Biochemia. Badanie ogólne krwi

Badanie biochemiczne polega na ocenie składu osocza. Oznacza się w nim poziom białek i ele ktrolitów (np. potas, wapń, żelazo).

Bardzo dużo o stanie naszego organizmu mogą powiedzieć badania, pokazujące stężenie określonych pierwiastków w pły nach wewnątrz- i zewnątrzkomórkowych. Najczęściej lekarz zleca je wówczas, gdy istnieje już podejrzenie co do konkretnej jednostki. A jak wpływają one na nasz organizm i gdzie je znaleźć w żywności?

Co mają w sobie minerały?

Reklama

Wapń – stanowi główny budulec kości i zębów. Potrzebny jest też do prawidłowego przebiegu procesu krzepnięcia krwi, działania układu nerwowego i regulacji rytmu serca. Znajdziesz go m.in. w mleku i jego przetworach, szprotkach, sardynkach, warzywach strączkowych, orzechach.

Fosfor – ok. 85 proc. tego pierwiastka znajduje się w kościach, jest on także składnikiem mięśni i innych tkanek. Znajdziesz go m.in. w rybach, żółtkach, jajach, serach, kaszy gryczanej, płatkach owsianych.

Żelazo – jest niezbędne w pro cesie tworzenia krwinek czerwonych i transportu tlenu oraz dla dobrego funkcjonowania układu odpornościowego. Znajdziesz go m.in. w wątrobie, brokułach, szpinaku i natce pietruszki.

Sód i potas – regulują gospodarkę wodną organizmu. Sód zatrzymuje wodę, a potas zwiększa jej wydalanie. Znajdziesz je m.in. w bananach, morelach, marchwi, ziemniakach, brokułach, kapuście i orzechach. Źródłem sodu jest żywność produkowana z dodatkiem soli.

Glukoza (cukier)

70-99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l). Stan nieprawidłowy: 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l)

Poziom glukozy we krwi reguluje insulina produkowana przez trzustkę. Ten mechanizm może być zakłócony, gdy trzustka źle pracuje, a także gdy nieprawidłowo są wydzielane inne hormony. Wzrost stężenia glukozy we krwi oznacza cukrzycę (typ I i II) oraz cukrzycę ciężarnych.

Taki stan może wystąpić nie tylko w zaburzeniach pracy trzustki, ale też w zaburzeniach funkcji przysadki mózgowej i nadnerczy oraz po rozległych oparzeniach ciała. Spadek stężenia glukozy ma miejsce najczęściej po przedawkowaniu insuliny przez diabetyków. Podobne objawy daje niedoczynność przysadki mózgowej i nadnerczy, nietolerancja fruktozy, choroba alkoholowa.

Glukagon (hormon, który podwyższa poziom cukru we krwi)

50-100 ng/l (nanogramów /litr)

Badanie jest zalecane przy podejrzeniu niedocukrzenia, guzów nadnerczy, trzustki, dwunastnicy, przy tzw. wędrującej wysypce (pełzający rumień nekrotyczny) oraz w przypadku niewyjaśnionej utraty wagi. Wartości podwyższone mogą być spowodowane dietą bogatą w białka, marskością wątroby, niewydolnością nerek i serca. Spadek stężenia glukagonu występuje jedynie u noworodków matek chorych na cukrzycę.

Kreatynina (produkt metabolizmu, powstający w wyniku przemiany materii)

62-124 mmol/l (0,7-1,4 mg/dl)

Kreatynina pozwala monitorować pracę nerek. Wzrost kreatyniny może być spowodowany np. nadmierną jej produkcją, np. podczas wysiłku fizycznego, gigantyzmem (niekontrolowany wzrost mięśni i kości), ale najczęściej jest to związane z niewydolnością nerek, zatruciami związkami organicznymi i nieorganicznymi, przyjmowaniem niektórych leków, np. przeciwbólowych czy antybiotyków. Spadek stężenia może być wynikiem głodówek i przyjmowaniem niektórych leków sterydowych.

Kwas moczowy (końcowy produkt przemian metabolicz nych zasad purynowych)

0,15-0,45 mmol/l (2,5-8,0 mg/dl)

Badanie jest zalecane przy podejrzeniu dny moczanowej, chorób nerek i chorób rozrostowych. Wzrost stężenia kwasu moczowego może świadczyć ponadto o łuszczycy, niedotlenieniu tkanek, diecie wysokobiałkowej, bogatej w puryny, przy stosowaniu niektórych leków i zatruciu ołowiem.

