zaatakują go toksyny lub dojdzie do mechanicznego uszkodzenia, organizm specjalnie wywołuje stan zapalny.

To sygnał alarmowy: „Uwaga, tu dzieje się coś złego!”W odpowiedzi w chore miejsce wysyłane są substancje, które będą utrzymywać stan zapalny. To np. leukotrieny czy prostaglandyny. Ich zadaniem jest m.in. zwiększenie ukrwienia chorej okolicy, co pomaga w walce z infekcją.

Kiedy tylko organizm da sobie radę z infekcją czy naprawi uszkodzenie, stan zapalny wygasa. Tak jest np. w przypadku zapalenia gardła, kataru (on też jest zapalną reakcją na obecność zarazków) czy lekkie uszkodzenia skóry (np. stan zapalny po skaleczeniu czy ugryzieniu przez owada). Proces naprawczo-obronny, jakim jest stan zapalny, spełnił już swoje zadanie i przestaje być potrzebny. Są jednak sytuacje, gdy zapalenie nie mija, lecz przechodzi w stan przewlekły.

I tu zaczynają się prawdziwe problemy; pewne zapalne schorzenia nękają nas przez wiele miesięcy czy lat

Utrzymują się opuchlizna, obrzęk, zaczerwienienie i ból. Dołączają się do nich tzw. objawy ogólne: gorączka, złe samopoczucie, utrata apetytu i spadek energii. Długotrwałe i przewlekłe stany zapalne mogą nawet doprowadzić do ciężkich schorzeń, np. miażdżycy, cukrzycy, a nawet nowotworów!

Przewlekłe stany zapalne często są skutkiem naszych zaniedbań. Gdy np. nie leczymy lub nie leczymy do końca przyczyny ostrego stanu zapalnego, choroba może wejść w fazę przewlekłą. Tak bywa np. z zapaleniem pęcherza, gardła, przydatków: leczy się je antybiotykami, które trzeba brać przez określony czas. Bywa, że gdy poczujemy się lepiej, odstawiamy je.

Stan zapalny jest wprawdzie nieco stłumiony, objawy zelżały – ale proces toczy się dalej. Objawy na zmianę wracają i cofają się. To niebezpieczne, bo prowadzi do zmian w objętych zapaleniem narządach. Zapalenie może się rozprzestrzeniać (np. z pęcherza do nerek), trudniej jest je wyleczyć.

Przewlekły stan zapalny może się też rozwinąć wtedy, gdy faza ostra przebiega na tyle łagodnie, że w ogóle nie podejmujemy leczenia

Drugi powód powstawania zapaleń przewlekłych to błędna praca naszego układu immunologicznego. Organizm z jakiegoś powodu uznaje za „wroga” swoją własną część lub narząd i rozpętuje stan zapalny w nim i wokół niego.

Tak rozwija się np. choroba Hashimoto – autoimmunologiczny stan zapalny tarczycy, w wyniku którego narząd ten jest niszczony (czasem powoli, przez lata, a czasem w kilka tygodni).

Innym przykładem takiej choroby jest reumatoidalne zapalenie stawów: organizm atakuje tkankę stawów. Jedną z dramatycznych autoimmunologicznych chorób zapalnych jest toczeń: organizm może zaatakować każdy narząd, m.in.nerki, serce, skórę.

Oprócz wyżej wymienionych są też inne często występujące choroby zapalne. Są to zapalenia: błony śluzowej żołądka (wywoływane przez nadkwasotę lub bakterie Helicobacter pylori), wątroby (zwykle spowodowane wirusami), spojówek (alergiczne, bakteryjne czy wirusowe). A także astma – zapalenie śródbłonków w oskrzelach rozwija się wskutek długotrwałego drażnienia przez alergeny.

Histamina, wydzielana przez organizm w reakcji na alergen, działa prozapalnie. Stan zapalny nierzadko atakuje także zatoki (wskutek nawracających katarów) i okolice zębów (gdy nie leczymy próchnicy lub schorzeń dziąseł).

Podczas infekcji rośnie wskaźnik OB. Ale nie tylko wtedy – także przy miesiączce czy po drobnych zabiegach, np. wyrwaniu zęba. Dlatego precyzyjniejsze w stanach zapalnych jest CRP – czyli białko ostrej fazy zapalnej. Normą jest wynik poniżej 10 mg/l. W stanach zapalnych stężenie CRP może wzrosnąć nawet 1000-krotnie.

Zapalenia to lubią

Stany zapalne wręcz karmią się cukrem! Podniesiony poziom cukru upośledza pracę układu odpornościowego. Prozapalnie działają niektóre tłuszcze, np. tłuszcze trans (czyli utwardzane – są w margarynach, wyrobach piekarniczych i gotowym jedzeniu).

A także kwasy omega-6. Są np. w oleju kukurydzianym, słonecznikowym, sojowym, z orzeszków ziemnych, sezamowym, z pestek winogron, żywności typu fast-food.

Jakie leki?

Medycyna już nieźle radzi sobie ze stanami zapalnymi.

1 Antybiotyki. Stosuje się je, by zwalczyć najczęstszą przyczynę stanu zapalnego: infekcję bakteryjną.

2 Leki z grupy NLPZ, czyli niesteroidowe leki przeciwzapalne. Są bez recepty, dość szybko redukują stany zapalne. Do takich leków należą np. ibuprofen, kwas acetylosalicylowy, naproksen czy ketoprofen. Stosując je, trzeba jednak osłaniać żołądek, bo mogą go podrażniać.

3 Sterydy. To najsilniejsze znane medycynie leki przeciwzapalne. Używa się ich np. w chorobach z autoagresji, by wytłumić rozsiane, duże lub intensywne ogniska zapalne. Czasem stosuje się je miejscowo (np. wstrzykując do stawów), kiedy indziej wziewnie (w astmie czy POChP), czasem doustnie lub dożylnie (w toczniu, sarkoidozie, nietypowych zapaleniach płuc).

Sygnały alarmowe

Zaczerwienienie, obrzęk i ból. Dzięki przekrwieniu do chorego miejsca napływają wraz z krwią większe ilości leukocytów (otaczają „wroga” i niszczą go).

• Obrzęk powstaje dlatego, że zaalarmowany stanem zapalnym organizm wysyła w chore miejsce płyn wysiękowy. Jest on bogaty w białko, którym karmią się walczące z „wrogiem” komórki.

• Reakcje obronne zwiększają też wrażliwość na ból. To najsilniejszy sygnał, który skutecznie przypomina, że zdrowiem trzeba się zająć.

Pomoc z natury

Przyprawy i napoje.

• Ostra papryczka i pieprz zawierają substancje, które łagodzą stany zapalne stawów, zmniejszają ból.

• Kurkuma obniża poziom działających prozapalnie enzymów. Zwalcza wolne rodniki (sprzyjają stanom zapalnym).

• Imbir działa przeciwzapalnie i łagodzi ból.

• Zielona herbata zawiera polifenole, które zapobiegają zapaleniom. Przydatna zwłaszcza w leczeniu stanów zapalnych przewodu pokarmowego.

• Przeciwzapalnie działa także rumianek i aloes.

Dr Marek Domański, lekarz rodzinny

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Dobry Tydzień
Więcej na temat:

Zobacz również

  • Niespokojne nogi

    Nie możesz spać, bo wciąż ruszasz nogami? Przyczyną może być niedobór żelaza, niewydolność nerek czy cukrzyca. Jednak w 50 proc. objawy związane są z układem nerwowym. więcej