Artroza. Jak leczyć i zapobiegać tej chorobie

Artroza to choroba zwyrodnieniowa stawów, która powstaje wskutek zużycia bądź urazu chrząstki stawowej. Cierpią na nią 2 miliony Polaków. Są to osoby w różnym wieku, nie tylko seniorzy. Spróbujmy rozwiać inne mity na temat tego schorzenia, by je powstrzymać.

Zdjęcie

Artroza dotyka ludzi w różnym wieku /123/RF PICSEL
Artroza dotyka ludzi w różnym wieku
/123/RF PICSEL

Jak zbudowane są stawy?

Czy to kolana, łokcie, czy palce – są zbudowane w ten sposób, że pomiędzy wchodzącymi w ich skład kośćmi występują specjalne ruchome połączenia, czyli stawy. To właśnie one mogą na skutek różnych czynników ulegać niekorzystnym zmianom zwyrodnieniowym, fachowo określanym mianem artrozy.

Nasz specjalista odpowiada na najczęstsze pytania dotyczące tej choroby. Wyjaśnia, co może sprzyjać jej rozwojowi, jak rozpoznać, że dzieje się coś niepokojącego i w jaki sposób przeciwdziałać schorzeniu.

Reklama

Czym dokładnie jest artroza?

To przedwczesne, nadmierne zużywanie się stawu prowadzące do zwyrodnienia tworzących go tkanek. W przebiegu choroby dochodzi do uszkodzenia chrząstki stawowej, przebudowy kości z tworzeniem wyrośli kostnych (tzw. osteofity), stwardnienia warstwy podchrzęstnej oraz do powstawania torbieli podchrzęstnych.

Które stawy są zagrożone artrozą?

Artroza dotyczy wszystkich stawów. W największym stopniu tych, które są najbardziej ruchome i obciążane, a w efekcie najszybciej się zużywają – kolanowych, biodrowych, wchodzących w skład kręgosłupa szyjnego i lędźwiowego.

Czy skłonności do artrozy mogą być dziedziczne?

Zawsze zmiany zwyrodnieniowe powstają częściej u osób obciążonych genetycznie, np. występowaniem słabego kolagenu (głównego składnika ścięgien). Szacuje się, że 20–30 proc. przypadków artrozy ma podłoże genetyczne. Z drugiej strony, posiadanie dobrego „kodu” genetycznego nie chroni całkowicie przed schorzeniem. Niewłaściwe nawyki i tak potrafią zrobić swoje.

Jakie codzienne nawyki mogą być szkodliwe i przyczynić się do artrozy?

Najbardziej niekorzystny dla zdrowia stawów jest brak ruchu. Powoduje zmniejszenie ukrwienia chrząstki stawowej, jej złe odżywienie, a w efekcie zmniejszenie wytrzymałości.

Również niesystematyczny, nadmierny wysiłek (z dużą siłą, bez rozgrzewki) działa niekorzystnie, bo nasila zużycie chrząstki.

Przestrzegam zwłaszcza osoby młode, które po okresach braku aktywności mają skłonność do przeciążania się (np. intensywnymi ćwiczeniami na siłowni).

Czy zdarzają się osoby 60-, 70-letnie, które nie mają w ogóle artrozy?

Jak to możliwe, że na nią nie chorują? Tak, zdarzają się seniorzy ze zdrowymi stawami. To, z jednej strony, efekt dobrych genów, a z drugiej właściwego trybu życia, przede wszystkim codziennego, niewielkiego wysiłku. Zwykle te osoby od młodości wykonywały prace fizyczne lub uprawiały sport (czego brakuje dzisiejszej komputerowej młodzieży).

Jakie mogą być pierwsze objawy artrozy? Co powinno zaniepokoić?

Pierwszym objawem niekorzystnych zmian w stawach może być ból. Organizm jest mądry i informuje nas w ten sposób, że dzieje się coś niewłaściwego.

Niestety, wiele osób, zamiast zgłosić się do lekarza i wyjaśnić przyczynę dolegliwości, sięga po środki przeciwbólowe. W efekcie często do wizyty dochodzi dopiero wtedy, gdy zmiany są duże i ból silny, a leczenie trudniejsze.

Co powinna zrobić osoba, której zaczynają dokuczać bóle stawów?

Oprócz zgłoszenia się do lekarza i potwierdzenia, że to artroza – zmienić tryb życia i wzmocnić mięśnie lekkim sportem (np. energicznymi marszami, gimnastyką w wodzie), stosować odżywczą dietę, która dostarczy witamin i mikroelementów, ewentualnie przyjmować witaminę D i glukozaminę w suplementach (które doradzi lekarz).

Jakie naturalne sposoby mogą pomóc w łagodzeniu bólu przy artrozie?

Najlepiej w takim przypadku działa na stawy ciepło. Można robić okłady np. z termoforu wypełnionego gorącą wodą, zakładać wełniane skarpety, itp. Bardzo pomocne są okłady z borowiny (doskonale trzymają ciepło, a dodatkowo dostarczają składników korzystnie wpływających na stawy).

Ulgę może przynieść także przykładanie do bolących stawów (np. kolan lub łokci) rozgniecionych liści białej kapusty. Ważne jest również, aby zapisać się na zabiegi rehabilitacyjne, podczas których można nauczyć się właściwych, nieobciążających stawów sposobów poruszania się.

Po czym można poznać, że zmiany zwyrodnieniowe są duże?

W zaawansowanej artrozie występuje silny ból przy niewielkim ruchu. Jest on bezwzględnym wskazaniem do operacji, nie ma innych sposobów poprawy jakości życia.

Gdy uszkodzenia w stawach nie są tak rozległe, wystarczające mogą okazać się ćwiczenia w odciążeniu połączone ze stosowaniem leków przeciwbólowych oraz przeciwzapalnych. W każdym przypadku zalecane jest zadbanie o właściwą wagę ciała oraz odpowiednią dietę.

Na czym polega protezoplastyka?

Jest to operacja wymiany stawu na protezę. Wykonuje się ją, gdy uszkodzenia są bardzo rozległe i wiadomo, że inne metody leczenia nie przyniosą rezultatu. Zabieg jest wykonywany w znieczuleniu ogólnym. Czas dochodzenia do zdrowia zależy m.in. od rodzaju operowanego stawu i użytej protezy.

Po zabiegu z użyciem protezy tzw. bezcementowej, chory przez jakiś czas musi korzystać z kuli, żeby odciążyć staw biodrowy. Natomiast po operacji z użyciem protezy cementowej sprawność osiągana jest od uzyskania napięcia mięśniowego, które powraca w ciągu 2–3 dni.

Wszczepiona proteza może dobrze służyć przez kilkanaście lat, a nawet więcej (niekiedy jednak tylko przez kilka lat).

Anna Skoczeń 

spec. ortopeda Tomasz Blicharski Lubelskie Centrum Diagnostyczne w Lublinie

Artykuł pochodzi z kategorii: Choroby

Tekst pochodzi z magazynu

Tina

Zobacz również

  • Staw biodrowy do wymiany?

    Wstawienie sztucznych elementów w miejsce naturalnego stawu najczęściej jest konsekwencją rozwoju choroby zwyrodnieniowej biodra (koksartrozy) lub złamania szyjki kości udowej. Ale dlaczego do tego... więcej