Mocznik (końcowy produkt przemiany materii białek i innych związków azotowych wytwarzany w wątrobie, wydalany z moczem i w niewielkich ilościach z potem)

7-18 mg/dl

Badanie mocznika umożliwia ocenę pracy nerek. Wzrost ponad normę może świadczyć o niewydolności nerek, zwężeniu moczowodów, może być wynikiem krwawienia do przewodu pokarmowego, posocznicy, gorączki, diety bogatej w białko. Zmniejszenie stężenia świadczyć może o uszkodzeniu wątroby i niedoborze białka.

Fibrynogen (rodzaj białka produkowanego w wątrobie)

200-500 mg/dl (2-5 g/l)

Fizjologiczny wzrost ma miejsce podczas miesiączki i ciąży, w innych przypadkach wzrost wartości może wskazywać na ostre stany zapalne, zespół nerczycowy, niektóre nowotwory złośliwe. Wartości poniżej normy mogą wynikać z wrodzonego niedoboru fibrynogenu, marskości wątroby, chorób nowotworowych i hemolizy (przenikanie hemoglobiny do osocza na skutek rozpadu erytrocytów).

Związki mineralne

Wapń (jego przyswajaniu sprzyja wit. D) Potas (K) Sód (Na) Żelazo (Fe) (u kobiet wartości są niższe średnio o ok. 10 mikrogramów. Poziom żelaza ulega wahaniom dobowym, u kobiet jest ponadto zależny od ich cyklu miesięcznego) Fosfor (P). W: 8,5-10,5 mg/dl K: 3,5-5,0 mmol/l Na: 135-145 mmol/l Fe: 50-175 mg/dl P: 0,81-1,62 mmol/l (u dorosłych).

Wapń: zwiększone wartości wapnia występują w nowotworach, nadczynności przytarczyc, przedawkowaniu wit. D. Zmniejszone mają miejsce przy niedoborach wit. D, zaburzeniach w funkcjonowaniu przytarczyc, przy niedoborze magnezu, przy upośledzeniu wchłaniania go z przewodu pokarmowego.

Potas: wzrost stężenia może być wynikiem głodówek, nieleczonej cukrzycy, niedotlenienia tkanek, kwasicy metabolicznej lub oddechowej, niewydolności nerek, niedoczynności kory nadnerczy. Spadek stężenia może być wynikiem długotrwałych wymiotów, biegunek, kwasicy metabolicznej, stosowania niektórych leków moczopędnych, leków zawierających testosteron, syntetycznych insulin.

Sód: wzrost stężenia może być skutkiem odwodnienia, nadmiernej utraty wody przez skórę wraz z potem, utraty wody przez układ pokarmowy (biegunki, wymioty), niewydolności nerek, niewydolności serca. Spadek stężenia może być wynikiem nadmiernego wydalania sodu przez nerki, skórę (np. przy rozległych oparzeniach), przewodnienia (duża ilość płynów w organizmie), niedoborach kortyzolu – hormonu nadnerczy.

Żelazo: wzrost wartości może być wynikiem licznych transfuzji, sygnałem wirusowego zapalenia wątroby lub innych jej uszkodzeń, zapalenia nerek, stosowania doustnej antykoncepcji. Spadek wartości to skutek anemii, nowotworów, przewlekłej niewydolności nerek, chorób tkanki łącznej, niedoborów wit. C. Wzrost wartości oznacza niewydolność nerek, może też wystąpić po nadmiernym wysiłku fizycznym, u chorych po urazach i ciężkich infekcjach, po przedawkowaniu wit. D.

Fosfor: spadek wartości może być skutkiem nadmiernego wydalania z moczem, nadczynności przytarczyc, biegunek, może wystąpić u diabetyków z kwasicą ketonową.

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Tele Tydzień

Zobacz również

  • Ucho pływaka

    ​Tak naprawdę jest to zapalenie ucha zewnętrznego. Możesz się go nabawić na basenie czy w saunie. Jednym słowem, głównym sprawcą jest woda lub wilgoć. Chorobę wywołują bowiem bakterie i grzyby,... więcej